Anasayfa | Coğrafya | Asya | Moluk Adaları

Moluk Adaları

Yazı ebatı: Decrease font Enlarge font

Moluk Adaları, Endonezya’da takımadalar; Batıda Celebes ve Sula adaları, doğuda Yeni-Gine arasında; 1741 80( nüf.

Moluk Adaları, Endonezya’da takımadalar; Batıda Celebes ve Sula adaları, doğuda Yeni-Gine arasında; 1741 80( nüf. Merkezi, Amboina.

Coğrafya

Molük adaları iki grupa ayrılır: Celebes adalarına Sula takımadalarıyla bağlanan Kuzey Molük adaları ve Güney Molük adaları. Kuzey Molük adaları, Halmahera adalarını ve sık sık tehlikeli depremler olan volkanik Tİdore, Obi ve Ternate adalarını kapsar. Güney Molük adaları granitli ve billûrlu şistlerden ve tortul bir örtüden oluşan adalardır; tortul örtü Buru ve Seram’da kıvrılmıştır (en yüksek yeri Seram’da 3 050 m); bu grupta yalnız Banda adaları volkaniktir. Takımadalar gerek kuzeybatıdan, gerekse güneydoğudan yağış getiren muson rejiminin etkisindedir; ama güneyde temmuz-ekim ayları arası kuraktır. Hintincirleri, palmiyeler (sagu ağacı) ve kozalaklılar (dammara) kapsayan yapraklarını dökmeyen ormanlar savanalardan daha çoktur. Molük adalarının favnasmın orijinalliği meşhur, az olan memeli hayvanların görünüşleri gariptir (opossum, babirussa). Kuşların (papağanlar, cennet kuşları, yalıçapkınları) ve böceklerin, özellikle de turuncu siyah renkli craesus ile mavi Ulysses gibi kelebeklerin renkleri çok parlaktır ve hepsi çok çeşitli ve göz kamaştırıcı güzelliktedir.

Molük adaları uzun süre dünyanın başlıca hindistancevizi (özellikle Banda) ve karanfil (özellikle Amboina, Ternate ve Tidore adalarında) üreticileriydi; ayrıca zencefil ve tarçın da üretilen bu adalar dünyanın baharat adalarıydı. Ama XVII. yy.dan sonra başka tropikal bölgelerir rekabetiyle karşılaştı ve yalnız hindistancevizi pazarını elde tutabildi. Halk Malezyalıların yaşadığı kıyı bölgelerinde pirinç, sagu ve hindistancevizi yetiştiriciliğiyle geçinir. Adaların iç kısımlarındaki Alfur'lar hâlâ birbirine uzak ve düşman kabileler halinde yaşar, ormanı yakarak açtıkları tarlalarda göçebe tarımla (ladang) geçinirler.

Tarih

Baharat (karanfil, hindistancevizi ve karabiber) ticaretinin geliştiği dönemde Gucerat’lı korsan tacirler tarafından sömürgeleştirilen (XV. yy. sonu) ve müslümanlaştırılan Molük adalarını Portekizliler gezdiler (Antonio de Abreu, 1512) ve ticaret acentaları kurdular (1522’de Ternate’de Francisco Serrao). Macellan’ın seferinden sonra ispanyollar, bir yandan Ternate sultanlarıyla görüşürken bir yandan da Tidore sultaniyla anlaştılar; fakat Portekiz ile ispanyoları bertaraf etmeyi (Zaragcza antlaşması) ve baharat ticareti tekelini ele geçirmeyi başardılar. XVII. yy.ın ikinci yarısına kadar süren etkileri çok erken bir dönemde HollandalIlar tarafından tehdit edilmeye başlandı, ispanyollarla savaşmakta olan HollandalIlar, Batı Hint adalarına seferler yaptılar (Van Necks, 1599), hattâ bazı ticaret acentaları kurmayı başardılar (Banda, Amboina, Ternate). Yerlilerle iyi geçinen Hollandalılar, Portekizlilere karşı savaştılar, Ingilizleri elediler (Amboina katliamı, 1623) ve Doğu Hindistan şirketi (1602) sayesinde hâkimiyetlerini yaydılar. Şirket tekelini genişleterek Tidore sultanına hâkimiyetini kabul ettirdi (1667). Ama XVIII. yy. sonunda tekeller sistemi geriledi ve baharat fiyatları düştü. Fransız etkisiyle Batav cumhuriyetinin kurulmasına rağmen, ingilizler tarafından işgal edilen (1796-1802 ve 1810-1817) adalar, ağustos 1814’te Hollanda’ya geri verildi. HollandalIlar yeni bir ticaret şirketi (1824) ve 1863’e kadar devam eden yeni bir tekel sistemi kurdular. Seram ile Halmahera’yı aldılar; fakat Molük adaları Endonezya’daki önemini kaybetti. Japonya’nın işgal ettiği (1942-1945) adalar, İkinci Dünya savaşından sonra İndonezya cumhuriyetine katıldı; 1950’de ve 1955’te İndonezya’ya karşı ayaklananlar olduysa da başarı sağlanamadı.

 

Tagged as:

Bu yazı için etiket yok

Bu yazıyı oyla

0