Maddenin Halleri,Sıvı ,Katı,Gaz Hali,Özellikleri

Maddenin Halleri,Katı haldeyken, madde bir şekle ve hacme sahip olup atom ve moleküller arasında bir düzenlilik vardır.

Maddenin Halleri
Katı haldeyken, madde bir şekle ve hacme sahip olup atom ve moleküller arasında bir düzenlilik vardır.

Maddenin en düzenli hali katı halidir.

Sıvı haldeki maddenin ise belirli bir şekli yoktur.

Akışkan olduğundan bulunduğu yerin şeklini alır.

Rastgele dolaşır, ama yine de birbirlerini çekerler.

Katılardan daha düzensizdirler.

Bir sıvının hacmi sıcaklık ve basıncına bağlıdır.

Gaz hali ise atom veya moleküller arasındaki boşluğun en fazla olduğu haldir.

Düzensiz hareket ederler ve birbirleri ile homojen olarak karışabilirler.

Gaz hacmi sıcaklık ve basınç ile değişebilir ve sıkıştırılabilirler.

Plazma hali ise eğer gaz halindeki maddeye enerji verilmeye devam edilirse atomun dış kabuğundaki elektronlar atomdan ayrılır ve bu durumda artı ve eksi yüklü yüksek enerjili bir gaz oluşur.

Ortam şartları uygun hale getirilirse ısı alarak veya ısı vererek madde de hal değişimi olabilir.

Katı eriyerek sıvıya, süblimleşerek gaza dönüşür. Sıvı ise donarak katıya buharlaşarak gaza, dönüşür.

Gaz depozisyon ile katıya, yoğunlaşarak sıvıya dönüşür.

Maddenin Sıvı Hali ve Özellikleri

Maddenin sıvı hali, belirli bir şekle sahip değildir. Sıvılar akışkan olduklarından bulundukları kabın şeklini alır.

Sıvı halde atom veya moleküller katılardan daha düzensiz olup tanecikler arası boşluklar katılardan daha fazladır ama sıkıştırlamazlar.

Birazcık düzensiz hareket vardır.

Ayrıca bulundukları kabın şeklini alırlar ve bir halden başka bir hale girebilirler.

Normal şartlar altında sıvı halde bulunan birçok cisim vardır.

Su, bunun en çok bilinen örneğidir.

Madenlerin içinde de cıva, normal şartlar altında sıvı halde bulunarak bir ayrıcalık gösterir.

Sıvılar, dokundukları her yüzeye basınç yaparlar.

Bu basınç hem içinde bulundukları kabın yan ve dip yüzeylerine, hem de sıvının içinde bulunan herhangi bir cismin bütün yüzeylerine uygulanır.

Derine indikçe bu basınç artar.

Denizaltıların uğradığı basınç bunun örneğidir.

Hesaplanan derinlikten daha aşağılara inen bir denizaltı, su basıncı yüzünden parçalanabilir.

Ayrıca, sıvıların hareket ve denge durumundaki etkileri de değişiktir.

Denge durumundaki sıvıları inceleyen bilim koluna hidrostatik, hareket durumundaki sıvıları inceleyene de hidrodinamik denir.

Bu bilim kolları teknik alanlarda sıvılardan yararlanma yollarını açmıştır.

Sıvıların kinetik enerjileri (hareket enerjileri) ve potansiyel enerjileri (durumlarından doğan enerji) birçok işte kullanılır.

Sıvılar ısıtılarak gaz haline geçirilebilir.

Tekrar soğutulunca da sıvılaşır.

Damıtma (bir sıvıyı içindeki yabancı maddelerden temizleme) işleminde bu olaydan yararlanılır.

Yalnız, soğutmayı sürdürerek, her sıvının katılaşması sağlanamaz.

Birkaç sıvı için bu yapılabilir.

Bu sıvılardan biri de sudur. Su0°Caltında katılaşır (buz olur).0°Cile 100° C arasında sıvı haldedir.

100° C’in üstüne çıkartılırsa gaz haline geçer (buharlaşır).

Su,meyve suyu,süt,zeytin yağı,alkol,civa gibi maddeler sıvı maddelere örnek verilebilir.

Sıvı Maddelerin Özellikleri Kendilerine ait bir şekilleri yoktur.Bulundukları kabın şeklini alırlar.

– Akışkan halde bulunurlar.

Fakat her sıvının akışkanlığı aynı değildir.

Yoğunluklarına göre değişkenlik gösterirler.

– Tanecikleri birbiri ile temas halindedir.

– Tanecikleri arasındaki boşluk katılardan daha fazla olmasına rağmen çok azdır.

– Tanecikleri birbiri üzerinden kayarak hareket edebilirler.

Yani tanecikleri yer değiştirebilir.Bu sayede akışkan olurlar.

– Hem titreşim hem de öteleme hareketi yaparlar.

– Sıcaklık etkisi ile genleşebilir.Sıkıştırılamaz.

– Maddenin sıvı hali katı haline göre düzensizdir.

Katı haldeki bir maddenin sıvı hale geçmesi için dışarıdan ısı enerji alması gerekir.

Bu değişim fiziksel bir değişimdir

Maddenin Katı Hali ve Özellikleri

Maddenin katı hali belirli bir şekle ve hacme sahiptir.

Katı maddeyi oluşturan atom ve moleküller arasındaki boşluk yok denecek kadar azdır.

Atom ve moleküller arasında bir düzenlilik vardır.

Atomlar titreşim hareketi yaparlar.

Maddenin en düzenli halidir ve en önemli özellikleri hacimce sıkıştırılamazlar

Maddenin katı hali belirli bir şekle ve hacme sahiptir.

Atom ve moleküller arasında bir düzenlilik vardır.

Atomlar titreşim hareketi yaparlar. Maddenin en düzenli halidir.

Genel olarak katı halde bulunan cisimler dış etkilere karşı dayanıklıdırlar.

Biçimlerini değiştirmek ya da parçalamak için, bunlara dışarıdan belli bir kuvvet uygulamak gerekir.

Cismin bu dış kuvvete karşı gösterdiği direnç onun sağlamlığını belirtir.

Her cisim için ayrı olan ve bu sağlamlığı veren katsayılar vardır.

Bu katsayılar cismin, çekmeye, basmaya, eğmeye, vurmaya karşı dayanma derecelerini bildirirler.

Çapı belli olan bir demir çubuğun kopmadan kaç kilogramlık bir ağırlık taşıyabileceği ya da betonun ne kadar basma kuvvetini karşılayabileceği bu katsayılar yardımıyla önceden hesaplanabilir.

Dayanıklılık, fiziksel anlamda en basit haliyle cisme ait sabit ile cismin kesit alanının hacmine oranınına denir.

Dayanıklılık cismin ebatlarıyla ters orantılıdır.

Yani cismin ebatları arttıkça dayanıklılık azalır.

Aynı hacimlerde cisimler düşünüldüğünde en az dayanıklılığı küre gösterir.

Karıncanın kendinden çok daha ağır cisimleri kaldırabilmesi, küp şekerin zor kırılması, bilyelerin kolay kolay kırılmaması dayanıklılık ilkesinden ileri gelir.

Galileo mekanik üzerine yazdığı kitabında  çeşitli cisimlerin dayanıklılığını  da inceledi ve bu bilim dalını kurdu.

Bir cismin dayanıklılığının her yönde artmasının, genel dayanıklılığını azaltacağını gösterdi.

Ulaştığı bu sonuç bugün “küpkök yasası” olarak bilinmektedir.

Bir cismin doğrusal  uzayan boyutlarına karşılık hacmin onların küpü kadar büyür, fakat dayanıklılık artışı ancak kareleri kadardır.

Cüsseli hayvanların, küçük vücutların ayaklarına oranla daha büyük ayaklı olmaları bu yasanın gereğidir.

Örneğin, bir geyiğin vücudu filin kadar olsa, fakat ayakları  da aynı oranda büyüse, hayvan ayakta  duramayıp  yere yıkılacaktır.

Ayakları daha büyük  bir oranda olmalıdır.

Maddenin Gaz Hali ve Özellikleri

Atom veya moleküllerin arasında boşlukların en çok olduğu haldir.

Gaz tanecikleri arasında boşluk fazla olduğunda gazlar sıkıştırılabilirler.

Gaz tanecikleri düzensiz olarak hareket ederler.

Bu hareketleri sırasında gaz molekülleri birbiri ile homojen olarak karışabilirler.

Bunların yayılmaları hissedilebilir veya gözle takip edilebilir.

Bir odaya damlatılan bir kolonyanın kokusu kısa sürede hissedilirken, bir sigara dumanının yayılması da gözle takip edilebilir.

Konuldukları kabı dolduracak şekilde genleşerek kabın şeklini ve hacmini alırlar.

Gazlar maddenin en düzensiz halidir ve sadece gazlar (tanecikler arasındaki boşluk fazla olduğu için) sıkıştırılabilme özelliğine sahiptir.

Gaz maddeler: Hava gibi yani uçucu özelliğe sahip maddeler gaz maddeler olarak adlandırılırlar.

Oksijen, karbondioksit

Gazlar bulundukları kabı tamamen doldururlar.

Balonun şişirilmesi ile her yerinin hava ile doldurulması gibi.

Gazların belli şekilleri yoktur

. Tekerlek şişirildiğinde tekerleğin içindeki hava tekerleğin şeklini alması gibi.

Gaz maddeler akışkan özelliğe sahiptirler.

Şişirilen balonun herhangi bir yerinden sıkıldığında içindeki hava balonun diğer bir tarafına akar ve orada yoğunluk oluşturarak şirer.

Gaz maddeler bulundukları ortamda hızla yayılır.

Üstümüze sıktığımız bir parfümün başka bir oda yada ortamda hissedilip kokması gibi.

Gaz halindeki maddeye enerji vermeye devam edersek, atomların dış kabuklarındaki elektronlar atomdan ayrılmaya başlar.

Bu durumda madde, artı ve eksi yüklü parçacıklardan oluşan yüksek enerjili bir gaz haline gelir.

Artı ve eksi yükler, birbirlerini çekmelerine rağmen, birleşerek nötr bir atom oluşturamazlar çünkü parçacıkların kinetik enerjileri, aralarındaki elektrostatik bağ enerjisinden fazladır.

Güneş ve diğer yıldızlar (nötron yıldızları hariç) tamamen plazma halindedir.

Plazma haline uzay boşluğunda da bolca rastlanır.

Uzaydaki plazma çok daha soğuk olmasına rağmen, çok seyreltik olduğu için birleşerek nötr atomlar oluşturma ihtimali düşüktür.

Bir madde farklı sıcaklık ve basınç şartlarında üç halde de bulunabilir.

Örneğin, saf su, H2O ile formüle edilir.

– Katı halde buz,

– sıvı halde su

– ve gaz halinde su buharı şeklinde bulunur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir