Celal Esat Arseven Kimdir

Celal Esat Arseven Kimdir (1875-1971)-Yazar, sanat tarihçisi, ressam, milletvekili, asker. İstanbul’da Beşiktaş’ta doğdu. Sultan Aziz devri sadrazamlarından Ahmed Esad Paşa’nın oğludur. Babası öldüğü zaman henüz kırk günlük idi. Annesi, Fatma Suzidil Hanım’dır. İlk öğrenimini Beşiktaş’ta Taş mektep’de ve Hamidiye okulunda yaptı.

1885 yılında Beşiktaş Askeri Rüştiyesi’ne, 1888’de Galatasaray Sultanisine girdi. Burayı bitirmeden 1889 yılında imtihanla Mekteb-i Mülkiye’ye geçti. Bu arada Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi)’ne de bir süre devam etti. Fakat II. Abdülhamid, onun Mekteb-i Harbiye’de okumasını emredince, 1891’de bu okulun Zadegan sınıfına yazıldı ve 1894 yılında teğmen olarak mezun oldu.

Bir müddet sonra da askerlikten istifa etti. İkinci Meşrutiyet’ten sonraki yıllarda bir müddet resmi bir görev almadan yazılar yazarak, bazı sanat ve arkeoloji araştırmaları yaparak yurt içinde ve yurt dışında yaşadı.

1921 yılında Galata Tahrir-i müsakkafat Reisliği (Binaları Kayıt Dairesi) ’nde resmi görev aldı. 1913’de Şehremaneti Umur-ı Fenniye ve İstatistik Müdür Muavini oldu. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Kadıköyü Belediye Dairesi Başkanlığı’na getirildi. Savaş süresince Viyana ve Berlin’de açılan Türk resim sanatı sergilerinin başında bulundu.

Savaştan sonra yurda dönen Celal Esad, 1920 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi’nde öğretmen olarak Belediyecilik ve Şehircilik ile Mimarlık Tarihi ve Şehircilik derslerini okuttu. 1923 yılından sonra Darü’l-Bedayi (Şehir Tiyatrosu) Müdürlüğü ile İstanbul Ticaret Odası Neşriyat Müdürlüğü gibi görevleri kısa sürelerle yaptı.

Celal Esad, 1917’de İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde kurulan Muhafaza-i abidat Encümeni (İstanbul Eski Eserler: Koruma Encümeni)’nde üye oldu. 1533-1937 yıllan arasında Kadıköy Halkevi Başkanlığı yaptı.

1942’de VII. döneminde İstanbul ve 1946’da VIII. dönemde de Giresun Milletvekili olarak Büyük Millet Meclisi’ne katıldı. 1950 seçimlerine giremeyen Celal Esad, 1951 yılında kurulan Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’na üye seçildi. 1951—1953 yıllarında bu Kurul’un başkanlığını yaptı. 1958 yılı başlarında istifa etmek suretiyle buradan ayrıldı.

1971 yılına kadar, ilerlemiş yaşma rağmen dinç ve kafası çalışır durumda olan Celal Esad, 13 Kasım 1971 günü son nefesini verdi. Cenazesi 14 Kasım 1971’de Osman ağa Camii’nde kılınan namazdan sonra Sahra-ı Cedid Kabristanı’nda toprağa verildi.

Celal Esad, pek çok konuları merak eden, güzel sanatların çeşitli dalları ile müzik de dahil olmak üzere uğraşan bir kimse olmuştur. Değişik müzik aletleri çalmış, resim yapmış ve edebiyat türlerinin birkaçından hikaye ve roman da dahil olmak üzere eserler vermiştir. Bunlar arasında bilhassa sahne için yazılmış oyun metinleri çoktur. Güneş, Servet-i Fünun gibi dergiler ile, Tanin, Akşam, Cumhuriyet, Hakimiyet-i Milliye, Ulus, Yeni İstanbul, Dünya gazetelerinde basılan tek veya sürekli yazıları da mevcuttur.

Celal Esad Arseven, idareci, şehirci, sanat ve belediyecilik konulan yazan, sahne oyunları yazan, rejisör, ressam arkeolog, sanat tarihçisi, öğretim üyesi, ansiklopedici olarak çok çeşitli yönleri ile Türk fikir ve sanat hayatında seçkin yerini almıştır.

Celal Esat Arseven Eserleri

Sevdaçağı (roman, 1319),Büyük Yarın(oyun, 1339),Bay Turgan (oyun, 1937 Büyük Yarın başlıklı piyesin değişik adla tekrarıdır), Belediyelerde Evrakın Kayd ve Tasnifi Nasıl Olmalıdır? (1331)

Belediyelerde İnşaatın Emaneten İdaresi, (1331)

Belediyeler ve Teşkilatı (1332)

Notlar ve Kütüphanelere Dair Usul-i tasnif (1340),

Resim Dersleri (1313),

Ressam ve Mimarlara Mahsus Menazır (1316),

Ressamlara Rehber (1318),

Renkler, Renkli Resimler ve Yağlıboya (1319),

Yapı Malzemesi (1323),

Resme Başlayanlara icab Eden Malu-mat-ı iptidaiyeyi Cami ve Yirmi Kıta Karakalem Modelden Mürekkep Mecmuayı Havi Eser (Tarihsiz)

Fotografya (1316)

Mimari Tarihi-Kurun-ı Kadime,I (1928) Yeni Mimari (1931),

Yeni Resim Hakkında (E.G. Benito’dan, 1947),

Şehir Mimarisi (Camillo Sitte’den, 1926),

Şehircilik (Urbunizm) (1937), Constantinople, de Byzance a Stamboul

(Lesetudes d’art a L’etranger 1909), Konstantinopal’, Od Vizantü do Stambula (1919) fConstantinople, de Byzance a Stamboul adlı Fransızca eserin P. Bezobrazov tarafından Rusça’ya tercümesidir. Moskova’da yayınlanmıştır. Kitapta ch. Diehl’in bir önsözü de yer almaktadır).

Eski istanbul-abidat ve Mebanisi, Şehrin Tesisinden Osmanlı Fethine Kadar (1328)

Eski Galata ve Binaları (1329), Kadıköy Hakkında Tetkikat-ı Belediyye, (1329),

Plan archeologigue de Constantinople, Byzance et Stamboul (1908-1909)

Türk Sanatı (1928),

Türklerde Mimari (1932)

Türklerde Mimari-Eti ve Selçuk Mimarileri (1934),

L’art Turc depuis son origine Jusgu’a nos Jours, (1939, Türk Sanatı adıyla Türkçe 2 bs. 1970)

Les arts decoratifs Turcs (Tarihsiz) Türk Sanatı, Menşeinden Bugüne Kadar Mimari, Heykel Resim, Süsleme ve Tezyini Sanatlar 1956 dan itibaren), Istılahat-ı Mimariyye (1324),

Istılahat-ı Mimariyye (1328),

Istılahat-ı İlmiye Encümeni Tarafından Sanayi-i Nefisede Mevcut Kelimat ve Tabirat için Vaz’ ve Tedvini Tensib Olunan Istılahat Mecmuası (1330), Fransızca’dan Türkçe’ye ve Türkçe’den Fransızca’ya Sanat Kamusu, Sanayi-i Nefiseder. resim, nakış naht mir man, hak ve asar-z atikaya ait ıstdahları havidir. Dictionnazre des termes d’art, Français- Turc, Turc-Français (1340, ikinci kısmı 1341),

Fransızca’dan Türkçe’ye Sanat Lügatı-Dictionnaire D’art Français-Turc, Muharririn Sanat Ansiklopedisi’ne Fransızca indeks vazifesi de görür (1944) Sanat Ansiklopedisi (1943, 1952, 1975) Büyük Halk Bestecisi Muhlis Saba-haddin, Hayatı, Eserleri, Musikimizdeki Yeri (1947),

Türk Musikisi ve Yeniçeri Mehter Muzikası Hakkında Mutalaat (1327), Seyyar Sergi ile Seyahat intibaları (1928),

Türk Resim Sanatında Yetmiş Yıllık Hayatım (“Yeni İstanbul” gazetesinde 4 Mart 1955’den itibaren tefrika.)

Yıldız Sarayı’ndan Mütarekeye Kadar Celal Esad Arseven’in Hatıraları (“Dünya” gazetesinde 17 Ocak 1960’dan itibaren 31 tefrika)

Tetkikat-ı Belediye Hakkında Rapor (1330),

1329 senesinde Avrupa Seyahati,.
Tetkikat-ı Fenniye Hakkında Rapor (1330),

Yapı ve Yollar Kanunu Layihası (1330) Alphabet Turc (1928),

Kıraat Kitabı (1932),

Kadıköy Halkevi (1935-1938) (1938), Yayınlanmamış Eserleri Film Yapma Usulü,

Bizans İmparatorlan Portreleri İtalya’da Bir Gezinti

Eski İstanbul, Galata ve Kadıköy-Adalar,

Darb-ı Meseller ve Halk Deyimleri, Hayatımdan Hatıralar,

Tanınmış Çehreler,

Türk Bezemeleri.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir