Bayrak Nedir? Türklerde Bayrak Anlayışı

Bayrak Nedir,bir devletin ya da kuruluşun renklerini, belirtilerini taşıyan, bir gönder ya da mızrağın ucuna, dalgalanacak biçimde asılan kumaş parçasıdır.İlk bayrağın ne zaman kullanıldığı bilinmemekte, Bayrakbayrağa benzer şeylerin ilk kez, insanların kentlerde yaşamaya başlamalarından ve düzenli ordular kurmalarından sonra kullanıldığı düşünülmektedir.

Mısır’da, Çin’de yapılan arkeoloji araştırmaları, Eski Çağ uygarlıklarında bile bayrak kullanıldığını ortaya koymuştur. Bir direğe çekilen (ya da ucuna bağlanan) ilk bayrağın ipekli dokuma yapmayı çok eski tarihlerde bulan Çinliler tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Doğadaki varlıkların, genellikle yaban hayvanlarının simge olarak kullanıldığı bu bayraklardan sonra, çağdaş biçimiyle bayraklar, XII. yy’da Avrupa’da, kısa süre sonra da Japonya’da kullanılmaya başlanmıştır.

Özellikle Avrupa’da iki ya da üç renkten oluşan, düz ya da basit biçimde bölünmüş fon üstünde sülale armalarına ya da amblemlerine yer verilmiş, uzaktan kolayca seçilebilmeleri için daha çok karşıt renkler kullanılmıştır.

1789 Fransız Devrimi’nden sonraysa, özgürlük, kardeşlik, bağımsızlık, eşitlik, demokrasi, ulusçuluk, vb. kavramları simgeleyen desen ve renkler kullanılmaya başlanmıştır. Sözgelimi, Büyük Britanya bayrağında İngiltere, İskoçya ve İrlanda’nın koruyucu azizleri sayılan Aziz George, Aziz Andrew ve Aziz Patrick’in haçları biraradadır.

Somali bayrağındaki beş yıldız”, Somalilerin yaşadıkları beş eyaleti temsil eder. Sarı, mavi, kırmızı renkli Venezuela bayrağındaki renkler “Yeni Dünyacın zenginliğini (sarı), İspanya’dan kazanılan bağımsızlığı (kırmızı) ve okyanusu (mavi) simgeler. Çin bayrağında devrimi ve komünizmi simgeleyen kırmızı zemin üstünde, Çin’in imparatorluk döneminden bu yana ulusal rengi olan sarı renkte geleneksel beş yıldız yer alır.

Adolf Hitler, 1930 yıllarında Almanya’da iktidara gelince, Alman liberal demokratlarının siyah-kırmızı-sarı (günümüzde Almanya bayrağındaki renkler) bayrakları yerine, “kan ve demiri”, simgeleyen, Alman İmparatorluğu’nun XIX. yy ‘da kullandığı siyah-beyaz-kırmızı bayrağı seçmiş, daha sonra bu bayrak üstüne partisinin amblemi olan gamalı haçı yerleştirmiştir.

Devletlerin yanı sıra, Kızılay, Kızılhaç, Kızılaslan, Kızıl David (İsrail), Birleşmiş Milletler, Avrupa Topluluğu, Olimpiyatlar, vb. dernek, örgüt ve kuruluşların da bayrakları vardır.

Türklerde Bayrak Anlayışı

Müslümanlıktan önce Eski Türklerde her boyun, katı maddelerden yapılan, gönder ya da mızrağın ucuna takılan bir çeşit bayrak olan kendine özgü bir “alem”i vardı.

Müslüman Türk devletlerindeyse, devletin ve hükümdarın belirtilerinin yanı sıra bayrak da kullanıldı. Osmanlı devletinde, donanma bayrakları, Mahmut I döneminde ve daha sonra yeşildi.

Selim III, bayrağın rengini kırmızıya dönüştürürken, hilal biçimindeki ayın karşısına de sekiz köşeli bir yıldız ekletti. Yeniçeri ocağının kaldırılmasından (15 Haziran 1826) sonra, bayrak yerine “sancak” adı kullanılmaya başlandı.

Kırmızı zemin üstüne hilal biçimli ay ve sekiz köşeli yıldızdan oluşan bayrak, XIX. yy’ın ilk yarısında Osmanlı İmparatorluğu’nun resmî bayrağı olarak kabul edildi.Bayrak üstündeki yıldız, Abdülmecit döneminde beş köşeli hale getirildi.

Saltanat kaldırılıp (1 Kasım 1922) cumhuriyet ilan edilince, yalnızca iki bayrak varlığını korudu: Ulusal bayrak; hilafet bayrağı. Hilafetin kaldırılmasıyla hilafet bayrağı da tarihe karıştı.

Günümüzdeki Türk Bayrağı

29 Mayıs 1936’da çıkarılan bayrak yasasıyla kesin biçimini almış ve boyutları kesin olarak belirlenmiştir. Türk bayrağının ölçülerinde temel birim bayrağın genişliğidir. Bayrak yasasına göre, Türk bayrağında, (1) dış ay merkezinin uçkurluğa uzaklığı genişliğin 1/2’sine, (2) ayın dış çemberinin çapı genişliğin 1/2’sine, (3) ayın iç ve dış merkezlerinin birbirine uzaklığı genişliğin 1/16’sına, (4) ayın iç çemberinin çapı genişliğin 2/5’ine, (5) yıldız çemberi ile ayın iç çemberi arasındaki uzaklık genişliğin 1/3’üne, (6) yıldız çemberi çapı genişliğin 1/4’üne, (7) bayrak boyu genişliğin 1 1/2’sine, (8) uçkurluk genişliği bayrak genişliğinin 1/30’una eşit olmalıdır.

Gene bayrak yasasına göre, bayrağın örneğini içeren bir madde ya da eşya, basılacak ve oturulacak yerlere serilemez; bayraktan perde, örtü, vb. dikilemez; bayrak yalnızca özel direk ya da göndere çekilebilir; direk ya da göndere çekilen bayrak, yırtık, delik, sökük, kirli, rengi solmuş, buruşuk olamaz.

Cumhurbaşkanlığı forsunun sol üst köşesinde, çember biçiminde dizilmiş, her biri günümüze kadar kurulmuş bağımsız Türk devletlerini simgeleyen 16 yıldız vardır; çemberin ortasındaysa, 17. bağımsız Türk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ni simgeleyen 16 ışınlı bir güneş bulunur.

Ulusal Bayraklar

Ulusal bayraklar arasında üç renkli bayrak, bir dönem başarılı bir devrimin işareti sayılmıştır. İlk olarak İspanya Kralı II. Felipe’nin egemenliğine başkaldıran Hollandalılar, 16. yüzyılda bayraklarında turuncu, beyaz ve mavi renkleri kullandılar; sonradan bayrakla rındaki turuncu renk yerini kırmızıya bıraktı.

Fransa, devriminden sonra cumhuriyet olunca, aynı renkleri dikey olarak kullandı. Bu modeli değişik renklerle ve bazen de ayırt edici bir armayla, birçok ülke kullanmaktadır.

SSCB’nin bayrağında ise Ekim Devri-mi’nin simgesi olan orak-çekiç ve bir yıldız bulunur. Birleşmiş Milletler örgütünün bayrağında, açık mavi zemin üzerinde, Kuzey Kut bu’nu merkez alan bir dünya haritası ve iki yanında banşı simgeleyen beyaz zeytin dallan vardır.

İşaret Bayrakları

Bugün telsiz kullanma olanağı bulunmasına karşın işaret bayrakları hâlâ geçerlidir ve Uluslararası İşaretler Kodu tüm dünyada yürürlüktedir. “Mavi Peter”, bir geminin sefere çıkmak üzere olduğunu gösterir. Yarısı kırmızı, yarısı beyaz bayrak gemide kılavuz bulunduğuna işarettir.Ulusal şenliklerde, yat ve tekne yarışlann da işaret bayrakları tekneleri süslemek için kullanılır.

Bayrak Çekilmesi İle İlgili Kurallar

Bayrak göndere hızla çekilir ama ağır ağır indirilir. Yas sırasında yanya indirilmesi durumunda ise önce yukarı kadar çekilir, daha sonra yavaş yavaş indirilir. Bir ulusal bayrak, hiçbir zaman başka bir ulusal bayraktan daha yükseğe çekilmez.

İki bayrak yan yana, aynı yükseklikte olmalıdır.Baş aşağı çekilmiş bir bayrak, felaket işaretidir. Bir savaşta bayrak indirmek teslim^ olmayı gösterir. Bayraklar genellikle sabahları çekilir, gün batarken indirilir.

Yalnızca özel nedenlerle gece gündüz direkte kalır.Yabancı bir limanı ziyaret eden bir gemi, saygı belirtisi olarak o ülkenin bayrağını çekebilir. Bu durumda ev sahibi ülkenin bayrağı pruva direğine, geminin kendi bayrağı ise kıç bölümüne çekilir.

 

Bayrak

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir