Bukalemunlar

Bukalemunlar,Genellikle ağaçlarda yaşayan bu sürüngenlerin, hepsi Eskidünya’da dağılmış 90 kadar türü vardır. Bunların hemen hemen yarısı Madagaskar’da, geri kalanların çoğu Afrika’da, Sahra Çölü’nün güneyinde yaşar. Ayrıca Sri’Lanka (eski Seylan) ve Hindistan’da bir, Arabistan’da da iki tür bukalemun bulunur.

Bukalemunların Özellikleri

Akdeniz bukalemunu denen bir tür de Akdeniz’in güney kesimlerinde, bu arada Türkiye’nin Ege ve Akdeniz bölgelerinde yaşar. Ortalama 15-20 cm uzunluğunda olan bukalemunlann bazı küçük türleri ancak 7,5 cm uzunluğundadır; oysa Madagaskar’da yaşayan dev bukalemunlann uzunluğu 60 santimetreyi bulur.

Bukalemunun renk değiştirmesi, derisindeki pigmentlerin bir araya toplanıp yoğunlaşmasına ya da dağılmasına bağlıdır. Sinir sisteminin denetimi altında olan bu süreç, sanıldığının tersine çevredeki renklerle yakından ilişkili değildir. Gündüzleri doğrudan gün ışığı almadığı zaman bukalemunun rengi gri ya da yeşildir.

Kızgın güneş ışığında hayvanın rengi koyulaşır; akşama doğru da iyice açılarak krem rengine dönüşür. Kısacası bukalemun, bulunduğu ortamın renklerine uyum sağlamaktan çok aldığı ışığın şiddetine bağlı olarak, ayrıca heyecan, korku gibi duyguların etkisiyle ve düşmanlarından korunmak amacıyla renk değiştirir.

Bukalemunun gövdesi ağaçların üzerinde yaşamaya uyarlanmıştır. İkisi ya da üçü kaynaşmış olan ayak parmakları ile tek olan başparmağı tıpkı maymunlarda ve insanda olduğu gibi karşılıklı gelebildiği için, hayvan ince dalları sıkıca kavrayabilir. Ayrıca uzun kuyruğuyla dallara tutunup sarkabilir; kullanmadığı zaman da kuyruğunu bir halat gibi kıvrık tutar.

Bukalemunun dili neredeyse gövdesi ile başının toplam uzunluğuna yakındır. Daha çok böceklerle beslenen bu sürüngen, uzun dilini hızla ileriye doğru fırlatarak ucundaki yapışkan yumruyla avını yakalayıp yer. Su gereksinimini ise yapraklardaki çiy ya da yağmur damlalarını yalayarak giderir.

Koni biçiminde birer gözkapağıyla örtülü olan iri ve patlak gözleri birbirinden bağımsız hareket eder. Böylece iki gözüyle değişik yönlere bakabilir; ama avlanırken genellikle iki gözünü de avına odaklayarak hareketlerini yakından izler.

Bukalemunların çoğu, sayısı 2-40 arasında değişen yumurtalarını toprağa ya da çürüyen ağaç gövdelerine bırakır. Güney Afrika’da bulunan birkaç türün yavruları ise yumurtadan çıkmış olarak doğar. Bazı türlerin başında boynuzsu çıkıntılar vardır. Daha çok erkekte bulunan bu boynuzlar bölgeyi savunma sırasında bukalemuna korkutucu bir görünüm vererek düşmanlarını kaçırmasına yardımcı olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir