Ali Kuşcu Kimdir,Hayatı,Eserleri | Biyografi,Tarih |

Ali Kuşcu Hakkında Bilgi,Ali Kuşcu Kimdir Türk astronomu (?-İstanbul 1474).

Babası Türkistan ve Maveraünnehir emiri Uluğ Beyin doğancıbaşısı Muhammed.

Kuşçu adının buradan geldiği söylenir.

Ali Kuşcu Hayatı

İlk öğrenimini Semerkant’ta yaptı.

Sonra, Bursalı Kadızade Rumi’den ve Uluğ Beyin kendisinden matematik ve astronomi okudu.

Semerkant’tan Kirman’a giderek öğrenimini tamamladı.

Uluğ Beyin kurduğu rasathaneye müdür oldu (1421) ve onun Zîc (yıldızların yerlerini ve hareketlerini gösteren cetvel) adlı eserine yardım etti.

Gürgani tahtında oturan Uluğ Bey, oğlu Abdüllâtif’in ihaneti sonucu öldürülünce (1450), Semerkant medreselerindeki derslerine son verdi ve Hacca gitmek üzere Tebriz’e geldi (1449).

Tebriz’de Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan kendisine çok itibar etti ve yanında alıkoydu.

Bir ara, Osmanlılarla barış konuşmalarını yürütmek üzere elçi olarak Ali Kuşçu’yu Mehmed II’ye (Fatih) yolladı, ünlü bilgine hayran olan Mehmed II, kendisinden İstanbul’da kalmasını rica etti.

Ali Kuşçu, bu daveti ancak elçilik görevini bitirdikten sonra gerçekleştirebileceğini bildirdi: Tebriz’e döndü, bir süre sonra bütün ailesini alarak İstanbul’a geldi.

Osmanlı Akkoyunlu sınırında Mehmed II’nin emriyle büyük bir törenle karşılanan Ali Kuşçu, Ayasofya medresesine müderris oldu.

Çalışmaları iki yönde gelişmişti: kelâm ve dilbilgisi, riyaziye ve heyet (matematik ve astronomi).

Kelâm, dilbügisi ve Nâsuüddin-i Tusî’nin T ecrid-ül-Kelâm (Sözün Tecridi) adlı kitabına ve kadı Adudüddin’in Risale-i Adüdiye’sine (Adudüddin’in Risalesi) yaptığı yorumlar ve özellikle Unkud-üz-Zevahir fi Nazm-ül- Cevahir (Mücevherlerin Dizilmesinde Görülen Salkım) adlı eserleri önemlidir.

Astronomi konusunda ise Farsça yazdığı Risalet-ül fi’l hey’et (Astronomi Risalesi) başta gelir.

Eser, bazı ilâvelerle Arapçaya çevrildi.

Ali Kuşçu bu nüshaya Risalet-ül-Fethiye (Fetih Risalesi) adını vererek Fatih’e sundu.

Ayrıca Uluğ Beyin Zîc’ine yaptığı yorum, en önemli yazılarındandır.

Bunlardan başka Mahbub-ül-Hamail fi keşf-il-mesâil (Meselelerin Keşfinde Tılsımların en Makbulü) adlı ansiklopedik bir eseri daha vardır.

Çağında İstanbul medreselerinde matematik ve astronomi çok gelişmiştir.

Ali Kuşcu Eserleri

1-Şerh-i Cedid .(Nasîrüddin Tusî’nin Tecrid el-Kelâmı’nın şerhidir k.i Ali Kuşçu bu eserini Kirman’da Ebu Sâid Han’a ithaf etmiştir. Oldukça ilgi çekici olan ve tanınan bu şerhle ilgili Celâleddin Davvanî’nin bir notu vardır).

2-Unkûd ez-Zevâhir

3-Şerh ol-Azudiyye (Kadî Azûduddin ’in Risâle-i Azudiyye’ sinin şerhidir). “Şerh-i Risâle-i vaz’iyye” de denen bu eser Mugıs’al-din Abdülkerim Hân’a ithaf olunmuştur.

4-Risâlet el-Fethiyye (Astronomiye dair Arapça eseri olup Fâtih Mehmed’e sunmuştur.

Bu eserin “Risâle-i Mevlâna Ali Kuşçu der İlm-i Heyel” adı ile Karısı nushası Paris Küt’uphanesi’ndedir.

Bir de aynı eserin Sinan Paşa ve Mirî Çelebi tarafından yazılmış birer şerhi bulunmaktadır.

Ayrıca Ali Kuşçu’nun “Resalet’ül Fethiyesi ”nin tercümesi de yapılmıştır).

5 -Risalet el-Muhammediyye (Risale Fi’l-Hisâb) (Arapça eseri olup Fatih Mehmed’e sunmuştur).

6-Unkudal-cevâhir (Lügat)

7-Al-Risâlât el-mutı-adiye (Lügat)

8-Keşf el-Zunûn (Safiyye’ye bir şerh) V-Risûle fi’l-hay a (iki makale üzerine düzenlenmiş bir eserdir.

Astronomi bilimi ile ilgili olup, bir nüshası Ayasofya Kütüphanesindedir.

Arapçadır ve Uzun Hasan Seferi esnasında kaleme alınmıştır).

Osman Perermeci’nin kayıtlarına göre Edirne’de “Ali Kuşçu Medresesi”, Evliyâ Çelebiye göre, Fâtih Camii Boyacılar kapısında kubbeli mektep önündeki güneş saati Ali Kuşçu Efendi tarafından yaptırılmıştır.

Akdeniz Medreselerinden yedincisinin adı da “Ali Kuşçu “dur.

Bir cevap yazın