Aldehitler

Aldehitler Nedir,Aldehit (ya da asetaldehit, etanal) bir oksijen atomunun çift bağla karbon atomuna bağlandığı bir karbonil grubu içeren ve en az bir hidrojen atomunun karbonil karbona kovalent bağ yaptığı organik bir bileşiktir.

Aldehitler Özellikleri

Aldehitlerin yapısı olarak gösterilebilirse de genellikle RCHO şeklinde yazılır. R, hidrojen atomu ya da herhangi bir organik grup olabilir. Aldehitler, iki karbon grubunun kovalent olarak karbonil karbona bağlandığı karbonil bileşiği olan ketonlara benzerler.

Aldehitler’e bu adın verilmesinin nedeni, birincil alkollerin hidrojen yitimiyle elde edilebilmeleridir (alkolde hidrojenlenmiş). Belirli aldehitlerin bilinen adları yükseltgenebildikleri karboksilik asitten türetilmiştir: Formaldehit (HCHO) formik asite (HCOOH), asetaldehit (CH/3 CHO) asetik asite (CH/3COOH) kolayca yükseltgenebilir.

Aldehitlerin sistematik adları aynı sayıda karbon atomu taşıyan alkanınan ekinden sonra -al son ekiyle türetilmiştir: Metandan (HCHO) metanal; etandan (CH/3CHO) etanal; propandan (CH/3CH/2CHO) propanal.

Aldehitler laboratuvarlarda potasyum permanganat (KMn0/4) ya da potasyum dikromat (K/2Cr/20/7) gibi pahalı maddelerle birincil alkollerin yükseltgenmesiyle hazırlanırlar. Ticari olarak, havayla yükseltgenmeyle ya da genellikle 250 °C’ta bakır katalizörle birincil alkolden iki hidrojen atomu çıkarılmasıyla elde edilirler. Formaldehit ve asetaldehit, en çok kullanılan ve sanayide önem taşıyan aldehitlerdir.

Karbonil karbon ve hidrojen arasındaki bağın kolay yükseltgenmesi nedeniyle aldehitler, ketonlardan daha kolay tepkimeye girerler. Aldehitlerin, amonyaklı sodyum hidroksit içinde gümüş nitratla etkileşmesi, deney tüplerinin iç yüzeyinde gümüş ayna oluşturur. Bu olaya “Tollen testi” denir ve bilinmeyen bir maddenin aldehit olup olmadığını anlamak için kullanılır.

Karbonil bileşiklerinin başka bir belirleyici tepkimesi de, siyanit ya da bisülfit gibi bir maddenin karbon-oksijen çift bağına eklenmesidir.

Aldehitler bu tepkimeye ketonlardan daha çabuk girerler. Siyanohidrin oluşumu, Emil Fischer tarafından bireşimle şeker yapımında kullanılmıştır.

Aldehitlerin organik asitlerden kolayca yükselgenmelerinin ve alkollerden indirgenmelerinin yanı sıra, polimerleştirilmeleri olanağı da vardır. Ticari olarak başarı kazanan ilk yapay reçine bşkalit, formaldehitin ve fenolün polimerleşme ürünüdür;) formikaysa, formaldehit ile üreden türetilir.

Aldehitler reçine, boya, eczacılık ürünleri yapımında ara madde olarak ve çözücü, parfüm bileşeni olarak kullanılırlar. Biyoloji açısında da, bedendeki çeşitli şekerler ve hormonlar aldehit yapısındadır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir