Defter Emini Nedir?

Defter Emini Nedir,Osmanlı’da Defterhâne’nin âmirine verilen ad.

Osmanlıda Defter Emini

Defter eminliği ile ilgili ilk kanun Orhan Gazi zamanında yürürlüğe girdi. Fatih kanunnamesinde bu makama ait görevler daha geniş şekilde açıklandı. Protokol sırasında, şehremini, reisülküttap ve bölük ağalarından önce defterdardan sonra gelen defter eminleri XVII. yy.ın sonuna kadar Divanı Hümayun nazırı durumunda bulunan nişancılara bağlıydılar. XVIII. yy.dan sonra daha serbest hale geldiler.

Tımar, zeamet, has tevcihlerinden, duruşma ve mahkemeler için çıkarılan kayıtlardan ayda 200 akçe kadar gelir toplarlar, bunu memur ve kâtiplerine usulünce pay ederlerdi.

Başlangıçta ancak padişahlar sefere çıktığı zaman sefere katılan defter eminleri, sonraları padişahların sefere çıkmamaları üzerine İstanbul’dan ayrılmadılar. Bu durum, savaşlarda yararlık gösterenlere yapılan tevcihlerin, şehitlerden boşalan tımar, zeamet ve hasların kayıt işlerinin geri kalmasına sebep oldu.

Sadrazam Sinan Paşanın teklifi ile 1597’de nişancı ve defter eminlerinin savaşlara katılmaları yemden kanun haline getirildi. Böylece ordugâhta defter emini ve kayıtlarının bulunduğu bir çadır kuruldu: defterhane çadırı.

Merkezden başka imparatorluğun her ilinde de birer defter emini bulunurdu, illerdekilerin görevleri de merkezden yapılan tevcihlerin ikinci nüshalarını saklamak, tahrir emirlerine göre il içindeki sancakları, kadılıkları, has, zeamet ve tımarları kaydetmekti.

Defter eminlerinin, fesin kabulünden sonra başlarına kafesi destâr yerine âdi fes, üstlerine de güğer hırvatî giymeleri, leh biçimi eyerli ve takımlı ata binmeleri kanun haline geldi.

Defter eminliği 1840’ta kaldırıldı; görevi, yeniden kurulan Maliye nezaretine verildi. 1848’de tekrar kuruldu ve 1871’de adı Defler-i Hakani nezareti oldu.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir