Diyarı Mudar

Diyarı Mudar erkezi: Rakka. Kuzeyde Sumeysat’tan (Şamşat, Samsat) başlar; Fırat dirseğinin doğusunda kalan, Fırat ile, Harran’dan (Carrhae) gelerek ona karışan Belih suyu arasındaki kuzey Fırat bölgesi, güneye doğru uzanan bir ova durumundadır. Eskiden beri doğusundaki en önemli yerleşme merkezi Harran’dır; kuzeyinde Urfa (Edessa) yer alır. Fırat ve Belih ırmakları ile kolları tarafından sulanan bölge, büyük bir tarım alanıdır.

Diyarı Mudar Tarihi

Tarih boyunca, Asurluların, İranlıların, Grek ve Romalılarla Bizanslıların, sonra Müslüman Araplarla Türklerin ve Haçlıların hâkimiyetinde kalan Diyarımudar’ın etnik bütünlüğü olmamıştır.

1036-1039 Yıllarında Van gölü kıyılarında üslenen türk akıncıları, 1042’de Göktaş ve Kızıl Bey. oğlu Mansur yönetiminde bölgeyi ele geçirdiler.

Fakat kesin olarak alınması Sultan Melikşah’ın, 1077’de Emir Tutuş’u Suriye’ye göndermesiyle oldu. Bunun üzerine Âmid’i (Diyarbakır) bırakan Şerefüddevle Müslim, Rahbe’ye çekildi

. 1084’te Melikşah Rahbeyi Şerefüddevle’ye bırakınca bölge, Türkler ve Araplar arasında bölünmüş oldu, kuzeyi Türklere, güneyi Araplara kaldı.

Bu bölünmeyi Türklerin yararına değiştirmek isteyen Anadolu Selçuklu sultanı Süleyman Şah, Şerefüddevle’yi yendiyse de (1085) Melikşah’ın desteğini kazanamadığı için bölgenin güney kısımlarının Anadolu beyliğine katılması tasarısı sonuçlanmadı.

Bölge uzun süre Artukluların elinde kaldı. 1100’den sonra Haçlıların akınları başladı. 1186’da da Selâhaddin Eyyubî’nin eline geçti.

Eyyubîlerin devamı olan Türk ve Çerkez Kölemenlerinin elinde iken Alâeddin Keykubad I tarafından alındı (1233). Nihayet Yavuz Sultan Selim’in Mercidabık zaferiyle (1516) osmanlı hâkimiyetine girdi.

Yapılan ilk teşkilâtlandırma ile Urfa, Ane ve Rahbe Diyarbakır beylerbeyliğine, Rakka ise Halep beylerbeyliğine bağlandı. XVII.yy. da merkezi Rakka olan ayrı bir beylerbeylik haline getirildi; yeni yerleştirilen halkla daha çok türkleştirildi. Birinci Dünya savaşında Suriye cephesinin çökmesine kadar türk hâkimiyetinde kaldı.

20 Ekim 1921 Ankara itilâfnamesi ile fransız mandasına bırakılan Suriye ile Türkiye arasında demiryolu boyunca bölündü. Bölgenin Samsat, Urfa, Harran, Birecik, Seruc şehirleri Türkiye sınırları içinde kaldı.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir