Galatalı Seydi Ali Reis Kimdir,Hayatı

Galatalı Seydi Ali Reis Kimdir,Eserleriyle tanınmış osmanlı amirali (Galata ?-İstanbul 1562).

Galatalı Seydi Ali Reis Hayatı

İstanbul’un fethinden sonra Sinop’a yerleşen denizci ailenin oğlu.

Dedesi ve babası Tersane kethüdasıydı.

Rodos seferine katıldı (1522).

Barbaros Hayreddin’in emrinde birçok deniz seferine çıktı ve Batı Akdeniz bölgesini çok iyi öğrendi.

Preveze savaşından sonra adı daha çok duyulmağa başlandı (1538).

Bu savaşta osmanlı donanmasının sağ kanadında bulundu.

Trablusgarp’ın fethiyle biten harekâtta Kaptanıderya Sinan Paşa ile Turgut Reis emrinde çalıştı (1551).

Seydi Ali Reis, Tersane kethüdası olduğundan, bir deniz harekatında bağımsız olarak kumandanlık yapmadı.

Basra’daki donanmayı Süveyş’e getirmek için Hint Kaptanı tayin edildi (1553).

Nahçivan seferine gitmek üzere ordu Halep’teyken 15 gemiyi derhal tamir ettirerek uygun deniz mevsimi için beş ay bekledi ve donanması ile Basra’dan ayrıldı (1554).

Aynı yıl 34 gemilik bir portekiz donanmasıyla karşılaştı.

Güney Arabistan sahillerinde dağların denize dik inmesinden faydalanarak gemilerini portekiz donanmasıyla kıyı arasına soktu.

Savaş başladığı zaman dağların kestiği rüzgar sebebiyle portekiz donanmasının yelkenli gemileri hareketsiz kaldı.

Kürekli gemileriyle hızlı hareket ederek düşmanın sayı üstünlüğünü yok etmeye çalıştı.

Umman sahilindeki Zufar limanı geçilerek Şihr şehri hizasına gelince, gün batısı yönünden fil tufanı denen bir fırtına çıktı.

Günlerce denizde çalkalanan donanma sonunda Gucerat sultanlığının Demen kalesi önüne gelebildi, burada üç gemi karaya vurdu.

Geri kalan gemilerdeki top ve levazımı bırakarak Seydî Reis elindeki 6 gemiyle Surat limanına girdi.

Çünkü portekiz donanması onu yakalamak için dolaşıyordu.

Seydi Ali Reis buradan Gucerat’ın başkenti Ahmedâbâd’a gitti.

Harap gemilerle Süveyş’e geçmek imkânsız olduğundan kalan gemiler satılıp parası İstanbul’a gönderildi ve karadan dönüldü.

Adamlarından bir kısmı Gucerat sultanlığı emrine girmişti.

Seydi Ali Reis Ahmedâbâd’dan Sind memleketinin başkenti Multan’a, oradan Lahor’a, bu şehirden de Delhi’ye gelerek Humayun Şahın huzuruna çıktı.

Bundan sonra Kâbil, Semerkant, Buhara, Meşhet şehirlerinde hükümdarları gördü; Bağdat’a geldi (1557); böylece Basra’dan çıkışından 3 yıl 7 ay sonra yeniden Osmanlı ülkesine dönüyordu.

Seydi Ali Reis 1557 mayıs ayı başlarında İstanbul’a vardı ve Edirne’de bulunan hükümdarın yanına gitti.

Dolaştığı yerlerde görüştüğü hükümdarların verdiği 18 nameyi sundu; Ali Reis mahvolmuş bir donanmanın sorumlusu olmakla beraber, başına gelen olağanüstü olaylar kabul edilerek suçlu görülmedi, önce Müteferrika yapıldı sonra Diyarbakır timar defterdarı tayin edildi.

Bir süre Şehzade Selim’in hizmetinde çalıştı,

Galata Hassa gemi reislerinden biri oldu (1560); son görevi bilinmemektedir.

Eserleri: başından geçen olayları anlatan Mirat-ül-Memâlikin (Memleketlerin Aynası) 1557 adlı seyahatnamesi donanmasının akıbetini ve emrindeki adamların hesabını veren bir müdafaaname gibi düşünülebilir (İstanbul 1895).

Gucerat devletinin başkenti Ahmedâbâd’ta yazdığı Muhit (1554) basılmamıştır.

Ali Kuşçu’nun matematiğe ait kitabını Hülasat-ül-Hey’e adıyla türkçeye çevirdi (Halep 1549).

Beş makale ve 120 fasıl halindeki Mirat-ül-Kâinat (Kâinatın Aynası) astronomi ilmine aittir.

Kâtibi mahlâsını kullanan Seydi Ali Reisin şiirleri mecmualarda dağınık olarak bulunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir