Karia Antik Kenti,Karia Dili | Tarihi Yapılar |

Karia Antik Kenti,Güneybatı Anadolu’da antik kent.Kuzeyde lonia ve Lydia, batı ve güneyde Ege denizi, doğuda ise Lykia ve Frigya’nın küçük bir bölümü ile sınırlanır.

Karya Antik Kenti

Kıyıları, derin körfezcikler ile ayrılan oldukça büyük burunlar dizisinden meydana gelir.

En önemli körfez, denizden 135 km içeriye girerek, kuzeyde Mydos’ta büyük bir dağ ile son bulan Knidos’a, güneyde Krios burnuna uzanan Kerameikos veya istanköy (Kos) körfezidir.

Bunun kuzeyinde, eski çağlarda lasos körfezi diye tanınan derin bir koy ve bu koyun ötesinde, vaktiyle Miletos ve Priene arasında içerilere kadar uzanan daha derin bir körfezcik yer alırdı.

Kiros burnunun güneyi, Doris körfezi diye bilinen bir körfez ile birçok küçük körfezcik ve kayalık Kynossema burnu (yeni adı Alupo burnu) ile sınırlanırdı.

Bu burun ile Lykia sınırı arasında, Marmaris koyu yer alır.

Hemen hemen bütün Karia bölgesi dağlıktır.

Gerçekte Toros zincirinin bir parçası olan Kadmos (Bozdağ) ve Salbakos dağları (Baba dağı) bölgenin en büyük iki tepesini meydana getirir.

Bu yüksek dağlardan, yüksekliği 1 000 m’den fazla olan geniş bir yaylaya geçilir.

Kıyı boyunca karadan sadece dar boğazlarla ayrılan birçok ada uzanır.

Adaların en ünlüleri Rodos ve Istanköy’dür (Kos). Karia diye bilinen ülke, gerçek Karia’lılar ve onlara göre daha ilkel ve Karia ile Lykia arasındaki bölgede yerleşmiş olan Kaunios’lar tarafından paylaşılmıştı.

Kaunios’lar, Karia’lılar ile aynı dili konuşmakla birlikte ayrı soydan geliyordu; bundan dolayı Lydia’lı ve Karia’lıların, Milas’taki Zeus tapınağına giremiyorlardı Herodotos ve başka yunan yazarları Kaunios’ların, Karia’lılar ve yunanlı istilâcılar tarafından, Ege adalarından sürülen ve çok eski geçmişleri bulunan bir kavim olduğunu yazar.

Tukidides, Delos adasındaki mezarlar açıldığı zaman Karia’lılara ait silâhlar bulunduğunu ve ölü gömme şekillerinin Anadolu’dakinin aynı olduğunu belirtir.

Arkeoloji araştırmalarında çoğunluğu Mısır’da olmak üzere, önemli sayıda karia yazıtları bulundu.

Bu yazıtlar, ilk defa, Ebu Simbel’deki Lepsius tarafından doğru olarak çözümlendi. Lepsius, karia dilinin, hint-avrupa dili değil asianik bir dil olduğunu tespit etti.

W.R”Patton tarafından Asarlık ve F.Winter tarafından Hrias’ta yapılan kazılar sonunda, son Mykenai çağı ve Geometrik çağa ait çanak -çömlek bulundu.

Karia, Lydia krallığına bağlı idi ve halkı Lydia kralının hassa askerleri idi.

Kıyıdaki Knidos ve Halikarnassos, Dor’lar tarafından koloni haline getirildi.

Halikarnassos’ta yaklş. ol. M. ö. 360’ta Artemisia tarafından kocasının adına yaptırılan Halikarnassos mausoleion’u C. T. Newton tarafından yapılan kazılar (1857 – 1858) sırasında ortaya çıktı.

Knidos’ta yapılan kazıda süslü bir mezar bulundu ve kazıdan çıkan Knidos sirslanı, British museum’a nakledildi.

Persler devrinde Karia’da yerli kral aileleri hüküm sürdü.

Bunların sonuncusu, taçları Orontobates adlı bir pers satrapı tarafından Büyük İskender’e hediye edilen, Piksodaros ailesi idi.

Büyük İskender’in başkenti, Halikarnassos’tu.

Burada Karia prensliği, İskender adına yerli ailelerden bir prenses tarafından temsil ediliyordu.

Karia bundan kısa bir süre sonra, önce Suriye imparatorluğu, sonra Bergama krallığı içine girdi; daha sonra da bir roma eyaleti haline geldi.

Karia Dili

Karia dili yazıldığı zaman ve yerlere göre çeşitlilik gösteren orijinal bir yazıyla kanıtlanmış yazıtlar (yüz kadar) aracılığıyla bilinir.

Belgelerin pek azı asıl Karia ülkesinden gelir; bu ülkede ortaya çıkarılan yeni belgeler Helenistik devre kadar inen yazıtların tanınmasına yol açtı.

Sayı bakımından daha fazla, fakat metin bakımından kısa olan en eski yazıtlar Mısır’da yerleşmiş Karia’lılara aittir; en eski belge VII. yy.dan kalmadır.

Karia yazısı yeterince çözülememiştir: bu yazının ilkçağ yunan harflerine benzeyen harflerle ve kıbrıs hece harflerine benzeyen işaretlerden meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Karia dili tam olarak çözümlenememiştir.

Eski yazarların ve Karia’daki yunan yazıtlarının aktardığı karia dilindelki özel isimlerin orijinal görünümü, bu dilin hint – avrupa ailesinden olmadığını düşündürmektedir.

 Karia Antik Kenti
Karia Antik Kenti

Bir cevap yazın