Alp Er Tunga Kimdir?

Alp Er Tunga Kimdir,Türk destan kahramanı. Birçok efsaneye göre, İran Şehnamesindeki büyük Turan hükümdarı Afrasiyab’dır.

Alp Er Tunga Hayatı Kısaca

Türk kaynaklarında «Alp Er Tunga» ve «Tunga Alp Er» olarak geçer. Bazı İran ve İslâm kaynaklarına göre, üçüncü göbekten atasının adı «Türk», bazılarına göre de, iran hükümdarı Afridûn’un soyundan gelmedir.

Afridun’un üç oğlu vardı; aralarında anlaşamadılar ve ikisi birleşerek kardeşleri irec’i öldürdüler. İrec’in oğlu Manuçihr, babasının öcünü almak için, amcasının Turaç ülkesine saldırdı. Turac’da o sıra amcasının soyundan Alp Er Tunga hüküm sürüyordu.

Çetin savaşlardan sonra, antlaşma yapıldı ve kesin sınır çizilmesi için ok atıldı. Manuçihr’in okçusunun attığı ok, Ceyhun ırmağı kenarına düştü ve burası kesin sınır kabul edildi. Efsanenin mübalâğasına rağmen, tarihte Türk-iran sınırı Ceyhun ırmağı ile çizildi.

Manuçihr’in ölümünden sonra, Alp Er Tunga, İran’a girerek Azerbaycan’ı aldı, Babil’e kadar ilerledi. İran tahtına Manuçihr’in torunu Tahmasp geçmiş, türk ülkesine girerek rivayete göre Alp Er Tunga’nın kızıyle evlenmiş ve Zu adlı bir oğlu olmuştu.

Zu, tahta geçtikten sonra, dedesiyle mücadeleye girişti ve onu İran’dan çekilmek zorunda bıraktı. İranlılar bu yenilgiyi bir kurtuluş saydılar ve üç kutsal bayramlarından biri kabul ettiler. Bundan sonra tahta geçen Keykubad ve Keyhüsrev, ülkelerini Türklere karşı koruyabilmek için, başkenti Belh’e nakletmişlerdir.

Alp Er Tunga’nın damadı olan Keykâvus, karısının zorlamasıyla, diğer karısından olan oğlu Siyavuş’tan kurtulmak için, onu Türklere karşı savaşa gönderdi.

Siyavuş, iki devlet arasındaki barışı bozmamak için, Alp Er Tunga’ya sığındı ve onun kızıyla olan evliliğinden Keyhüsrev dünyaya geldi. Daha sonra İran tahtına geçen Keyhüsrev, Alp Er Tunga ile yaptığı her savaşı kazandı.

Son savaşta dede torun karşılaştılar, yenilen Alp Er Tunga Azerbaycan’da yakalanarak işkenceyle öldürüldü. İranlıların Alp Er Tunga’ya verdikleri ad, kötülük tanrılarından birinin adıdır. Göktürk kitabelerine göre, Alp Er Tunga’nın adına uzun süre yuğ törenleri düzenlenmiştir.

Firdevsi, Şehname’sinde Alp Er Tunga-İran mücadelesini işlemiştir. Bu destanın son parçalarından biri olduğu sanılan bir sagu (mersiye) Divan ü Lugat-it-Türk’tedir. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig adlı eserinde «Bu kahramanın asıl türk adı, Tunga Alp Er’dir. Ancak Tacikler (İranlılar) ona Afrasiyab demişlerdir» diye bahseder. Turfan yakınlarında Bezeklik tapınağında Alp Er Tunga’nın kanlı bir resmi bulunmuştur. Mesudi’ye göre Göktürkler, Alp Er Tunga’nın soyundandır. Birçok türk kavmi, özellikle Uygurlar ve Karahanlılar onun soyundan geldiklerine inanırlardı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir