Birinci Kanal Harekatı

Birinci Kanal Harekatı,Osmanlı devleti’nin 1. Dünya Savaşı sırasında Süveyş Kanalı’na düzenlediği ilk harekat.

Birinci Kanal Harekatı Amaçları

İngiliz filosunun Akabe’yi bombardıman (1 kasım 1914) ve 3 kasımda zaptetmesi üzerine, büyük ümitlere kapılan başkumandan vekili Enver Paşa, aralık ayından beri Suriye’de hazırlıklarda bulunan miralay Mersinli Cemal Bey kumandasındaki 8. Kolorduyu Süveyş kanalına bir sefer yapmakla görevlendirdi; kaymakam von Kress’i, aynı kolordunun kurmay başkanlığı göreviyle Şam’a gönderdi.

Yaveri Mümtaz, âyandan Abdurrahman, Şeyh Esad Şakir ve bazı arap ilerigelenleri aynı görevle Suriye’ye geldiler. Bununla birlikte Suriye’deki 4. Ordu kumandanı Zeki Paşa makûl sebepler ileri sürerek kanala sefer yapması fikrine katılmadı.

Seferin ateşli taraftarı Cemal Paşa, Bahriye nazırlığı üzerinde kalmak şartıyla 4. Ordu kumandanlığına, Kilikya, Suriye, Filistin ve Hicaz bölgeleri genel valiliğine getirildi, ingilizlere karşı derhal harekete geçilerek bazı başarılar elde edildi.

Mümtaz Bey, paralı bedevilerle El-Ariş’i aldı. Kuşçu Eşref de Kaletülnahil köyüne girdi. Cemal Paşa, 6 aralıkta Şam’a gelerek büyük hazırlıklara başladı. Yeni kurulan birliklere Suriyeliler, trablusgarp gönüllüleri, Sina çölü bedevileri ve birçok hicazlı katıldı.

Süveyş kanalı geçildikten sonra mısır halkı ile birlikte Sunusîlerin de ayaklanıp osmanlı kuvvetleriyle birleşecekleri ve böylece bütün Kuzey Afrika’nın işgal edileceği umuluyordu.

Bu süre içinde Mısır’da general Maxwell kumandasındaki ingilizlerden 40 000’i Süveyş kanalı boyunca mevzilenmişler, Fransızlar tarafından desteklenen donanmalarını da en etkili savunma noktalarına yerleştirmişlerdi On gün sonra yarbay Ali Fuad’ın (Cebesoy) kumandasındaki birlikler Şam’dan ayrıldı.

Asıl büyük kısım Cemal Paşanın kumandasında ortadan Berşeba (Birüssebi) üzerinden harekete geçti; iki zayıf kol da, sağ ve solundan; birincisi kıyıda, diğeri de içeriden olmak üzere onu izlediler. Seferin düzenleyicisi 8. Kolordu kurmaybaşkanı von Kress’di ve alman başkumandanlığının emrine uyarak Türklerle Ingilizleri bir an önce karşılaştırmak istiyordu; böylece barış yapılması imkanı ortadan kalkacaktı.

Sayısı 35 000’e yaklaşan osmanlı kuvvetleri. Tih çölünü büyük güçlükler ve sıkıntılar içinde geçerek 300 km yürüdü, yorgun ve bitkin bir halde 2-3 şubat 1915 gecesi Süveyş kanalına yaklaştı; sabaha doğru Timsah gölü ile Acıgöl arasına rastlayan mevkiden baskın şeklinde kanalı geçmeye teşebbüs etti.

Bu beş tabur kıyıya sokuldu. Her birinde bir subay ve 60 er bulunan saç kaplı tombazlar, karşı kıyıya doğru yola çıktı. Fakat, köpeklerin havlaması üzerine baskın hareketi anlaşıldı; karşı kıyıdan ve donanmadan açılan yoğun ateş, tombazları kanalın ortasında batırdı; karşıya ancak 600 kişi geçebildi; fakat bunların da bir kısmı esir düştü, bir kısmı öldürüldü.

Cemal Paşa, von Kress’in bütün ısrarlarına rağmen ertesi gün saat 6’da geri çekilme emrini verdi; muhtemel bir İngiliz saldırısına karşı savunmaya daha elverişli olan Gazze-Berşeba hattına kadar çekildi (15 şubat 1915). 9 Şubat 1915 günkü gazetelerde çıkan resmi bildirilerde. Kanal seferini başarıyla sonuçlanmış gibi gösteren Enver Paşa, Mısır’da bulunan Ingilizleri tehdide devam etti.

Cemal Paşa, Kanal yönünde giriştiği çete hareketlerinden herhangi bir sonuç alamadı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir