Kantçılık Nedir?

Kantçılık Nedir,Ne Demek,Kant’ ın görüşlerinden kaynaklanan felsefe akımı.XVIII. yy.ın sonlarından günümüze kadar birçok düşünür, kendi felsefelerini Kant’ın öğretisini göz önünde tutarak kurdular:

1. 1786’dan sonra, Kant’ın gerek yorumcuları, gerek çömezleri Almanya’da çalışmalar yapmaya başladı. XVIII. yy. sonlarında başlıca Kant’çılar, bunların er bellibaşlıları şunlardı:

Chr. E. Schimid

L. H. Jakob

Tittel ve S. Beck (Grundriss der kritische Philosophie [Tenkidi Felsefenin Temeli] 1796).

Aynı tarihlerde, çeşitli filozoflar, Kant’a karşı bir tutum almaya ve onun öğretisini aşmaya çalıştılar.

Kantçılık Felsefesi

Bunlar arasında şu düşünürleri saymak gerekir:

Weishaupt (Zweifel über die Kantischen Begriffe von Zeit und Raum [Kant’ın Zaman ve Mekân Kavramı Üstüne Şüpheler], 1788)

K.L. Reinhold (Briefe über die Kantische Philosophie [Kant Felsefesi Üstüne Mektuplar])

Salomon Maimon (Versuch über Transzendentalphilosophie [Transandantal Felsefe Üstüne Deneme])

Schulze (Aenesidemus oder über die Fundamente der von hem Herrn Prof. Reinhold in Jena gelieferten Elementarischephilosophie [Aenesidemus veya Profesör Reinhold Tarafından Jena’da Açıklanan İlk Felsefenin Temelleri Üstüne])

F.H. jacobi; Bardili (Grundriss der ersten Logik, gereinigt von der irtümern der bisherigen Logiken [Daha önceki Mantıkların Yanlışlarından Arındırılmış Olarak ilk Mantığın “Temelleri]); Herder (Metakritik zur kritik der reinen Vernunft [Saf Aklın Tenkidi Üstüne Metakritik]);

2.Kant’a karşı gelme, tenkidî felsefeyi aşma eğilimi ve özellikle nesnenin a priori olarak kurulmasına yönelme, Fichte, Schelling ve Hegel’in Kant sonrası büyük metafiziklerini doğurdu, öte yandan, Schelling’in «tabiat felsefesi», daha sonraları alman romantizmini etkiledi (F. Hölderlin, Novalis, Schlegel, L. Tieck, G. H. Schubert, Kerner, C.G. Carus, H. Stefens, F.X. von Baader, K.F. Solger, F.E. Schleiermacher) ve Hegel’in «diyalektik idealizmi» de, önce Hegel’ciliği, sonra da, karşıtı olarak marksizmi ortaya çıkardı;

3.XDC. yy.ın ikinci yarısı ile XX. yy.ın başlarında, gerçek kantçı eleştirmeye yönelen bir dönüş ortaya çıktı. Bu akım içinde, Renouvier (1851’den sonra Essais de Critique Generale [Genel Tenkit Denemesi]), Cournot (probabilizm) ve Auguste Comte (pozitivizm) yer aldı;

4.aynı dönemde, geniş bir görecelik ve idealizm akımı, yani yeni-kant’çılık doğdu. Bu akımın Almanya’daki bellibaşlı temsilcileri şunlardır: O. Liebman (Kant und die Epigonen [Kant ve Çömezleri], 1965)

F. A. Lange (Geschichte des Materialismus [Maddeciliğin Tarihi])

A. Riehl (Der philosophische Kritizismus [Felsefî Tenkit])

Marburg okulu filozofları (H. Cohen, P. Natorp, E. Cassirer)

Baden okulu filozofları (W. Windelband, H. Rickert, E. Trölisch, B. Bauch) ve göreciler (G. Simmel, i. Volkelt, L. Klages), Yeni-Kant’çılık, İngiltere’de Thomas Hili Green (1836-1882) tarafından yayıldı. F. H. Bradley, B. Bosanquet ve J. Mc Taggari gibi idealistler de bu akımın etkisi altında kaldılar.

İtalya’da, aynı akımın bellibaşlı temsilcileri, C. Cantoni, G. Barzelotti, A. Chiappeli, Danimarka’da ise Harald Höffding’dir.

R. Avenarius ve E. Mach’ın ampriokritisizm’i ve Fransa’daki «bilimlerin tenkidi» akımı (i. Lachelier, E. Boutroux, H. Bergson, H. Poincare, P. Duhem) Yeni Kant’çılığın etkisinde kaldılar.

«Açık felsefe» adını alan görüş (Bachelard, Gonseth) bilimlerin elde ettiği en son sonuçları bütünlemek yoluyla Kant’ın a priorisinin nasıl tenkit edilebileceğini gösterdi ve bu a priori’yi aşmaya çalıştı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir