Külliye Nedir,Gelişimi,Amacı

Külliye Nedir Büyük camilerin etrafına yapılmış medrese, kütüphane, hamam, aşevi gibi kuramların hepsine birden verilen ad (medıese, üniversite anlamında kullanılışı daha yaygındır): Fatih külliyesi. Süleymaniye külliyesi.

Külliyelerin Gelişimi

Külliye’lerin en gelişmiş örnekleri Osmanlı imparatorluğunun Yükselme devrinde yapılmış olanlardır.

Selçuklular devrinde bir cami ve bir de medreseden meydana getirilen ve imaret adı verilen topluluklar, külliyelerin en eski örnekleridir.

Yalnız bunlar kuruluş sebepleri bakımından yan yana düzenlenmiş binalar olarak kaldı.

Külliyelerin bir mimarî topluluğu olarak ele alınması Osmanlı devletinin Edirne’ye ve İstanbul’a yerleşmesiyle başlar.

Böylece siyasî ve sosyal gelişmeye paralel olarak ve XV. yy.ın sonlarından başlayarak XVIII. yy. ortasına kadar birçok külliye yapıldı.

Bu külliyeleri padişahlar, vezirler veya devrin ilerigelenleri vakıf olarak yaptırmışlardır.

Bunlar arasında İstanbul’da Fatih sultan mehmet (1471), Edirne’de Beyazıt (II) [1485-1487], Amasya’da Beyazıt (II), [1486] İstanbul’da Beyazıt (II) [1501-1506], Sultan selim (I) [1520-1523], Haseki sultan (1536 1539), Halep’te Hüsrev paşa (1536-1545), İstanbul’da Edirnekapı’da Mihrimah sultan (1540-1550), İstanbul’da Şehzade mehmet külliyesi (1543-1548), İstanbul’da Üsküdar’da İskele (1547), İstanbul’da Süleymaniye (1550-1556), Edirne’de Selimiye (1567-1574), Lüleburgaz’da Sokullu mehmet paşa (1549-1570), İstanbul’da Kılıçalipaşa (1580), Gebze’de Çoban mustafa paşa (1580), Payas’ta Sokullu mehmet paşa (1599), İstanbul’da Sultanahmet (1606-1616), Nuru osmaniye külliyeleri (1748-1757) sayılabilir.

Külliye sosyal bir merkezdir; bu merkezin odağını cami teşkil eder. Külliyede camiden başka medrese, türbe, hastahane (bîmarhane), aşhane, tabhane (nekahathane), mektep (sübyan mektebi), kütüphane, arasta çarşı, han, hamam, kervansaray meşruta binaları, helâlar, muvakkithane, çeşme, sebil gibi binalar vardır. Ancak, her külliyede bu binaların hepsi bulunmayabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir