D’Alembert’e Mektup

D’Alembert’e Mektup,Jean-Jacques Rousseau’nun (1758) eseri. İkinci Nutuk’undan (1755) sonra, ansiklopedicilerle arası açılan ve Madam d’Epinay’dan ayrılan Rousseau, ansiklopedinin «Cenevre» maddesine cevap yazdı: bu maddede d’Alembert, tanrı bilimcilerden daha ahlakçı bazı çobanları Övüyor, Voltaire’in kışkırtmalarıyla Calvin’in şehrinde bir tiyatro açılmasını diliyordu.

Rousseau, mektubunda, çobanlar adına cevap verdikten sonra, «Cenevreli» olarak genellikle tiyatronun tehlikesini (ve özellikle şehir için tehlikesini) gösterir.

Tiyatro, hoşa gitmek olan amacına erişmek için halka dalkavukluk etmek zorundadır. Trajedi, seyircileri, ilgilerini (Catilina, Atree), erişilemeyecek kahramanlar (Horace, Polyeucte) ve anormal tutkularla dolu kişiler (Medee, Oreste, Phedre) üzerinde toplayarak duygulandırır, fakat bu duygulandırma bir kışkırtma niteliği taşır.

Duyguların arınmasına önem vermez. Komedi kusurları hoş bir şekle sokar (Scapin’in Dolapları [les Fourberies de Scapin], le Legataire Üniversel) ve erdemi gülünçleştirir (Alceste). Her ikisi de aşkı sevdirir.

Tiyatro oyunları, lüksü, işsiz güçsüz yaşamayı destekler. Oysa komedyenlerin hileleri, ahlâhsızlıkları ortadadır. Şu halde insan, basit kişilerin basit zevklerinden şaşmamalıdır. Askeri merasimlerden, yarışlardan, halk oyunlarından vazgeçtiği gün Cenevre gerileme dönemine girmiş olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir