Avusturya Veraset Savaşı

Avusturya Veraset Savaşı,Prusya, Fransa, Bavyera, Saksonya ve İspanya’nın Avusturya’ya karşı açtıkları savaş (1740-1742).

Bu savaşa Avusturya’nın müttefiki olan İngiltere ile Prusya’nın müttefiki olan Fransa arasında kısmen denizlerde ve sömürgelerde geçen savaş (1742 – 1748) eklendi.

İmparator Karl VI’nın ölümünde (19 ekim 1740), 1713 pragmatio sanctio’suna rağmen Prusya’nın Silezya üstündeki, İspanya ve Sardunya’nın İtalya üstündeki aşırı istekleri ve imparatorluk olmak isteyen Bavyera’nın istekleri Avusturya’da veraset meselesini ortaya çıkardı.

Bu mesele, Avrupa çapında bir savaşın patlak vermesine yol açtı; Fransa’nın da müdahalesi ve İngiltere’nin İspanyol sömürgelerine hücumu (1739) savaşı genişletti.

Savaş Fleury’nin karşı çıkmasına rağmen Fransa’yı da Avusturya’ya karşı savaşa sürüklemek isteyen Prusya kralı Friedrich II’nin Silezya’yı işgaliyle başladı (aralık 1740 – nisan 1741). Fransa, Bavyera, Saksonya ve Ispanya’nın da katılmasıyla Prusya’nın müttefiki oldu.

Maria-Theresia, Macarların yardımını sağlayarak ve Silezya’yı bırakma yoluyla geçici olarak Prusya’nın tarafsızlığını İngiltere’nin de yardımını sağladı (şubat 1742).

Friedrich II, 1742’de tekrar Avusturya’ya savaş açtı (Moravya seferi). Avusturya, Yukarı Avusturya’da ve Bohemya’da Fransızlara karşı başarılı bir karşı hücuma geçti.

İngiltere. Avusturya’nın Prusya ve Saksonya ile barışmasını destekledi (Berlin antlaşmaları, 8 temmuz ve 11 eylül 1742), bir ingiliz-hannover ordusu kurarak Fransızlan Dettingen’de yendi (23 haziran 1743).

Sonra Karl VII Avusturyası’na yaklaşmaya çalıştı; fakat Maria Theresia’nın muhalefeti yüzünden başarısızlığa uğradı; buna karşılık Sardinya’yı Fransa’dan ayırdı.

Bu kıta koalisyonu karşısında tehlikeye düşen ve Fleury’nin ölümünden beri (ocak 1743) sadece hemen barış imzalamayı düşünen Fransa, Almanya’nın kaybını gidermek için önce Sardinya’ya (eylül 1743), sonra Büyük Britanya ve Avusturya’ya (1744) resmen savaş ilân etmeye ve İtalya’da.

Felemenk’te ve İngiltere’de üçlü bir şaşırtma harekâtına girişmeğe karar verdi: fakat bu planın kısmen başarısızlığa uğraması Fransa’yı tehlikeli bir duruma düşürdü (1744).

Fransa, Avusturyalıların başarılarından endişelenen Friedrich II’nin yaklaşmasıyla (mayıs – haziran 1744) kurtuldu; Friedrich II’nin işgali (16 eylül 1744) üzerine düşmanlarının bırakmak zorunda kaldıkları Alsace’ı işgal etti.

Fransa, Münih’i de ele geçirdi (16 ekim 1744).Carteret’nin hazırladığı siyasi sistem böylece parçalanmış oldu ve iktidarcı Walpole’ün barış taraflısı dostları geldi (aralık 1744).

Karl VII’nin ölümü (20 ocak 1745) ve oğlu Maximilien III’ün Maria – Theresia ile barışması (Füssen barışı, 22 nisan), Friedrich II’yi, Silezya ve Glata kontluğunu ele geçirdikten (Dresden banşı, 25 aralık) sonra tekrar savaşa son vererek Fransa’yı tek başına bırakmaya yöneldi.

Barış, marki d’Argenson yüzünden gecikti (aralık 1744-mayıs 1746); d’Argenson, önce Bavyera seçici prensinin adaylığını destekliyerek, sonra da Saksonya seçici prensi August III’ü aday göstermeye çalışarak Avusturya ile çatıştı.

Fakat August III Maria – Theresia’ya yaklaştı (mayıs 1745) ve Maria Theresia’nın kocası Lorraine’li Franz imparator seçildi (15 eylül 1745). Fransız başarısızlığı yeni bir kargaşalığa yol açtı.

Louis XV, Saksonyalı Moritz’in Fontenoy zaferinden hemen sonra (11 mayıs 1745) Felemenk’i işgal ederken, fransız – İspanyol ordusu İtalya’da Sardinya’ya karşı harekâta geçti ve Stuartların tacında hak iddia eden Kari Eduard îskoçya’ya çıkarak (haziran 1745) Londra’yı tehdit etti (aralık 1745).

Savaşı sona erdiren Aachen antlaşmasında (ekim-kasım 1748), kendi deniz ticaretine zarar verecek yeni bir savaşa sebep olmak istemeyen Fransa, Avrupa kıtasında ele geçirdiği yerleri geri verdi (Felemenk) ve denizaşırı bölgelerde statükonun muhafaza edilmesini kabul etti.

Savaştan asıl kazançlı çıkan, Silezya’yı kesinlikle ele geçiren Prusya oldu. Fakat Almanya üstünde Avusturya – Prusya uyuşmazlığı da, Ingiliz-Fransız sömürge ve deniz mücadelesi de çözülmeden kaldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir