Gazi Evrenos Bey Kimdir?

Gazi Evrenos Bey Kimdir Türk devleti hizmetinde bulunan akıncı beyi (öl. Vardar, Yenice 1417).

Gazi Evrenos Bey Hayatı

Rumeli ve Makedonya’nın Türklere açılışında büyük yararlığı görülen Evrenos Gazi, Karesi beyliği emirlerindendir.

Karesi beyliği topraklarından büyük bir kısmı Osmanlı beyliği topraklarına katılınca Evrenos Gazi, Hacı ilbey ve Ece Bey gibi Karesi beyleri de Orhan Beyin tarafına geçtiler.

Evrenos Bey, babası İsa Beyle birlikte, Gazi Süleyman Paşanın Rumeli seferine katıldı. İsa Bey, bu akınlardan birinde, Radoviş civarında Prongi köyünde şehit oldu.

Evrenos Gazi, Rumeli’de kurulan ilk uçlardan birinin idaresini üstüne aldı, önce Gelibolu civarında Konurhisar’da mevzilendi.

Akıncıların Meriç vadisine ulaşması üzerine Lüleburgaz’a yerleşti. Keşan ve Dimetoka yöresini baskı altına aldı.

Süleyman Paşanın ölümü üzerine Orhan Gazi tarafından Rumeli’deki birliklerin başına gönderilen şehzade Murad Bey ile Trakya’nın doğu yöresini aldı.

Orhan Beyin ölümünden sonra, devletin başına geçen Murad Beyin Bursa’ya dönmesi üzerine Hacı ilbey ile birlikte Doğu Trakya topraklarını korumayı başardı.

Bu sırada Anadolu’da hâkimiyet kurmağa çalışan Murad Bey, Rumeli’ye gereken yardımı yapamıyordu.

Sultan Murad’ın Anadolu’da hâkimiyet kurup tekrar Rumeli’ye geçişinden sonra, Evrenos Bey, ilk olarak Keşan’ı aldı. Uç kumandanlığını Edirne’nin alınmasından sonra ele geçirdiği İpsala kalesine taşıdı.

Batı Trakya’da Dimetoka ve Gümül-cine’yi alarak Sırpların Edirne’ye girmelerini önledi. Sırpsındığı (1363) zaferinden sonra Evrenos Bey, Serez’e girdi.

Ertesi yıl Serez elden çıkınca Evrenos Bey, uç merkezini Gümülcine’ye taşıdı. Karasu ve Mes-ta vâdilerini hükmü aitına aldı.

Sırp kralı Vukaşin ve kardeşlerinin ölmesiyle sonuçlanan 1371 Çirmen savaşından sonra Evrenos Gazi, Ferecik, iskeçe, Kavala, Karaferye, Drama ve Zihne’yi Osmanlı topraklarına kattı. 1392’de Vardar vâdisine girmek için, daha önce elden çıkan, Serez’i ikinci defa aldı ve uç merkezini bu kaleye taşıdı.

1385’te vezir Çandarlı Halil Hayreddin Paşa ile Makedonya’nın fethine başladı. Bütün Vardar vâdisi, Yenice, üsküp, türk hâkimiyeti altına alındı.

Bu arada Arnavutluk topraklarına giren Evrenos Bey, Ohri’nin fethinde büyük başarılar gösterdi, uc’unu Serez’den üsküb’e taşıdı.

İşkodra prensi Balşa II’ye karşı, Türklere başvuran Kari Topiz Zenettissi’ye yardıma gelen Evrenos Gazi, Viyose (Voissa) savaşında Balşa’yı ve yardımcılarını yendi, durumdan faydalanarak Ergiri’yi türk topraklarına kattı.

Evrenos Bey, böylece Konurhisar’da kurduğu türk sol ucunu İpsala, Gümülcine, Serez ve üsküp’ten sonra Ergiri’ye ulaştırdı. Bundan sonra Hacca giden Evrenos Bey, Mekke dönüşü Şerez’e yerleşti.

1384’te Kosova savaşına girilirken düşüncelerine başvuruldu. Kosova zaferinden sonra Vodina ve Çitroz’u ele geçiren Evrenos Gaziye Arnavutluk serhaddi verildi (1390).

Arnavutluk’taki en önemli üsler ele geçirildi. Bu akınlardan başka, Yıldırım Bayezid’in, Eflak, Niğbolu seferlerine katılan Evrenos Bey, 1402 Ankara savaşında, Amasya sancakbeyi şehzade Çelebi Mehmed’in kumandasında bulundu.

Bozgundan sonra padişah olan Süleyman Çelebi’nin maiyetine girdiyse de, onun 1410 yılında ölümünden sonra Vardar Yenice’sine çekildi. Musa Çelebi’nin, kumandanlarına karşı davranışlarını beğenmediğinden, davetini kabul etmedi.

Oğlu Ali Beyi onun yanına gönderdi. Çelebi Mehmed ile temasa geçmekten geri durmadı. Evrenos Gazi’nin Çelebi Mehmed’e nasıl bir yol tutması gerektiği konusunda yaptığı uyarmalar, şehzadenin kardeşlerini bertaraf ederek Osmanlı tahtına geçmesini sağladı.

Evrenos Gazi ölünce Vardar Yenice’sine gömüldü, öldüğü zaman yüz yaşını aşmış bulunan bu büyük türk kahramanı Vardar Yenice’sinde cami, mescit, imaret, medrese gibi kurumlar yaptırmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir