Ağaçkakan

Ağaçkakan Bütün gün ağaçları gagalayarak böcek arayan 180 kadar kuş türü ağaçkakan adıyla anılır. Hepsi aynı familyadan olan bu kuşlar ağaç kabuklarırının altındaki böceklere ulaşmak için, güçlü ve sivri gagalarıyla vura vura ağaç gövdelerinde derin oyuklar açarlar.

Dağcıların kancasına benzeyen ayak yapıları da tırmanmaya ve ağaç gövdelerini sıkıca kavramaya çok elverişlidir.

İkisi öne, ikisi arkaya dönük olan dörder parmaklı ve sivri tırnaklı pençeleri ağaca sımsıkı tutunmalarını sağlar. Kuyruklarındaki uzun ve sert tüyler de üçüncü bir ayak gibi gövdelerine destek olarak tırmanmayı kolaylaştırır.

Ağaçkakanlar güzel görünümlü kuşlardır. Türlerden çoğunda erkeklerin başını kıpkırmızı bir tutam tüy süsler. Havada bir alçalıp bir yükseldikleri için ağaçkakanların uçuşu bir dalgalanma hareketini andırır. Ayların zaman zaman yükselen acı çığlıkları v, tuzaklardan işitilebilecek kadar güçlüdür.

En çok böceklerle beslenen ağaçkakanlar, son derece uzun olan dillerini ağaç gövdelerindeki oyuklara daldırarak böcekleri dışarı çekerler. Bazı türlerde ucunda fırça gibi sert tüyler bulunan bu uzun dil tombul tırtılları bir zıpkın gibi avlayabilir. Bazılarında ise üstü yapışkan bir maddeyle kaplıdır ve karınca gibi küçük böcekleri değdiği anda yakalar.

Yenidünya Ağaçkakanları

Kuzey Amerika’da yaşayan ağaçkakanlann en yaygın türlerinden biri kızıl başlı ağaçkakandır (Melanerpes erythrocephalus). Örmanların açıklık yerlerinde, meyve bahçelerinde ve tarım alanlarında yaşayan bu kuşlar, ağaç kabuklannın altında buldukları böceklerin yanı sıra çeşitli meyvelerle de beslenir.

Tepeli ağaçkakan (Dryocopus pileatus) daha çok yaşlı ormanlarda barınan, karga büyüklüğünde iri bir kuştur. Kızıl tüylerden bir tepeliği, büyük ve kalın bir gagası vardır.

Sphyrapicus cinsinden Yenidünya ağaçkakanları gagalarıyla ağaçların kabuğunu delip sızan özsuyu emer, aynca bu tatlı sıvıya gelen böcekleri yakalar. Gagaları oldukça ince ve hafifçe aşağıya doğru kıvrık olan Colaptes cinsinden ağaçkakanlar ise en çok yerdeki karıncalarla beslenir.

Eskidünya Ağaçkakanları

Asya’nın batısında ve Avrupa’da yaşayan yeşil ağaçkakan (Picus viridis) da zamanının büyük bölümünü yerde, özellikle koruluklardaki dev karınca yuvalarının çevresinde avlanarak geçirir. Çın çın öten gürültülü çığlıklarından başka at kişnemesini andıran garip bir ötüşü vardır.

Sırtı canlı ve parlak yeşil, karnı daha soluk renkte olan bu ağaçkakanların tepesini ve yüzünün iki yanını kıpkırmızı bir leke süsler.

Eskidünya ağaçkakanlarının en irisi, Batı Asya ile Orta ve Kuzey Avrupa’da yaşayan kara ağaçkakandır (Dryocopus martius).

Erkeklerin tepesindeki parlak kızıl bir leke dışında tümüyle kara olan bu ağaçkakanlar en çok çam, ladin ve kayın ormanlarında barınır.

Ağaçkakanlarla aynı familyadan olan, ama ağaçları gagalamadıkları için aynı adı taşımayan iki kuş türü daha vardır. Başlarını 180° kadar döndürebildikleri için boyunburan denen bu kuşlar ne öbür ağaçkakanlar gibi ağaçlara tırmanabilir, ne de gagalarıyla ağaçları delebilir. Bu yüzden, gagası güçlü akrabalarının oyduğu kovuklarda barınmak ve yerdeki böceklerle yetinmek zorundadırlar.

Türkiye’nin çeşitli yörelerindeki ormanlarda Eskidünya ağaçkakanlarının beş türü yaşar: Alaca ağaçkakan, köknar ağaçkakanı, küçük ağaçkakan, yeşil ağaçkakan ve kara ağaçkakan. Boyunburanların bir türü de baharda Türkiye’ye gelir, Karadeniz Bölgesi’ndeki ormanlarda yavruladıktan sonra sonbaharda Afrika’ya döner.

Ağaçkakanlardan hemen hepsinin yuvası, ağaçların gövdesini delerek açtıklan derin oyuklardır. Yuvayı yapmak için önce gövdeye kısa bir tünel açar, sonra aşağıya doğru kazmaya devam ederek yavrular için yuvarlak bir oda oyarlar.

Yuvanın yapımında birlikte çalışan erkek ve dişi kuş ağacın gövdesini oydukça çevreye talaş döküntüleri saçılır. Orman ve koruluklarda ağaçların dibindeki talaş yığınlarına bakarak ağaçkakan yuvalarını kolayca bulabilirsiniz.

Yalnız, Afrika’da yaşayan bir ağaçkakan türü (Geocolaptes olivaceas) yuvasını ağaç gövdelerinde değil yerdeki oyukların içinde yapar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir