Franz Liszt Kimdir,Hayatı ve Eserleri | Biyografi |

Franz Liszt Kimdir Hayatı ve Eserleri Berry düşesinin, Orleans dükünün salonlarında çaldı, ilk İngiltere turnesine çıktı.

Paris operası, 1825’te küçük üstadın bir perdelik Don Sanche’sini oynadı.

Franz Liszt Hayatı

1830 ihtilâlinden sonra, 1832’de Paganini’nin Paris’ten geçişi, Berlioz’un Fantastik Senfoni’sinin bir bomba gibi patlayışı, Chopin in ilk resitali Liszt için uyarıcı olaylardı.

Franz Liszt Kimdir,Hayatı ve Eserleri
Franz Liszt Kimdir,Hayatı ve Eserleri

Chopin’in evinde Heinrich Heine, Mickiewicz, Delacroix, George Sand ve Agoult kontesiyle tanıştı.

Liszt’e büyük , bir aşkla bağlanan kontes, kocasını ve çocuklarını terk etti.

Bu birleşmeden Blandine, Daniel’ ve Wagner ile’evlenecek olan Cosima doğdu.

Liszt, başarılı bir virtüöz olarak bir baştan bir başa Avrupa’yı dolaştı.

Sırasıyla Paris’e, Macaristan’da sel felâketine uğrayanlar yararına resitaller verdiği Viyana’ya, Budapeşte’ce, Leipzig’e, Hamburg’a, Frankfurt’a, Baden’e, Bonn’a, Brüksel’e gitti.

Başarılarını Varşova, Moskova (1842), Dresden’de sürdürdü.

Weimar’da kilise müzik yönetmeni oldu ve bu şehri, koruyucusu Sayn – Wittgenstein prensesinin yardım ve desteğiyle Avrupa’nın en önemli müzik merkezi haline getirdi.

Bu ara (1850) Liszt, itibarının doruğuna ulaşmıştı.

Weimar’da Tannhauser’ i (1850, şubat), daha sonra Lohengrin’i temsil ettirdi.

Schumann’ı destekledi, Faust, Manfred ve Genoveva’yı icra ettirdi.

Bir «Berlioz haftası» düzenleyerek Romeo ve Jülyet’i, Waverley, Kral Lear ve Benvenuto Cellini uvertürlerini çaldırdı.

Mendelssohn’un eserlerini, Beethoven’in Fidelio’ sunu, Weber’in Euryanthe’sini, Schubert’in Alfonso ve Estrella’sini icra ettirdi.

Daha sonraları Saint-Saens’in Samson ve Daliîa operasını değerlendirdi (1817).

En büyük eserlerini bu dönemde yazdı (1850-1860): senfonik şiirler, missalar, sonatlar.

1858’de Roma’ya gitti, Lazarius rahiplerinin yanında inzivaya çekildi ve manastıra girerek, 1865’te rahip oldu, zamanla piskoposluk üyelerinin üstün haklarına sahip oldu.

Tristan’ı temsil ettiremediği için Wagner ile arası açıldı, çok geçmeden barıştılar, Peşte’de birlikte bir konser verdiler (1874).

1876’da Liszt, Bayreuth opera binasının açılışında hazır bulundu.

Bir yıl önce, Budapeşte’de yeni kurulmuş olan Macar Müzik akademisine başkan seçilmişti; artık her yıl, Noel’den Paskalya yortusuna kadar olan günlerini orada geçirmeye başladı.

Geri kalan zamanını Peşte, Roma, Weimar, Bayreuth ve Paris’te geçiriyordu.

Bu son şehirde icra edilen Graner Festmesse adlı eseri, halkı Saint-Eustache kilisesine sürükledi.

Wagner öldü; Liszt de huzur içinde kendi sırasını beklemeğe başladı.

Ama ne kadar yaşlanmış olursa olsun Avrupa’yı dolaşmaktan geri kalmadı.

1886 Yılının haziran ayında, Bayreuth’ta, Tristan operasının bir temsilinde bulunduktan sonra öldü.

Eserleri üç gruba ayrılabilir: piyano, orkestra, kutsal müzik.

Liszt her şeyden önce piyanocudur.

Daha 1834’te Annees de Pelerinage (Hac Yılları) adlı eserinde, tek piyanoya, görüntüleri canlandırma, edebî temaları işleme, semboleri canlandırma görevlerini yükledi; bu piyano eseri, müzikte romantizmi en iyi aksettiren örnektir.

Harmonies Poetiques  et Religieuses (Şiirsel ve Dinî Armoniler) [1834-1850], La martine’in eserlerinden aldığı ilhamla bestelendi.

Buna: karşılık, piyano ustalığını belirtmek amacıyla yazdığı çeşitli parçaları vardır: Etudes d’Execution Transcendante (Üstün icra Etütleri, 1838) üç Konzert Etüden (Konser Etütleri) [1848], Ab irato denen mükemmelleşme etütleri.

Bunlara ünlü parçaların piyano aktarmalarını (Schubert’in valsleri) ve Bellini, Donizetti, Verdi v.d. bestecilerin tutulan operalarından parlak seçmeleri de eklemek gerekir.

Gene piyano için şu eserleri vardır: iki piyano konçertosu (1849), Si Minör Sonat (1853), Assisili Aziz Francesco ve Aziz Francesco di Paola’nın hayat menkıbeleri, Bach Üstüne Fantezi ve Fügler, İspanyol , Rapsodisi, on dokuz Macar Rapsodisi, Le Galop Chromatique, Vals – kapris’ler, Aşk Rüyası, baladlar, Ninni, Eİeji’er, Appari-tions (İsa’nın Görünüşleri).

Orkestrâ eserleri üç bölümlüdür, önce senfonik şiirleri gelir: sayısı on ikiyi bulan bu eserler, şiirsel bir fikir çevresinde, somut ile soyut arası ndş gidip gelerek gelişir.

İçlerinden Prelüdler’i (1850) ve Mazeppa’yı (1851) ayrıca belirtmek gerekir.

İkinci grupta korolu senfoniler vardır.

Faust (1854), Dante (1856); Sonuncu grup, orkestra ustalığına daha çok yer veren çeşitli parçalardan (Mephisto-Valsleri) ve çok sayıda düzenlemeden meydana gelir.

Macar Usulü Divertimento.

Schubert’in marşları, Rakoczy marşı, 1855’ten itibaren missa’larıyle, oratoryo’larıyle dinî müzik ağır basmaya başlar: Graner Festmesse (1855) ve Messe du Couronnement’m (Taç Giyme Missası) yanı sıra mezmurlar, kantatlar, bir requiem ve org için bir Missa pro Organo ve başka dinî Org parçaları.

Azize Elisabeth Efsanesi (1862) 7 000 kişi önünde Trocad£ro’da icra ) edildi; bu oratoryoyu, 1866’da Christus (İsa  Oratoryosu) takip etti.

Yüce gönüllü, çeşitli yönlü bir insan, eşsiz bir virtüöz olan Liszt, en büyük bestecilerin seviyesinde midir? Duygularını ortaya sererken bunları sağlam bir zevk süzgecin | den geçirdiği ileri sürülemez.

Bu zevksizlik ile daha Haç Yılları devrinde görülen yepyeni buluşların karışımı, bestecinin bütün eserlerinde görülür ve titiz sanatseverlerin onu candan desteklemelerini engeller.

Bununla birlikte yeni bir çığır açtığını unutmamak gerekir; duygulu ve akıllıca virtüözlük onunla başlamış, Hans von Bülow, Anton Rubinstein, Saint-Saens, Busoni, Risler onun tarzını benimsemişlerdir; ayrıca senfonileri Richard Strauss ile Ruslara örnek olmuştur.

Bir cevap yazın