Karnak Tapınağı

 

Karnak Tapınağı Mısır’da, Nil nehri kıyısında, Tarihi Teb şehrinin sınırları içinde tapınak kompleksi.  XVIII. hanedandan Roma dönemine kadar firavunlar burayı sürekli olarak büyüttüler ve geliştirdiler.

Karnak Tapınağı Tarihçesi

Daha birinci Ammon zamanından başlayarak Teb bölgesinde Ammon kültünün yerleştiği ispatlanmış olmakla birlikte, burada bulunan kalıntılar XI. hanedan döneminden kalmadır. Orta İmparatorluk tapınağından sadece Sesostris I döneminde yapılmış olan, etrafı sütunlarla çevrili bir köşk kalmıştır.

Tanrı Ammon, XVIII. hanedan zamanında imparatorluk tanrısı idi; Karnak tapınağı Amenofis I zamanından Amenofis IV zamanına, amarn bunalımından Ptolemaios zamanına kadar çok gelişti.

Karnak tapınağı bir doğu-batı eksenine ve ikinci bir kuzey-güney eksenine göre düzenlenmiştir, Ammon’un tanrısal karısı Mut’un tapınağına giden yola ve daha sonra batıda Luksor tapınağına giden bir dini tören yoluna bağlanmıştır.

Tapınağın çevresinde Teb nomos’u tanrısının Montu tapınağı, bir Ptah tapmağı, Osiris tapınakları, Honsu tapınağı ve Mut tapınıağı toplanmıştır.

Karnak tapınağı kabartmalarla, Tutmes I, Haçepsut ve Tutmes III’ün dikili taşlarıyla süslü altı kapısı ünlüdür. Merkez yapının sütunlarla süslü salonu Sethosis I’in eseridir, Karnak’taki yapıların en üstünü sayılır. Bu salonun genişliği 102 m, derinliği 53 m’dir.

Tavanı tutan sütunların sayısı 134’tür. En yüksek sütunlar merkez yoldaki sütunlardır (23 m’yi bulur). Ammon’un kutsal kayığının bulunduğu merkezi tapınağın kuzeyinde çok renkli kabartmalarla süslü, Haçepsut tarafından yaptırılmış salonlar bulunmaktadır.

Tapınağın doğusunda Büyük Tutmes III’ün salonu ve onu çevreleyen daireler çok iyi korunmuştur. Tapınağın kuzey-güney ekseni, 7, 8, 9 ve 10 numaralı sütunlarla ayrılan dört büyük avludan geçer ve en önemli bölümü Amenofis III tarafından yaptırılmış olan Mut yapınağı harabelerine gider.

Bu eksenin doğusunda Ammon tapınağının kutsal gölü ve batısında da güney-kuzey doğrultusundaki Honsu tapınağı bulunmaktadır; özellikle iyi korunmuş olan bu tapınağın yapımına Ramses III tarafından başlanmış ve tapınak Ramses XI ile kral rahiplerden Pinecem I ve Pinecem II tarafından tamamlanmıştır: yapıdan önce Ptolemaios III Evergeten’in eseri olan bir anıtsal kapı yer alır.

Luksor tapınağına giden ve kenarlarında Criochephalus sfenkslerin (dromos) dizilmiş bulunduğu yol bu kapıdan başlar.

Karnak’taki öbür sanat eserleri arasında bulunan yazıtlar şunlardır: Ammon’un Kutsal Kayığı tapınağı önünde yer alan ve Philippos Arrhidaios’un eseri olan, Tutankhamon döneminde yapılmış Ammon heykelleri; Tutmes III zamanından kalma.

Yukarı ve Aşağı Mısır’ın armacılığa ait bitkileriyle süslü sütunlar; kutsal gölün yanında yer alan Amenofis III’ün anıtsal domuzları böceği Aton onuruna yapılmış olan Amenofis IV tapınağından gelme kabartmalarla süslü sayısız bloklar ve I. avludaki zarif Taharka sütunu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir