Kobalt

Kobalt Nedir,Manyetik özellikte, metalik bir element. co sembolü ile gösterilir.Gümüş beyazlığında, dövülgen bir katıdır; özgül ağırlığı 8,8,’dir; 1490°C’a doğru erir. Normal sıcaklıkta ferromagnetiktir, bu özelliğini 1150°C’a doğru kaybeder. Soğuk havadan etkilenmez. 300°C’a doğru oksitlenir, klor ve kükürtle birleşir ve kuvvetli asitlerde çözünür.

Başlıca bileşiklerinde iki değerlidir. Gümüşçe zengin arsenyürler (smaltin), kobalt ve nikel çift sülfürleri veya arsenyosülfürleri (kobaltin) en önemli kobalt cevherleridir. Oksitli filizleri (asbolan’lar) çok daha seyrek bulunur.

Kobalt bileşikleri

Üç oksidi büinir; kobalt II oksit veya protoksit CoO, gri-yeşil renkte bir katıdır. Karbonatının kızdırılmasıyla elde edilir. Buna tekabül eden hidroksit Co(OH)2 pembe bir çökeltidir. Nitratının kızdırılmasıyle elde edilen kobalt III oksit veya seskioksit Co2O3 siyah bir katıdır. Bunun ısıtılma siyle, Co3O4 formülündeki trikobalt tetraoksit elde edilir.

Hidroklorik asidin kobalt II oksit üzerine etkimesiyle elde edilen kobalt II klorür CoCU (soğuk çözeltisi pembe renktedir, fakat ısı etkisiyle mavileşir), kobalt tuzlarından birinin çözeltisi üe kükürtlü hidrojenin işlenmesinden elde edilen siyah renkli kobalt sülfür CoS ve demir II sülfatın izomorfu olan, hidratlı kırmızı billûrlar halindeki kobalt sülfat CoSO4 başlıca kobalt tuzlarındandır; smalt veya azür denen mavi renkli camsı kütleler de bir potasyum ve kobalt silikattır.

Kobalt, çok sayıda amonyaklı bileşik meydana getirir; en önemlileri, piçinde kobaltın üç değerli olarak bulunduğu kobaltiaminler’dir.

Kobalt, hücrelerin yaşaması, özellikle hematopoyez için gerekli bir oligo-elementtir; B12 vitamini veya siyanokobalamin’in bileşimine girer.

Kobalt tuzlarının özellikleri

Çözelti halindeyken pembe veya kıımızı olan, ısıtılınca mavileşen kobalt tuzları, potasyum hidroksit çözeltileriyle mavi renkli bazik bir tuz çökeltisi verir; bu çökeltiye daha fazla alkali katınca pembe renk alır. Kobalt tuzları, alkali sülfürlerle birleşince siyah renkli olarak çökelir, boraks ile beraber hamlaç alevinde ısıtılınca mavi tanecikler şeklinde boncuklaşır.

Kobalt Hazırlanması

Arsenikli karmaşık filizler ergitilir, meydana gelen speiss kavrulur; sülfürik asitle eritilen oksitler bir çözelti verir, çözeltideki nikel, bir alkali hipoklorit ile çöktürülür, geri kalan yabancı maddeler de arıtma ve birbirini takip eden değişik işlemlerle giderilir. Sonunda kobalt, kobalt III oksit (seskioksit) halinde çökelir. Belçika Kongosu’ndaki bakır filizleri ve kobaltlı nikel filizleri önemli kobalt yatakları sayılır.

Karmaşık bir indirgeme, gang giderme, demir, bakır veya nikel giderme işlemlerinden sonra kobalt oksit elde edilir.

Maden halindeki kobalt, oksitin karbon (veya alüminyum) eşliğinde indirgenmesinden elde edilir. Toz metalürjisinde, nitrat, klorür, oksalat gibi bir tuzunun önce kavrulatak sonra da hidrojenle indirgenmesinden yararlanılır. Elektrolizle yapılan bir metotta ise, yüzde 99,5 oranında saf maden elde edilir.

Kobalt Kullanıldığı yerler

Saf kobaltın maden halinde kullanıldığı yerler azdır. Elektrolitik kobalt kaplama, nikel kaplama ile aynı özellikleri taşıdığı halde, maliyeti yüksek olduğundan gelişmemiştir. Kobalt daha çok alaşımlar halinde kullanılır. Kesici âletler yapımında kullanılan çeliklerin veya başka alaşımların bileşimine, yüzde 60’a kadar varan oranlarda kobalt katılır. Bu maden, aşınmaya ve korozyona, özellikle yüksek sıcaklıktaki yükseltgen korozyona dayanık lı çelik ve alaşımların hazırlanmasında geniş ölçüde kullanılır. Hızlı kesme çeliklerinin bileşiminde, yiizde 10 kobalt vardır; stelit tipi alaşımlarda karbon, krom ve turgsten ile beraber yüzde 40-50 oranında kobalt bulunur.

Türbinli uçakların gelişmesine paralel olarak, temel maddesi kobalt olan çeşitli alaşımlar hazırlamak zorunlulu doğmuştur; vitalyum alaşımı ile özel ste-litler, türboreaktör kanatçıklarının veya gaz türbinlerinde yanmanın meydana geldiği kısımların yapımında kullanılmıştır. Tavlanmış sert alaşımlarda yüzde 3-10 oranında kobalt bulunur, sert widia elementlerini meydana getiren tungsten, titan veya molibden karbürler için bağlayıcı madde görevini yapar.

Sürekli mıknatıslığı olan çeliklerde kobalt oranı yüzde 5-40 arasındadır. 1920’den beri Koster, Mişima ve Honda’nın çalışmalarıyla demir, kobalt, krom, tungsten, gerektiğinde de titan ve molibden katılarak klasik tungsten-krom çeliklerinden üstün, çok ilgi çekici mıknatıslık özellikleri olan alaşım ve çelikler elde edilmiştir.

Kobalt, elektrik direnç tellerinin (demir, krom, alüminyum ve kobalttan meydana gelen Kanthal alaşımı) ve genleşme katsayısı zayıf paslanmaz alaşımların yapımında da kullanılır. Boyaların ve emayelerin hazırlanmasında da kobalttan yararlanılır; böylece, seramik ve cam sanayiinde, mavi renkli bir kobalt ve potasyum silikat olan smalt çok kullanılır; Thenard mavisi bir kobalt alü-minattır; Riemann yeşili bir kobalt-çinko oksitleri karışımıdır.

Boya sanayiinde kurutucu madde olarak da birçok kobalt tuzu kullanılır. Kobalt oksit, emaye yapımında, sırçanın yüzeye daha iyi yapışmasını sağlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir