Cebelitarık

Cebelitarık, Özellikle bir transit limanı ve gemilerin petrol ikmal merkezidir. Kumlu bir kıstak, bölgeyi ispanya’ya (Andalucia) bağlar ve Cebelitarık körfezini Akdeniz’den ayırır. Güney ucunda (Avrupa burnu) bir deniz feneri vardır.

Fiziki Coğrafya ve İklim

Cebelitarık’ın en belirli özelliği kireçtaşıridan meydana gelen bir dağ kütlesi oluşudur. Kuzeyde dik bir şekilde yükselen kayanın en yüksek yeri Rock Gun tepesidir (405 m). Kayanın ekseni yay şeklindedir, kuzeydoğudan güneydoğuya doğru kıvrılır.

Doğu cephesinin kuzey ve güney uçları sarp olduğu halde orta kısım rüzgarın yığdığı kumlarla eğimli hale gelmiştir. Batı cephesi ise denizden 120 metreye kadar dik bir şekilde yükselir. Suyun kayayı oyarak meydana getirdiği mağaralarda çeşitli sarkıtlara rastlanır. Ayrıca bulunan keraik kalıntılarından burada fil. gergedan, panter v.b. gibi 25 tür memeli hayvanın yaşamış olduğu öğrenildi.

1944’teki kazılar sırasında ortaya çıkan Gorham mağarasının da Neandarthalden Roman devrine kadar barınak olarak kullanıldığı anlaşıldı. Cebelitarık’ta yazlar sıcak ve hemen hemen yağışsız, kışlar yaza oranla ılık ve yağışlı, geçiş mevsimleri de ılık ve yağışlıdır. Bölgede büyük ağaçlar yoktur; çiçek açan birçok ufak bitki yetişir. Bunlardan Iberis ffibraharica, Avrupa’nın başka hiç bir yerinde bulunmayan bir türdür. Ayrıca pek çok göçmen kuş bölgede konaklar.

1705-1955 Arası serbest bir liman olan Cebelitarık’ta 1955’ten sonra alkollü içkiler, parfüm, sigara, petrol gibi maddelerden gümrük vergisi alınmağa başlanmış, bu maddelerin ithalinde azalma olunca vergi daha yaygın bir hale sokulmuştur. 1898’den beri bölgede İngiliz parası kullanılır.

1704’te ingilizler Cebelitarık’ı aldıktan sonra halkın çoğu ispanya’ya göç etti, ama kraliçe Anne’m şehri serbest liman ilân etmesi üzerine İspanyollar, Cenovalılar ve Yahudiler gelip yerleştiler. Napolyon savaşları sırasında o zamana kadar seyrek olan nüfus hızla arttı. Süveyş kanalının açılması da burasını önemli bir liman haline getirdi. Genellikle katolik olan halk İspanyolca konuşmaktadır. Cebelitarık anayasası 1964’te yapılmıştır. Buna göre, yürütme yetkilerine sahip bir vali ve 9 üyeden meydana gelen bir meclis bölgeyi yönetir.

Cebelitarık Tarihi

Tarih. Cebelitarık eskilerin Calpe şehridir, kayalıkları Akdeniz’in girişinde yükselir ve Afrika kıyısında Septe (Abyle) yanında yükselen tepe ile birlikte ünlü Herakles sütunlarını meydana getirir. Bu sütunlar Akdeniz’den Atlas okyanusuna geçişe hâkimdir. Cebelitarık, müslümanların Avrupa’da ilk fethettikleri noktadır: birkaç bin kişiyle boğazı geçen Tarık bin Ziyyad yüksek burnu ve şehri fethetti (711); şehir o tarihten İtibaren önemli bir liman oldu.

1309’da iyi Guzman tarafından alındı. 1399’da yeniden müslümanlar tarafından fethedilen Cebelitarık 1462’ye kadar Granada Nasrilerinin elinde kaldı. 1462’de kesin olarak Castilla’ya geçti. 1540’ta Barbaros Hayreddin Paşa tarafından yağmalanan şehirde Karl V ve yerine geçenler, müslümanlara karşı savunabilmek için sürekli olarak tahkimat yaptılar.

1704’te İspanya Veraset savaşı sırasında İngilizler bir baskınla Cebelitarık’ı aldılar: Utrecht antlaşması (1713) fetihlerini onayladı. O tarihten beri İspanyolların ele geçirme denemelerine rağmen (1727, 1779, 1782), İngilizlerindir. İngilizlerle Napolyon’u çatıştıran deniz savaşı sırasında, Cebeli tarığın strateji bakımından önemi arttı.

1805’te Villeneuve’ün donanmasına karşı gözetleme üssü oldu, ispanya savaşı sırasında Lizbon’un yanışı ra İngilizlerin başlıca ikmal ve çıkarma limanıydı. XIX. yy. sonunda alman deniz gücünün önemli gelişmesinden çekinen İngilizler, Cebelitarık’ı tahkim ettiler ve düzenlediler; Birinci Dünya savaşı sırasında Atlas okyanusu ve Akdeniz’deki denizaltı savaşının gözetleme ve hareket üssü burasıydı. ikinci Dünya savaşı sırasında Almanlar 1940 eylülünden itibaren Cebelitarık’a hücum etmeyi denediler; ama ispanya’nın ittifakını sağlayamadıklarından vazgeçtiler.

İngiliz-amerikan birliklerini Kuzey Afrika’ya çıkartan donanma, 1942 kasımında Cebelitarık limanında toplandı. İkinci Dünya savaşı sırasında İspanya’nın saldırma ihtimaline karşı, kıstağı kesen bir kanal açıldı ve çıkan toprak, kıstağın üstünde kurulan bir havaalanının genişletilmesinde kullanıldı, ispanya, İngiliz hâkimiyetine karşı zaman zaman bölgeyi iktisadi bakımdan tecrit edici tedbirler aldıysa da 1966’da sömürgelerin bağımsızlığa kavuşmasıyle Cebelitarık’ın statüsü değişti. Cebelitarık’tı bölgeden seçilen başkanlar tarafından yönetilmesine. Ispanya’nın gümrükten pay almasına ve havaalanından yararlanmasına karar verildi. Aynı yıl bölgenin İktisadi bağımsızlığa kavuşması ve kalkınması amacıyla Ingiltere 1 681) 000 dolarlık yardımda bulundu.

Cebelitarık Boğazı

Cebelitarık Boğazı deniz kolu; yaklş. 15 km genişliğinde. Avrupa’yı Afrika’dan ayırır. Derinliği ancak 350 m. Burada. Atlas ukyanusu sularını Akdenize taşıyan bir üst akıntı ve ters yönlü bir alt akıntı vardır.

Deniz, geçidinin önemi, Süveyş kanalının açılmasıyla daha da arttı. Kıyılarında birçok liman vardır: Avrupa kıyısında Cebelitarık, Algeciras ve Tarifa. Afrika kıyısında Septe ve Tanca.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir