Ahmed Cevdet Paşa Kimdir,Hayatı

Ahmed Cevdet Paşa Kimdir,Osmanlı devlet adamı, tarihçi, hukukçu, edebiyatçı (Lofça 1822-İstanbul 1895).

Ahmed Cevdet Paşa’nın Hayatı

Ahmed Cevdet Paşa Kimdir
Ahmed Cevdet Paşa ,Osmanlı devlet adamı, tarihçi, hukukçu, edebiyatçı (Lofça 1822-İstanbul 1895).

Babası Bulgaristan’da Lofça kasabası idare kurulu üyelerinden İsmail Ağa; öğrenimini, Lofça müftüsü Hafız Ömer Efendiden yaptı.

1839’da İstanbul’a gelerek, medrese öğrenimine burada devam etti.

Murad Molla tekkesinde devrin şair ve bilginleri ile tanıştı.

İlk şiirlerini, eskileri taklit ederek yazdı.

Mecelle’nin altıncı cilti, esaslı tenkitlere maruz kaldığından, Cevdet Paşa 25 ağustos 1871’de, tekrar Mecelle cemiyeti başkanlığına ve aynı zamanda Devlet Şûrası Tanzimat dairesi reisligine getirildi.

Mecelle’nin altıncı kitabı yeniden yazıldı, diğerlerinin de tamamlanmasına çalışıldı.

Midhat Paşa, Ahmed Cevdet Paşayı 6 ağustos 1872’de tekrar Divanı Ahkâmı Adliye üyeliğine getirtti.

16 Şubat 1873’te, Evrakı Hümayun nezaretine ve 24 nisan 1873’te Maarifi Umumiye nezaretine tayin olundu.

Sıbyan okullarının düzenlenmesi, rüştiye ve idadilerde okutulacak derslerin tanzimi, bu derslere ait kitapların hazırlanması, Ahmed Cevdet Paşanın nazırlığı zamanında oldu.

Cevdet Paşa, bundan sonra sırasıyla, Devlet şurası başkan yardımcılığında, Yanya valiliğinde, Maarif nazırlığında ve Adliye nazırlığında bulundu.

Abdülaziz’i tahtından indiren kabinede bulunduğu gibi, Abdülhamid II nin ilk kabinesinde de Adliye nazırlığı yaptı (16 ekim 1876), Ethem Paşa kabinesinde Dahiliye nazırlığı yaptı.

1877 Rus savaşına aleyhtar olmasına rağmen, harp kararını onun da üyesi bulunduğu hükümet vermişti.

Fakat duruma muhalefet eden Cevdet Paşa, önce Evkaf nazırı ve sonra da Suriye valisi tayin edilerek İstanbul’dan uzaklaştırıldı.

Bu görevler sırasında onun Mecelle cemiyetindeki çalışmaları devam etti.

26 Haziran 1880’de açtığı ilk Hukuk mektebinde, usuli muhâkemei hukukiye ve belâgatı osmaniye ile hitabet derslerini de okuttu.

Kanunuesasi meselesinden dolayı muhalefet ettiği Midhat Paşanın muhakemesi, onun bu devredeki Adliye nazırlığı zamanına rastlar.

Cevdet Paşa, Midhat Paşa muhakemesinde, Midhat Paşayı İzmir’den alıp, İstanbul’a götürmek üzere oraya gönderilen heyetin başında bulundu (16 mayıs 1881) ve Midhat Paşanın eseri olan meşrutiyete taraftar olmadı.

Cevdet Paşa, Ahmed Vefik Paşa başvekilliğe getirilince 30 kasım 1882’de, Adliye nazırlığından tekrar ayrıldı; birkaç sene yine açıkta kaldı.

Nihayet 8 haziran 1886’da, beşinci defa Adliye nazırlığına getirildi.

Padişahın hususi encümenlerine, maliye kornişyonlarına ve Girit meselesi ile ilgili siyası müzakerelere katılmak suretiyle, büyük bir faaliyet gösterdi.

Ancak, Kâmil Paşanın sadareti üzerine, onunla anlaşamadığı için, son defa bu Vazifeden ayrıldı.

13 Mayıs 1890’da, Abdülhamid II kendisini, Meclisi Ali’ye memur etti.

Bundan sonra, daha ziyade ilmi çalışmalar ve çocuklarını yetiştirmekle vaktini geçirdi.

Bebek’te, kısa bir rahatsızlıktan sonra öldü.

Tanzimat devrinin en büyük devlet adamlarından biri olan Cevdet Paşa otuz cilte yakın eser verdi.

Yazdığı nizamname ve talimatnameler de ciltler tutar.

Ahmed Cevdet Paşa’nın Çocukları

abia Adviye Hanım ile evliliğinden üç çocuğu dünyaya geldi: Ali Sedad, Fatma Aliye ve Emine Semiye.

Oğlu Ali Sedat Bey, yazdığı mantık kitapları ile tanındı; kızı Fatma Aliye Hanım ise ilk Türk kadın romancı olarak edebiyat tarihine geçti.

Diğer kızı Emine Semiyye ise Avrupa’da öğrenim gördükten sonra İstanbul’da öğretmenlik, Selanik’te öğretim müfettişliği yaptı, İttihat ve Terakki Cemiyeti’ nde görev alarak siyasette öncülük yaptı

Ahmed Cevdet Paşa Eserleri

Medhal-i Kavaid (Kurallara Giriş) [rüştiyeler için 1851,1874, 1875, 1884 ayrıca tarihsiz bir basımı da var]

Tarih-i Cevdet (12 cilt, 1853-1883,1862-1883,1885-1891), çeşitli ciltlerinin tarihli, tarihsiz yeni bas. da var)

Beyan-ül-Unvan (Unvan Söyleme) [1856-1872]

Mukaddime-i ibn Haldun (İbn Haldun önsözü) [bunun 1. ciltinin 6. faslını çevirdi, I860]

Takvim-ül-Edvar (Devirlerin Takvimi) [1870, 1882]

Kavaid-i Türkî (Türkçenin Kuralları) [sıbyan okulları için, 1871, 1875, 1885]

Kısas-ı Enbiyâ Aleyhim-üs-Selâm ve Tevârih-i Hülefa (Peygamberler Kıssaları ve Halifeler Tarihi) [12 cüz. 2. cilt. 1874-1888, 1905, 1912-1920; 10 cilt, olarak 1945-1947, tek cilt olarak 1963, 1966, Sadi Irmak yayını]

Miyar-ı Sedad (Doğruluk ölçüsü) tlm-i man-tık’tan (ilkokullar için), [1876, 1885]

Talikat-i Ahmed Cevdet alâ Netayıc-ül-Efkâr Şerh-ül-Ezhar (Ezhar [Çiçekler] Şerhinin Fikrî Neticelerine Ahmed Cevdet’in Eklemeleri) [1876]

Âdâb-ı Sedad min tlm-ül-Âdâb (Âdap İlminden Doğruluk Âdâbı) [1877, 1885]

Belâgat-i Osmaniye (Osmanlı Belâgati), [Hukuk mektebinde takrir olunan derslerin özeti, 1880, 1881, 1885, 1889, 1892, 1908]

Süruri Mecmuası (tarihçi Süruri’nin tarih mısralarını havi mecmua, 1881)

Kavaid-i Osmanı (Osmanlıca Kaideleri) [Keçecizade M. Fuad Paşa ile birlikte, 1884, 1889; tek başına, yeni tertip: Kavaid-i Osmaniye, 1885, 1886, 1888, 5. ve 7. bas. lar 1893, tarihsiz bas. da var; eser Levis Sanbunci tarafından El-Mirât-üs-Seniye fi’l-Kavaid-il-Osmaniye adıyle arapçaya da çevrildi, 1867]

Hulâsat-ül-Beyan fi Telif-il-Kur’an (Kur’an’ın Yazılması Hakkındaki Beyanın Özeti) [1885]

Şerh-i Ki-tab-ül-Emctnet (Emanet Kitabının Şerhi) [1888];

Kırım ve Kafkas Tarihçesi (2. bas. 1889)

Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye (Adliye Hükümlerinin Mecellesi) [2. bas. 1889]

Eser-i Ahd-i Hamidi (ilkokullar için din bilgisi, 1891)

Malûmat-ı Nafia Risalesi (Faydalı Bilgiler Kitabı) [tarihsiz iki bas. var]

Tezakir (Tezkireler) [3 cilt 1953-1963, 1967. Cavid Baysun yayını]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir