Ahmed Vefik Paşa Kimdir,Hayatı

Ahmed Vefik Paşa Kimdir Türk devlet adamı, edib (?, 1823-İstanbul 1891). Babası hariciye memurlarından Ruhiddin Efendi.

Ahmed Vefik Paşa Hayatı

Babasının Reşid Paşa ile birlikte Paris’e gitmesi üzerine tahsiline orada devam etti.

İstanbul’a dönünce tercüme odasına girdi (1837). Şekib Efendinin maiyetinde elçi kâtibi olarak Londra’ya gönderildi (1840). Sırbistan, İzmir ve Memleketeyn’de geçici vazifelerde bulundu. 1847’de «mütercim-i evvel» oldu. Devlet salnamesinin yayımına memur edildi.

Tahran elçiliğine gönderildi (1851). Deâvi nazırı (Adliye nazırı [1857], Paris elçisi (1860), Evkaf nazırı (1861), Dârülfünunda hikmet-i tarih hocası ve müfettiş (1862) oldu.

1864’te Bursa halkının şikâyetiyle azledildi ve Âli Paşanın ölümüne kadar açıkta kaldı. Bu devrede Moliöre ve Voltaire’den tercümeler yaptı, Fezleke-i Tarih-i Osmanlıyı yazdı. Ali Paşanın ölümünden sonra sadrazam olan Mahmud Nedim Paşa, Ahmed Vefik Paşaya önemli

Ahmed Yesevî camii Türkistan memurluklar verdi.

Rüsumat emini (1871), Sadaret müsteşarı (1872), Maarif nazırı ve Devlet Şûrası üyesi oldu. Mizacı bu memuriyetlerde uzun zaman çalışmasına imkân vermedi, tekrar açıkta kaldı (1872-1877). Bu devrede de Lehçe-i Osmanlının (Osmanlı Lehçesi) ilk kısmını yayınladı.

Petersburg bilim akademisine muhabir aza oldu (1875). ilk Mebusan meclisi başkanlığına getirildi (1878), aynı yıl vezir, Edirne valisi, daha sonra Ayan meclisi üyesi oldu.

Dahiliye nazırı ve başvekil tayin edildi ve aynı yıl azledildi (1878). Başvekil unvanını alan ikinci şahıstır. 1879’da tayin edildiği Bursa valiliği 1881’e kadar sürdü. 30 Kasım 1882’de ikinci defa başvekil tayin edildi, üç gün süren bu vazifeden sonra, ömrünün sonuna kadar Rumelihisarı’ndaki yalısında bilimle meşgul oldu.

Fuad Paşanın, «Ahmed Vefik Paşa binek taşı cesametinde bir elmastır, ne yüzüğe takılır, ne de sokakta bırakılır» diye tavsif ettiği Paşa, haşin ve garip şahsiyeti, zekâsı, dürüstlüğü ve Avrupa’yı çok iyi tanımasıyla, türk siyaset ve fikir tarihinin renkli simalarındandır. Reşid Paşa kendisini himaye eder, Ali ve Fuad Paşalar ise ondan hoşlanmazlardı. Garip ve atak hareketleri, müstebit karakteri, adı etrafında çeşitli fıkraların doğmasına yol açmıştır.

Ahmed Vefik Paşa Eserleri

Tasvir-i Efkâr’da tefrika ettiği Hikmet-i Tarih (Tarih Felsefesi) [1863]; Ebulgazi Bahadır Han’dan naklettiği Şecere-i Evşâl-i Türkiye (Türk Şeceresi) [tarihsiz]; Fezleke-i Tarih-i Osmani (Kısa Osmanlı Tarihi) [ilk baskısı 1869], rüştiyeler için yazılmış bir okul kitabıdır; Lehçe-i Osmanî (1. kısım 1876, tam olarak 1888), tarih görüşünü dil sahasına teşmil ettiği bir eserdir; Ali Şîr Nevâi’-nin Mahbûb-ül-Kulûb’u (Kalplerin Sevgilisi) [1873]. Ahmed Vefik Paşanın türk edebiyatına en büyük hizmeti çok iyi tanıdığı fransız edebiyatından yaptığı tercümelerdir. Hugo’dan Hernani (tarihsiz); Voltaire’den Hikâye-i Hikemiye-i Mikromega (Mikromega’nın Felsefi Hikâyesi) [1872]; Lesage’dan Gil Bias Santillani’nin Sergüzeşti (1887) adlı eserleri çevirdi.

Moliere’in on altı piyesini adapte ve tercüme yoluyla türkçeye kazandırdı. Türk örfüne yabancı olan eserleri tercüme etmiş diğerlerini yerli hayata uydurmuştur. Bizzat kendisinde bir komik yaratma kabiliyeti olan Paşa’nın Zor Nikâh ve Zoraki Tabib (1869) adaptasyonları en çok tutulmuş olanlarıdır. înfial-i Aşk, Zor Nikâh, Don Civani, Tabib-i Aşk, Adamcıl, Zoraki Tabib, Tartüf, Azarya, Yorgaki Dandini, Okumuş Kadınlar, Dekbazlık, Meraki, Kocalar Mektebi, Kadınlar Mektebi, Savruk, Dudu Kuşları, Moliere’den manzum ve mensur olarak türkçeye kazandırdığı eserlerdir. Bursa’da kendisinden tiyatro binası isteyen Fasulyeciyan ve arkadaşlarına bu Moliere tercümelerini temsil ettirmiş, eserlerin provalarına bizzat nezaret etmiştir. Muhtelif baskıları olan bu eserlerin tamamı Kanaat kitabevi tarafından 1933’te yayınlanmıştır.

Vefik Paşa ayrıca Gülistan ile Vasilâki Efendinin Lucius’tan yaptığı Dalkavukname tercümelerinin basılmasına da yardım etmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir