Johann Wolfgang von Goethe Kimdir,Hayatı,Eserleri

Johann Wolfgang von Goethe Kimdir,(1749-1832) Alman şair, yazar ve bilim adamı.

Johann Wolfgang von Goethe Hayatı ve Eserleri

Soylu bir burjuva ailesinin çocuğu olan johann Wolfgang von Goethe, krallık danışmanı babasının denetimi altında iyi bir eğitim gördü.

1765’ te Leipzig’e hukuk öğrenimi için gönderildi ama orada daha çok edebiyatla ilgilendi.

Ağır bir hastalık yüzünden geri dönerek, 1770’e kadar Frankfurt’ta kaldı. Daha sonra öğrenimini Strassburg’da tamamladı, aynı kentte Sesenheim rahibinin kızı Friederike Brion’a âşık oldu. Alman yazarı Herder’i de orada tanıdı ve büyük ölçüde onun etkisinde kaldı.

Sturm und Drang’ın (Fırtına ve Atılım) damgasını taşıyan ilk dramı Götz von Berlichingen (1773) coşkuyla karşılandı.

Wetzlar imparatorluk mahkemesinde görevliyken arkadaşı Kestner’in nişanlısı Charlotte Buffa âşık oldu.

Bu olaydan esinlenerek yazdığı Genç Werther’in Acılan (Die Leiden des jungen Werthers, 1774) adlı romanıyla ün kazandı.

Bir yıl sonra dük Karl August’un maiyetine girerek Weimar’a gitti, orada on yıl süreyle çeşitli görevlerde bulundu.

Charlotte von Stein adlı bir soylu kadın, kibar davranışları ve soylu karakteriyle Goethe’nin ruhsal olgunluğa erişmesine büyük katkıda bulundu.

Ama saray yaşamından bıkan, yavaş yavaş Madam von Stein’dan uzaklaşan Goethe, 1786’da İtalya’ya giderek yaşamının en mutlu iki yılını geçirdi.

Roma ve Eskiçağ sanatının başyapıtlarının etkisiyle yeni bir estetik ve ahlak ideali oluşturarak tümüyle klasik sanata bağlandı.

Goethe Weimar’a döndükten sonra Christiane Vulpius adlı bir genç kıza âşık oldu ve onunla 1806’da evlendi.

Sıkı bir dostluk kurduğu Schiller’in özendirmesiyle Wilhelm Meister (1796) ile Faust’u (1808) yeniden ele aldı; artık ünü iyice yayılmıştı.

1809’ dan 1820’ye kadar anılarını (Şiir ve Gerçek [Dichtung und Wahrheit]) ve bir roman yazdı: Gönül Yakınlıkları (Die Wahlverwandtschaften, 1809).

1814’te Marianne von Willemer’in etkisiyle Westöstlicher Divan (Batı ve Doğu Divanı) adlı yapıtındaki şiirleri yazdı.

Dokuz yıl sonra da Ulrike von Levetzow adındaki on yedi yaşında bir genç kıza âşık olunca, Marienbader EJegie’yi (Marienbad Ağıtı, 1823) yayımladı.

Goethe’nin yaşamının son yılları daha çok bilimsel çalışmalarla, Wilhelm Meister’in Seyahat Yılları’nı (Wilhelm Meisters Wanderjahre, 1831) ve bir Faust II Teil (Faust II. Bölüm, 1832) yazmakla geçti.

Goethe’nin dehasının enginliği çok çeşitli yapıtlar bırakmasını sağlamıştır: Lirik şiir [Baladlar, Elejiler, Şiir ve Gerçek), tiyatro, roman, öz yaşam öyküsü (İtalya Seyahati [Italie-nische Reise, 1816]; Campagne in Frankreich [Fransa Seferi, 1817]), bilim (Zur Farbenlehre [Renkler Kuramı Üstüne, 1810]), anı.

Edebiyatın hiçbir alanına yabancı kalmamış, hepsinde olağanüstü güzellikte yapıtlar vermiş olan ve “Benim şiirlerim , hep belli durumların ürünüdür” diyen Goethe’nin yapıtları gerçekten de sevinçlerini, acılarını dile getirir.

Halk şiirinden alıntılar yaptığı Lied’ ler (1778), çeşitli baladlar (Der Zauberlehrling [Büyücünün Çırağı]), elejiler(Römische Elegien[Roma Ağıtları, 1790]), ayrıca iğneleyici Venedik Epigramları’nı (1790) ve Schiller ile birlikte Xenien’i (Diş Kirası, 1796), burjuva destanı Hermann ile Dorothea yi (Hermann und Dorothea, 1797) yazdı.

Bu son yapıtta, modern ve sıradan bir konuyu Eskiçağ yazarlarından esinlenmiş bir biçimde işledi.

Tiyatro alanındaki yapıtları, konusu XVI. yy Almanya’sında geçen Shakespeare üslubundaki Götz von Ber-Iichingen (1779) adlı dramla Hollanda’nın İspanyol egemenliğine başkaldırışını anlatan Egmont’tur

(1787).İphigeneia Tauris’te (İphigenie auf Tauris) ile Goethe klasik çağın duruluğuna ulaştı.

Euripides’in işlediği efsaneden esinlenerek konuya yüce bir anlam kazandırdı: İçtenliğin, ruh temizliğinin bütün engellerin üstesinden geldiğini bu yapıtta ortaya koydu.

Torquato Tasso’da dâhinin toplumsal yaşama uyma zorunluğunu gösterdi. Faust ise Goethe’nin bütün yaşamını kapladı.

1808’de yayımlanan ilk bölümü başlıca sahneleriyle hâlâ Sturm und Drang dönemine bağlıydı.

İlk kez 1777’de tasarladığı ve daha sonraki yıllarda tamamladığı Wilhelm Meisterin Çıraklık Yıllarını (Wilhelm Meisters Lehrjahre) 1796’da yayımladı. Bu yapıt “eğitici roman” (Bildungsroman) örneğiydi.

Goethe, Faust için yaptığı gibi, bu romanın da devamını yazma gereği duydu ve Wilhelm Meister’in Seyahat Yıllarını (1831) da yayımladı.

Gönül Yakınlıklarıysa (Die Wahlverwandtschaften, 1809) doğal bilim yasalarının, ahlak alanının incelenmesine uygulanışını içerir.

Ruhlara egemen olan gizemli çekim güçleri doğal öğeleri yöneten bilinçsiz güçlere benzetilmiştir.

Goethe’nin yapıtlarına ayrıca, Eckerman ile Konuşmaları ve başta Schiller olmak üzere çeşitli kişilerle yaptığı yazışmaları içeren Mektuplarını da eklemek gerekir.

Goethe doğal bilimlerle de ilgilenmiş, hayvanbilim, bitkibilim, yerbilim, fizik her zaman ilgi duyduğu alanlar olmuştur.

Karşılaştırmalı anatomi ve bitkisel fizyoloji alanında keşiflerde bulunmuş, ilk olarak, çiçeğin, bitkinin üreme amacıyla değişmiş yapraklarını taşıyan bir dalı olduğu varsayımını ortaya atmıştır (Versuch, die Metamorphose der Pflanzen zu erklaren [Bitkilerin Değişimini Açıklama Amacıyla Araştırma]).

Bilimsel gereçlerden ve matematik bilgisinden yoksun olduğundan,Zur Farbenlehre (Renkler Kuramı Üstüne, 1808-1810) pek başarılı sayılmaz ama gene de ilgi çekici gözlemlerle doludur. Goethe modern çağın en güçlü kişiliklerinden biridir.

Bilgi alanlarının genişliği ve çeşitliliğiyle, ozan, romancı, eleştirmen, aydın, hatta yönetici yetenekleriyle Rönesans’ın büyük dahilerini andırır.

Duyularımızla algılayabildiğimiz dünyaya hep doğa yasalarını uygulayarak inceleme yapmış, ama gizemli güçleri de göz önünde tutmuştur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir