İbn Tumart Kimdir?

İbn Tumart Kimdir (Ebu Abdullah Muhammed ibni Tumart), muvahhidî akımının kurucusu (? 1078 – 1130). Güney Fas’taki ön Atlas dağlarında oturan Berberlerdendir.

İbn Tumart Hayatı

Gençliğinden itibaren dinle yakından ilgilenmeğe başladı. Kendi ülkesinde bütün öğrenebileceklerini öğrendikten sonra devrinin en bilgili adamlarından bir şeyler öğrenmek üzere Doğuya gitti, özellikle el-Eş’arî ve el-Gazzalî’nin savundukları doktrinlerin etkisinde kaldı.

Bu öğretiler kendi görüşüne göre o sırada Magrıp ve müslüman Ispanya’da yaygın olan malikî okulunun öğretilerini tamamen çürütüyordu. İbni Tumart Tanrı’nın birliği kavramıyla bir adalet reformu kuran, bunu hadis incelemeleriyle bağdaştıran, sofu bir ahlâk reformuna öncelik tanıyan yeni bir öğreti hazırladı. Buna şiî köklü bazı unsurlar da kattı.

Kendisini mehdî ve dirilmiş İslâm’ın üstün güçlü, günahsız, yanılmaz önderi ve kusursuz imamı ilân etti. 1118’de Doğudan dönen İbni Tumart öğretisini Kuzey Afrika’nın berberî şehirleri arasında yaymaya çalıştı, fakat gerçekleştirmek istediği ahlâk reformların kimse benimsemedi.

Murabıtların başkenti Marakeş’te yöneticiler kendisinden şüphelenmeğe başlayınca doğduğu yer olan dağlara kaçmak zorunda kaldı. Kısa bir süre sonra ön Atlas ve Büyük Atlas dağlarında yaşayan soydaşlarını, Murabıtlara karşı ayaklandırmayı başardı ve başkent Tinmel olmak üzere konfederasyon şeklinde garip bir müslüman Berberi devleti kurdu.

İbnî Tumart 1130’da Murabıtları yenemeden öldü. Yerine en gözde öğrencisi Abd-ül-Mümin geçti. Abd-ül-Mümin uzun mücadelelerden sonra resmen muvahhidî öğretisine bağlı olan büyük bir imparatorluk kurdu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir