Hünkar İskelesi Antlaşması Nedir,Maddeleri,Önemi

Hünkar İskelesi Antlaşması Nedir Maddeleri,Önemi Osmanlılar ile Ruslar arasında yapılan antlaşma (8 temmuz 1833). Osmanlı padişahı Mahmud II, Mısır’da Mehmed Ali Paşanın ayaklanması sonucu, devletin güvenliğini tehlikeli görmeye başladı.

Hünkar İskelesi Antlaşmasının Tarihi

Fransa, Mehmed Ali Paşayı tutuyor, İngiltere ise tereddütlü davranıyordu. Bu durum üzerine padişah, Tuna kıyılarındaki otuz bin kişilik rus birliğinin İstanbul’u korumak için gönderilmesini istedi.

Rusya bu isteği memnuniyetle kabul edince padişah, Mehmed Ali Paşa ile uzlaşmak için yeni çareler aramaya başladı.

Fakat Fransa bu teşebbüsleri boşa çıkardı. Böylece visamiral Lazanev’in kumandasında dokuz savaş gemisinden kurulu rus filosu, Karadeniz boğazını geçerek Büyükdere önünde demirledi.

Durumu kendi çıkarlarına uygun bulmayan Fransa ve İngiltere, bu defa Mehmed Ali Paşa ile Osmanlı padişahının arasını bulmak için çalışmaya koyuldular.

Fransa amiral Roussin’i, İngiltere ise lord Ponsonby’i bu iş için görevlendirdi. Sonuçta Mehmed Ali Paşa ile padişah arasında Kütahya barışı imzalandı (14 mayıs 1833). Kütahya antlaşması, Mısır valisi ile olan anlaşmazlıkları çözümleyecek ilkelerden çok uzaktı.

Geleceği güvenlik altına almak isteyen Mehmed Ali’nin teklifini olumlu karşılayan çar, ittifak fikrini kabul etti. Böylece Hünkâr iskelesi antlaşması imzalandı. Antlaşma bir önsöz, altı açık ve bir gizli maddeden meydana geliyordu.

Önsözde, Osmanlılar ile Ruslar arasında kurulmuş olan barış sistemi ve bu antjaşmanın savunma düşüncesiyle hazırlandığına işaret ediliyordu.

Hünkar İskelesi Antlaşması Maddeleri 

Birinci maddede, iki devletin sadece savunma kaygısıyla bu antlaşmayı yaptıkları, huzur ve güvenlikleri için birbirlerine yardımda bulunacakları belirtiliyordu,

ikinci maddede, 1829 Edirne antlaşması üe bu antlaşmada geçen diğer maddeleri yeniden onanmaktaydı.

Üçüncü madde, Osmanlılar, Rusyadan yardım istedikleri takdirde, Rusya’nın, karadan ve denizden, iki taraf arasında kararlaştırılacak sayıda bir kuvvetle yardım edeceğine ilişkindi.

Dördüncü maddeye göre, yardım isteyen taraf, yardıma gelen tarafın bütün masraflarını karşılayacaktı.

Beşinci maddeye göre, antlaşma süresi sekiz yıl olarak tespit ediliyordu.

Altıncı madde, bu savunma antlaşmasının iki ay içinde onanacağı ve onanmış nüshaların İstanbul’da karşılıklı olarak değiştirileceği ile ilgiliydi.

1833 Hünkar İskelesi Antlaşması Sonuçları

Antlaşmanın gizli maddesine göre; Rusya ile Batı devletlerinden birisi arasında savaş olursa, Osmanlı hükümeti Çanakkale boğazını Rusya ile savaşan devletin donanmasına kapayacak; buna karşılık, Rusya’nın dostu olduğu için, rus gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecekti. Fransa ve İngiltere antlaşmanın imzalandığını öğrenir öğrenmez antlaşmayı protesto ettiler.

Bir İngiliz donanması İzmir önlerine geldi. Avusturya, Hünkâr iskelesi antlaşmasının sakıncalarını Çar. hükümetine anlattı. Çar Nikola, antlaşmayı bozmamakla birlikte, şartlarını yerine getirmeyeceğini söyleyerek ortalığı yatıştırdı. Daha sonra da Avusturya ve Prusya ile Munchergratz antlaşmasını yaptı (18 eylül 1833).

Hünkâr İskelesi Madalyası

Mahmud II zamanında Ruslarla yapılan Hünkâr İskelesi antlaşması dolayısıyla çıkarılan altın ve gümüş madalya (1833). ön yüzünde defne dalı, içinde Mahmud II’nin adlî tuğrası ve en altında hicrî 1249 tarihi; arka yüzünde ise defne dalı içinde ay, yıldız ve en altta 1833 tarihi görülmektedir.

Madalyaların çapı 28 mm, ağırlığı, gümüş olanların 12,35 gr, altınların ise 15,90 gr’dır. Madalyanın hattat ve hakkâki Haşim, resim ve nakışlarınki ise Kazancıoğlu Kirkor Efendiler.

Hünkâr İskelesi, Boğazın Anadolu yakasında (Beykoz’un kuzeyindeki yalı köyü kısmında) Beykoz çayırının deniz kıyısındaki kısmı. 1833’te Osmanlılar ile Rusya arasındaki antlaşma burada imzalandı.

Çayırı ve denizi ile ün kazanan Hünkâr iskelesi, Osmanlılar devrinde ünlü bir mesire yeri idi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir