Çiçek Nedir? Çiçeğin Tanımı Çiçeğin Yapısı

 

Çiçek Nedir,Çiçeğin Tanımı Çiçeğin Yapısı,Çiçeğin oluşumu hakkında birbirine aykırı görüşler vardır. Yakın zamana ait bir nazariyeye göre çiçekler saptaki uç dokularının özel şekil almasından, yapraklar ise, tersine, uç dokusunu saran halka şeklindeki sürgen dokudan meydana gelir.

Çiçek Anatomisi

Bu nazariyeye göre çiçeğin kısımları yaprakların değişikliğe uğramasından meydana gelmez. Klasik görüş ise bazı anormal organların (yaprağımsı erkek Organlar) yapısına bakarak çiçeğin bütün kısımlarının yapraklarının değişikliğe uğramasından oluştuğunu kabul eder.

Çiçeği taşıyan dal parçasına çiçek sapı denir. Bunun uç kısmı genişleyip yassılarak çiçekliği meydana getirir. Çiçekler her bitkide başka türlü bir araya gelmiştir. Çiçeklerin bir arada bulunuş şekline çiçek durumu denir.

Tam bir çiçekte dört kısım bulunur: çanak. taç, erkek organlar, dişi organ. Çanağın kısımlarına çanak yaprağı denir ve genellikle yeşildir.

Tacın kısımlarına taç yaprağı denir, bunlarsa renklidir, üremede hiç bir rolü olmayan bu iki kısma çiçek çevresi denir. Erkek organların her biri bir ipçik ile bir başçıktan meydana gelir.

Başçığın içinde çiçek tozu oluşur. Dişi organ meyve yapraklardan meydana gelir; içinde yumurtacıklar bulunur.

Çiçekte bazı kısımlar bulunmayabilir, özellikle dıştaki iki halkadan biri eksik olabilir. Çoğu zaman bunların ikisi birleşerek tek bir kısım teşkil eder (zambakgiller, süsengiller, hasırotugiller); böyle çiçeklere tek çevreli veya taçsız denir.

Çiçek çevresi hiç bulunmazsa, böyle çiçeklere çıplak çiçek denir. Erkek veya dişi organlardan biri noksan olursa çiçekler bir e-şeyli demektir. Yani ya erkek çiçektir, ya dişi çiçektir. Eğer erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerindeyse o bitkiye bir evcikli (kabak), ayrı ayrı bitkiler üzerinde ise iki evcikli denir (hurma, kenevir v,b.).

Bazı bitkilerde çanak ve taç yapraklar iki veya daha çok sıralı olur (kadmtuzluğugiller). Çiçekte daha çok erkek organlar çok sıralı olur; zambakgillerle sardunyagillerde iki sıralıdır; gülgillerle defnegillerde ise iki sıradan fazla olur.

Çiçeğin kısımları, çiçekliğin üzerinde iç içe halkalar şeklinde yer alacak yerde, çiçekliğin üzerindeki uzun sarmal bir eksene dizilmiş olabilir: böylesine sarmal çiçek denir (manolyagiller, düğünçiçeğigiller v.b.). Çiçeğin dış kısımları halkamsı, erkek ve dişi organları sarmal dizilmiş de olabilir; bÖylesi çiçeklere karma yapılı denir.

Sarmal çiçeklerin incelenmesi ilgi çekicidir, çünkü çiçeğin farklılaşması adım adım takip edilebilir, taç yaprakların erkek organlara dönüşmesi görülebilir v.b. Çiçeğin kısımları ayrı ve başlı başına oluşabileceği gibi çeşitli şekilde birleşmiş de olabilir.

Ya taçla çanak birleşik olur veya bu ikisi erkek organlarla birleşir veya hepsi dişi organla birleşik olabilir. Yumurtalık serbest olursa (zambak) üst durumlu denir, ötekilere bitişikse ait durumludur.

Bir çiçeği incelemek için önce yönelişine bakılır. Arka kısmı dala veya çiçek sapına dönük olduğuna göre, ana dalın ve bürgücüğun ekseninden geçen bir düzlem düşünülür (orta düzlem), sonra çiçek sapçığından geçen ve birincisine dik olan ikinci bir düzlem alınır. Bu düzlemlere göre çiçeğin bakışımlı veya bakışımsız durumu bir şekil üzerinde gösterilebilir (diyagram).

Eğer çiçeğin bütün halkaları düzgün ve çiçek eksenine göre bakışımlı ise çiçek ışmsı veya düzgündür denir. Çiçek yalnız dik düzleme göre bakışımlı ise düzensiz veya bir bakışımlıdır.

Yukarıdan beri anlatılan çiçek kısımlarına balözü salgı bezlerini de eklemek gerekir. Bunlar da çiçeklikten veya çiçeğin kısımlarından oluşur ve böylece hepsi birlikte çiçeği meydana getirir.

Çiçekte düzgünsüzlükler. Özellikle ekim bitkilerinde birçok düzgünsüzlükler göze çarpar. Ya bir halkadaki organlar Ötekilerin karakterini alır (çıkıcı veya ileri doğru başkalaşma) veya tersi olur (inici veya geriye doğru başkalaşma).

Katmerli çiçeklerde erkek organlar taç yaprak haline gelir. Daha çok ekim dikim yoluyla yetiştirilen bitkilerde bu duruma rastlanır.

Çiçek fizyolojisi. Bitkinin diğer kısımları gibi çiçek de terler, solunum yapar, ama asıl görevi, özel organları sayesinde bitkinin üremesini sağlamaktır.

Çiçek tozunun içinde meydana gelen anterozoitler yumurtacıkta bulunan oosfer’e (yumurta hücresi) ulaştırılır. Bu iki gametin birleşmesinden döllenmiş yumurta meydana gelir ki, doğacak yeni bitkinin ilk hücresi budur.

Aynı zamanda, döllenmiş yumurta gelişerek embriyonu, yumurtacık gelişerek tohumu, yumurtalık da gelişerek meyveyi meydana getirir.

Bazı çiçekler tıpkı yapraklar gibi yalnız klorofil tanecikleriyle yeşile boyalı olduğu halde birtakım çiçeklerde bazı kısımlar daha renkli olur (taç yapraklar, bazen de çanak yapraklar).

Bu renkler ya hücrelerdeki özel plastitlerde (kromoplast) birikmiş o-lan sarı ve kırmızı boyalardan veya hücrelerdeki kofullarda eriyik halinde bulunan boya maddelerinden (pembe, mor, mavi) ileri gelir.

Çiçek Durumu

Eksen dallı değilse çiçek «tekatir (tek çiçekli durum). Çiçek sapı dallı ise çiçek çoktur. Dallanma bir basamaklı ise çiçek durumu basit, dallanma çok basamaklı ise çiçek durumu bileşiktir.

Basit çiçek durumları başlıca iki çeşittir: Belirsiz çiçek durumu veya salkım ve belirli çiçek durumu veya talkım. Salkım biçimindeki çiçek durumuna belirsiz denir, çünkü eksen oldukça uzun bir süre büyümeye devam eder.

Tersine, talkım biçimindeki çiçek durumu belirlidir, çünkü art arda gelen eksenler çabucak bir çiçekle sonlanır, bu da büyümeyi sınırlandırır. Salkımda bileşik çiçek ekseni kalındır ve her bir yanından pek gelişmemiş bir sürü çiçek sapçığı çıkar.

Demek, başak, tırtılsı, şemsiye, kömeç durumları hep salkım çeşitleridir. Talkımda ise çiçek sapçıkları bileşik çiçek ekseninden daha çok gelişmiştir.

Eğer her dallanmada ana eksenden karşılıklı İki çiçek sapçığı çıkıyorsa talkım iki çatallı, bir çiçek sapı çıkıyorsa tek çatallıdır.

Bileşik çiçek durumunda çiçek sapçıkları birçok basamak halinde dallanır. Yani ikinci derecede sapçıklar üçüncü derecede sapçık taşır (salkımlı salkım, bileşik demet, şemsiye salkım, kömeç demeti v.b.). Bileşik çiçek durumu karma da olabilir (salkım ve talkım karışımı); meselâ at kestanesinin çiçekleri talkımlı, akrepkuyruğunun çiçekleri salkım biçimindedir.

Çiçek Tozu Nedir

Normal olarak sarımtırak renkte, bazen de kırmızı, esmer, beyaz veya mavi olur. Genellikle küre biçiminde olmakla beraber çok değişik şekilleri de vardır. Her çiçek tozu taneciği genellikle iki zarh bir hücre şeklindedir; dış zar kitinden, iç zar ise selülozdandır.

Hücrede iki çekirdek bulunur: besler çekirdek ve döller çekirdek. Dış zar nadiren pürüzsüz olur; çoğu zaman üzeri delik, kıvrım, kabarcık ve dikenciklerle doludur. Çiçek tozlarının birçoğu birleşerek salepgillerde olduğu gibi çiçek tozu kümeleri meydana getirebilir.

Çamgillerden bazı bitkilerde ise çiçek tozu iki baloncuk taşır. Başçık çatladıktan sonra çiçek tozu rüzgâr, böcek v.b. ile etrafa dağılır ve bazıları aynı türden bir bitkinin çiçeğindeki dişi organın tepeciğine konar. Buna tozlaşma denir.

Tepeciğe konan çiçek tozu hemen çimlenir ve ardından döllenme gelir. Fosil çiçek tozlarının incelenmesiyle (çiçek tozu analizi) Dördüncü zamana ait çeşitli tabakaların florası hakkında bir fikir edinilebilir,

Çiçek Tozu Analizi

Turbalıklarda bozulmadan kalan çiçek tozlarının istatistik gözlemlerine dayanılarak yapılan eski floraların incelenmesi, (Elde edilen çiçek tozu diyaframları floranın uzun devirler boyunca geçirdiği evrimi ortaya koyar ve geçmişteki iklim durumunu incelemede esaslı bir unsur sayılır.)

Yatay bir düzleme bir günde düşen çiçek tozu miktarı santimetre kare başına Kansas’ta 32, Wurtemberg’de 23, İsviçre’de 1 500 m yükseklikte (Davas) 12 olarak tespit edilmiştir.

İsveç’in güneyindeki çam ormanları yılda 75 000 ton çiçek tozu çıkarır. Yüksek miktardaki bu canlı toz kütlesi çeşitli tortularla kolayca birleşir.

Çiçek tozunun dış zarı çok dayanıklı olduğu için, fosili uzun zaman bozulmadan kalabilir; buna dayanılarak polinoloji (çiçek tozu analizi) yapılabilir.

Çiçek Tozu Kümeleri

Salepgillerin çiçek tozu kümeleri küçük topaklar halindedir; bu topaklar, kuyrukcuk denen küçük sapçıklarla birbirine ağ Örgüsü gibi bağlanmış çiçek tozlarından meydana gelir. Bu Örgü sayesinde böcekler, kümeleri başlarının üstünde veya emeçleriyle taşıyabilir. Böcek yeni bir çiçeğe vardığı zaman kuyrukçuğun kasılmasıyla çiçek tozu tam tepeciğin üstüne düşer, böylece çapraz döllenmeyi sağlar.

Çiçekler biçimleri, renkleri ve kokularıyle, tozlaşmaları için gerekli olan böcekleri kendilerine çekerler. Kendi döllek (buğday) veya anemofil (pancar) bitkilerin çiçekleri bu bakımdan önemsizdir.

Bahçıvanlar yabani çiçeklerden melezleme ve ayıklama yoluyla çok değişik, renkleri göz kamaştıran çok güzel veya tuhaf biçimli, hoş kokulu çiçekler elde etmişlerdir.

İnsanoğlu her devirde çiçeği sevmiştir, ama zamanımızda medeni milletlerde bu zevk daha çok gelişmiştir. Çiçekçilik adeta gerçek bir sanayi olmuştur.

Toplum hayatında çiçek bir semboldür. Bazı çiçekler özellikle anıtlara konur. Kır çiçeklerini beğenenler çok. olmakla beraber, bahçelerde yetiştirilenler daha da tutulur; bunlar yerde yetişen çok yıllık veya soğanlı, bir yıllık veya iki yıllık, ser veya limonluk bitkileridir.

Çiçeklerin Dili

Sevginin sembolik bir dille anlatılması. Çiçekler, kokulan ve renkleri bakımından iki gruba ayrılır. En ağır ve baş döndürücü kokulara, en canlı ve en göz alıcı renklere sahip olanlar, çiçeklerin dilinde, en ateşli sevgi duygularının sembolüdür.

Buna karşılık hafif kokulu ve gösterişsiz renkli çiçekler şefkatli, hüzünlü, ağırbaşlı ve ince duyguları dile getirir: beyaz masumluğun, saflığın; kırmızı, aşkın; mavi, ölümsüz hatıralarla yüklü ince ve duygulu kişilerin ve yumuşak başlılığın sembolüdür. Kırmızı ile mavinin (sevgi ile hatıraların) karışımı olan mor ise dulların, din adamlarının ve inancın rengidir.

Hem canlı, hem de yumuşak bir renk olan yeşil umudu, geleceği, gençliği ve yenilemeyi temsil eder. Altının rengi olan sarı sevincin, bolluğun, evliliğin (Özellikle mutsuz evliliğin) sembolüdür. Siyah, yas, üzüntü, ölüm ve hiçlik demektir.

Kahverengi, hem geçmişin, hem isyanın; gri İse melankolinin rengidir. Ayrıca açıklık ve koyuluk (soluk, canlı, koyu) gibi derece farkları da çiçeklerin dilinde ayrı anlamlar taşır.

İkonografi

Daha roma devrinde M.S. II. yy.dan kalma bir mozaik üstüne bir çiçek sepeti resmi yapılmış olduğu görülür (Vatikan).

Ortaçağda bazı minyatürcüler elyazmalarını sayfalarının kenarlarına gerçek çiçek sanılacak kadar başarılı çiçek resimleri yaptılar (XIV. ve XV. yy. elyazmaları ve özellikle Çiçek Ustası adlı elyazması). Zeminleri çok zaman bin çiçek motifleriyle süslü olar, duvar halılarında da durum yine böyledir (XV. yy. sonu ile XVI. yy. arası, Cluny müzesi, Paris), Doğrudan doğruya çiçek resminin.

Ortaçağ flaman etkileriyle (yapanın gerçek adı bilinmeyen Marie de Bourgogne minyatürleri, Oxford; Memling’in Cebrail’in Meryem’e Müjdesi, Thyssen koleksiyonu. Lugano) ince bir üslûpla çizilmiş fantezi desenler yapmış olan ve bundan dolayı da Groteskler adıyla anılan sanatçıların eserlerinde yeniden ele alman Eskiçağ etkilerinin birleşmesiyle doğduğu sanılıyor, ilk çiçek resmi tablosunu imzalayan, Rafaello’nun atelyesinden Giovanni da Udine adında bir sanatçıydı. (Limon ağacı 1538. Bu resim, bir kopyası dolayısıyla bilinir.) Ardından da hemen, Flandra’da (Jan Sadeler, Jeris Hoefnagel, R. Savery) ve Ispanya’da (Blas de Ledoma) onun bu davranışına özenenler ortaya çıktı.

Bu sanat ilk altın çağını Bruegel de Velours (1568-1625), papaz Daniel Segners, Van Thieleh ve Van Kessel ile; sonra da, yaptıkları çiçek demeti resimlerini bir botanikçi titizliğiyle bütün ayrıntılarıyla vererek demetlerine domuzları böcekleri, kertenkele ve kelebek resimleri de ekleyen Jan Davidsz, Cornens, Rachel Ruysch, Jan van Huysum ile yaşadı. Rubens veya Quellinus tarafından, bazı portrelerinin çevresine çiçek veya yaprak biçiminde süsler yapmaları için bu sonunculara başvurulmuştu.

Fransa’da, aynı dönemde, Jasques Linard’ın, Baudesson’ların, Pierre Dunuy’nin ve Versailles sanatının bu konuda tanınmış kişisi J.-B. Monnoyer’nin adları özellikle anılmaya değer. Monnoyer’nin ardından J. Belin de Fontenay. bu demetlerin anıtsal ululuğunu arttırdı. Desportes. Anne Vallayer – Coster ve Jean -Michel Moreau’dan sonra, Chardin daha içten bir tona döndü (Demet, Edınburgh).

Guardi de pek güzel birçok çiçek demeti resmi yaptı. Bu arada çözümsel belirlik minyatürcüleri esinlemeye devam ediyordu (Nicolas Rober) tarafından çiçek resimleriyle süslenmiş olan Guirlande de Julie adlı şiir derlemesi; Paris Tabiat Bilimleri müzesinin çiçek resimleri derlemesi).

Bunlara daha sonra ampir üslûbunun çiçek resmi ressamları da katıldılar (Van Dael, Redoute). Çiçek, çağdaş ressamların sanatında büyük bir yer tutar (Corot, Fantin -Latour, Courbet. Monet, Cezanne. Gauguin. Van Gogh, Seurat, Odilon Redon. Henri Rousseau, Seraphine, Bauchant. Jean Eve).

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir