Çeştiyye Tarikatı,Özellikleri,Silsilesi

Çeştiyye Tarikatı,Özellikleri,Kurucusu Abdal Ahmed (Öl. 965) ve yerine geçenlerin çoğu Çeşt’te doğmuştur.

Hacı Ahmed’in tarikat şeceresi İbrahim Ahmed’e varır. Ondan sonra gelenler sıra ile Hace Ebu Ahmed (öl. 1020), Hace Ebu Yusuf (öl. 1066), Hace Kutbeddin Mevdud (öl. 1132), Hace Ahmed bin Mevdud (öl. 1181) v.d.dir.

Çeştiyye Silsilesi

Çeşt’te tekkeleri bulunan Hace Abdullah Ensari ve Ahmed Jendepil ile bağlantıları vardı.

En ünlü kişilerinden biri olan Secistanlı Hace Muineddin Hasan (öl. 1235) icmir eyaletinde (Hindistan) kurduğu yeni bir tekke ile hint Çeştiler çığırını açtı.

Kutbeddin Bahtiyar, Şeyh Ferideddin Dehlevi ve Sah Nizam adı ile tanınan Şeyh Nizameddin Muhammed Dehlevi hint müslümanları arasında büyük ilgi gören Çeştiye çığırının en ünlü kişilerindendir.

Mensupları arasında Emir Hüsrev Dehlevi ve Emir Hasan Dehlevi adlı iki büyük şair yetişti.

Bu çığırın kolları; Sabiriye ve Nizamiye, daha sonra Hindistan’a yayıldı.

Hint Çeştilerinin ünlülerinden Seraceddin Ahi (öl. 1357), Çeragi Dehlâ (cl. 1356) ve Giysi Dıraz (uzun saçlı [öl. 1422]) anılmaya değer.

Çeştiler başlangıçta şeriat kurallarına uyar, Keşf-al-Mahcub ve Evar-al-Maarift dayanırlardı.

Daha sonra, bu çığırın büyükleri Vahdet-i Vücud (varlık birliği) felsefesini yaymaya başladılar.

Çeşti tekkeleıinde Evarif ve Keşf’al-Mahcub adlı eserler yerine İrakî’nin Lemeat’i ve ibni Arabi’nin Fusûs-ül-Hikem’i okunmaya başlandı.

Artık Islâmiyeti yaymak şöyle dursun, bu tekkelere girmek için Müslümanlık bile aranmamakta idi.

Esasları arasında dünyaya önem vermemek; olanla yetinmek; Allaha sığınmak; sertlikten kaçınmak; halktan kaçmak v.b. yer alır. Burada açık dua, gizli dua, insan Özlerine saygı, içe kapanık, çile gibi merhaleler vardı.

Başlıca görüşleri şeyhleri tarafından yazılan Melfûzat (Konuşmalar), Mektubat (Yazışmalar) ve Seyr-i Makamat (Makamları Dolaşma) gibi eserlerde ifadesini bulur.

Bir cevap yazın