Emeviler Dönemi Camileri

Emeviler Dönemi Camileri 702’de Abdülmelik tarafından yaptırılan Mescidül Aksa ise kıble duvarına dikey olarak uzanan nefîeriyle ilk bakışta Hıristiyan bazilikalarını andırır.

Emevi Dönemi Camilerinin Genel Özellikleri

Cami mimarisini geniş ölçüde etkileyen en eski yapının Şam Emeviye camii olduğu kabul edilir. Emeviye camiinin bulunduğu yerde, M.Ö. I. yy.da Romalılar devrinde yapılan Jüpiter mabedi bulunuyordu. Sonra, Bizanslılar bunun yıkılan kısmı üzerine de Joannes kilisesini yaptılar (IV. yy.).

Müslümanlar Şam’ı aldıktan sonra, halife Velid I zamanında, kiliseyi yıkarak. Medine camii ile bu kilisenin planlarının etkisinde yeni bir cami yaptılar. Caminin içindeki kıble duvarına paralel üç nefi dikey bir orta nef kesiyordu. Neflerin kesiştikleri kısım ortasında yer alan kubbeyi dört sütuna dayanan dört kemer taşıyordu.

Taş ve tuğladan yapılan camiin diğer kısımlarının üzeri ahşap çatıyla örtülmüştür ve avlusu iki katlı revaklarla çevriliydi.

Tunus’ta Kayrevan’da 670’te Ukba İbn Nafi’a tarafından bir ordugâh camii olarak yaptırılan Seydiukba camii iki kere genişletildi (724 ve 836). Burada mihraba dikey olarak uzanan ahşap çatı ile örtülü on yedi nefi, paralel bir geniş nef keser.

Orta kısmın iki ucunda, biri mihrap önünde, diğeri son cemaat yeri üzerinde iki kubbe vardır. Mihrap önü kubbesi istiridye biçiminde, tromplara dayanan dilimli bir kubbedir. Çatıyı Kuzey Afrika’da ilk defa görülen atnalı kemerler taşır.

Caminin, süslü nişleri, trompları ve dilimli kemerlerinde İran etkisi vardır. 785’te yapımına başlanan Endülüs’teki Kurtuba camii ise, revaklı avlusu ve kıble duvarına dikey uzanan on bir nefi ile daha önce yapılan emevî camilerinin bir devamını teşkil eder.

Kurtuba camiinde ortaya çıkan plan ve yapı biçimlerinin gelişmesini, kuzeybatı Afrika’da Murabitlerin ve Muvahhidlerin dinî yapılarında izleyebiliriz.

Murabitler devrine ait Cezayir Ulucamii, Fas’ta El-Karaviyn camii ve Tlemsen camii, Muvahhidlere ait Tinmel, Kutubiye, Sevilla, Rabat’ta Hasan camilerinde, Kurtuba camiinin izlerini görmek mümkündür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir