Jean Baptiste Say Kimdir?

Jean Baptiste Say Kimdir  Fransız iktisatçısı (Lyon 1767 – Paris 1832). Nantes Fermanının yürürlükten kaldırılmasından sonra Cenevre’ye sığınmış Nîmes’li protestan bir aileden gelen bir tacirin oğludur.

On dokuz yaşında Croydon’da bir İngiliz tacirinin yanında staj yaptı. Fransa’ya dönünce bir sigortacının sekreteri, sonra gazeteci oldu.

1788’de Adam Smith’in Wealth of Nations (Milletlerin Zenginliği) adlı eserini okuyunca iktisada merak sardı. Tribunat’a üye oldu (1799-1804).

1803’te Simple Expose de la Maniere dont se Forment, se Distribuent et se Consomment les Richesse (Servetin Oluşum, Dağılım ve Tüketim Tarzının Basit Açıklaması) ikinci başlığını taşıyan Traite d’Economie Politique (İktisat İncelemesi) yazdı.

Bu eser, yüzyıldan fazla, Fransa’da resmi iktisat öğretiminin (üretim, dolaşım, tüketim) temel kitabı olarak kaldı. Eserinin yeni bir baskısında Napolyon’un vergi siyasetini desteklemeyi reddettiği için Tribunat’dan uzaklaştırıldı.

Altı yıl (1807-1813) Auchy-les-Hesdin’de (Pas-de-Calais) kurduğu bir pamuk iplikhanesini yönetti; beş yüz işçinin çalıştığı bu yer Napolyon’un koyduğu gümrük resimleri yüzünden bir türlü gelişmedi.

Restorasyondan sonra eserinin yeni bir baskısını yayımladı; Athenee’de (1816). Conservatoire des Arts et Mötiers’de (1821) ve College de France’ta (1830) iktisat dersleri verdi.

İktisat konusunda ilk inceleme eserinin yazarı olan Say, Adam Smith’in fikirlerini halka ulaştıran bir kişi olarak kabul edilir.

Metafizikten ye «a priori» yargılardan sıyrılmış, gözleme dayanan objektif bir bilim kurmak istedi; ama her zaman başarılı olamadı. İktisat bilimine yaptığı katkılar üç noktada özetlenebilir:

1. değerin dayandığı ilke emek değil «fayda»dır: faydalı olan, yani insanlar tarafından istenilen her şey bir servet (zenginlik) meydana getirir.

2. makine geçici bir işsizlik yaratır; fakat fiyatları düşürerek üretimin genişlemesine yol açtığı için, çıkartılan işçilerin tekrar alınmasına imkân verir.

Sanayileşmenin sınırı yoktur, ayrıca sanayileşme tehlikesizdir; çünkü «yaratılan her ürün açık bir mahreçtir» (mahreçler kanunu); üretim fazlasından doğan genel kriz korkulacak bir şey değildir: kısmî bir tıkanıklık olduğu zaman müteşebbisler, iç ve dış mübadelenin serbest kalması şartıyla, üretim ve tüketim arasında dengenin yeniden kurulmasını hızla sağlayacaktır; çünkü fiyat hareketleri, tüketicilerin isteklerindeki değişiklikleri tam zamanında müteşebbislere haber verir.

3. iktisatta ağır basan, İngiliz liberallerinin sandığı gibi sermaye sahibi yeya fizyokratların iddia ettikleri gibi toprak sahibi değil, müteşebbis (bunu ilk olarak belirleyen Say’dır) ve az bir ölçüde de olsa işçi ve bilgindir.

Jean Baptiste Say Eserleri

Olbie ou Essai sur les Moyens de Reformer les Moeurs d’une Nation (Olbie veya Bir Milletin Göreneklerinde Reform Yapmanın Yolları üstüne Deneme) [1800]

Catechisme d’Economie Politique (iktisat Kitabı) [1815]

Lettres â Malthus (Malthus’a Mektuplar) [1820]

Cours Complet d’Economie Politique Pratique (Pratik İktisat Dersleri) [1828-1830]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir