Bozkurt Destanı

Bozkurt Destanı Göktürk hanedanının kökleri hakkındaki efsanelerde yer alan önemli bir mitolojik unsur. Çin kaynaklarında tespit edilen rivayete göre,

Bozkurt Destanı Özeti

Bozkurt DestanıGöktürklerin ilk hakanı olan Asena veya A-çi-ne bir dişi bozkurttan türemişti. Olağanüstü bir kudreti olan bu hakan, rüzgarlara ve yağmurlara hükmederdi.

Bu efsanenin bir başka şekline göre, Göktürkler batı denizinin batı kıyılarında otururlardı. Düşmanları olan bir kavimin saldırısı sonunda ancak bir çocuk sağ kalabildi.

Bir düşman askeri çocuğun ellerini ve ayaklarını keserek bir bataklığa bıraktı. Bir dişi kurt bu çocuğu besledi ve bu oğlandan gebe kaldı.

Düşman hükümdarı bu çocuğu öldürtmek istediyse de, kurt, onu alıp bir mağaraya götürdü ve orada bir oğlan doğurdu. Daha sonra Türkler bu mağaraya «Budun inli» (milleti koruyan tanrı) adını verdiler.

Göktürk hakanları karargâhlarının kapısına bozkurtun hatırası olarak kurt başlı sancak dikerlerdi. Orta Asya’da hükümdarlık eden diğer türk hanedanlarının kaynakları hakkındaki başka rivayet ve efsanelerde de bozkurt motifine rastlanır.

Çinlilerin IV. yy.dan beri tanıdıkları Gavçiğ’lerin (Uygurlar) köküne dair çin kaynaklarında tespit edilen rivayet de, yine bu bozkurt efsanesinin aynıdır.

Moğol istilâsından sonra eski türk hanedanlarının kökü hakkında söylenen efsaneleri Cengiz sülâlesi de benimsedi.

Moğol imparatorluğuna giren türk kavimleri de hakanlar sülâlesi hakkındaki birçok rivayetleri Cengiz Han’a mal ettiler. Kıpçak grupuna giren türk kavimlerinde Cengiz hanedanının kaynağına dair iki efsane Çingiznâme adlı eserde vardır.

Moğol hanedanı tarihini yazan müslüman tarihçilerin hiçbiri kurttan bahsetmez. Birçok «Çingiznâme»ler gördüğünü söyleyen ve sülâlesinin geleneklerine bağlı olduğu anlaşılan Ebül Gazi Bahadır Han dahi, Reşîdeddin gibi, Börte Çine’yi (moğolca bozkurt) ancak bir şahıs adı olarak gösteriyor.

İslâm kültürü etkisindeki moğol hanlarının, bu efsanedeki kurdu beğenmedikleri ve maniheizmi kabul eden uygur hanlarının da bozkurtu unutmuş oldukları anlaşılıyor.

Uygur harfleriyle yazılı olan Oğuz Kağan efsanesinde bozkurt motifine rastlanır. Ayrıca Kurban Ali Hâlid’in Tevârih’inde anlatılan Başkurt rivayetinde de aynı bozkurt motifi görülür.

Çeşitli türk kavimlerinde hükümdarlık etmiş olan türk hanedanlarının kaynakları hakkında söylenen efsanelerdeki bozkurt motifinin, totemcilik zamanlarının karanlıklarına kadar dayanması kuvvetle muhtemeldir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir