Monako – Fransa

Monaco Hakkında Ansiklopedik Bilgi,fr. Monaco, Fransız idare bölgesi Alpes Maritimes toprakları içinde şehir ve küçük prenslik, Cote d’Azur kıyısında 1,5 km2.; 29 000 nüf.Eski Monako’daki prens sarayında Ortaçağdan kalma bazı unsurlar vardır. Kat kat bahçeler, binlerce ekzotik bitkiyle donatılmıştır.

Bizans üslûbunda katedrali, Monako1884-1887 arasında inşa edildi. Monako prensi Albert 1, denizin yanında yükselen ilgi çekici bir deniz müzesi kurdu. Milletlerarası Turizm akademisi.

— Monako prensliği, Vatikan’dan sonra Avrupanın en küçük devleti; deniz kıyısında, 3 km uzunluğunda ve 200-300 m genişliğinde bir toprak şeridi üzerinde uzanır.

Monako Tarihi

Bir Fenike sömürgesi olan şehirde, «Tek» (yun. Monoikos, lat. Monaecus’ten Portus Herculis Monaeci, daha sonra da Monako) lakabı verilen Melkart adına bir tapınak inşa edildi; sonradan Marsilya tarafından ilhak edilen Monako, I. yy da Hıristiyanlığı kabul etti.

Şehrin tarihi üzerine XI. yy.a kadar bir şey bilinmez; o tarihte adı Cenevizlilerin menfaat alanında yeniden geçmeye başladı: Cenevizliler, Kızıl sakal Friedrich’in kendilerine bıraktığı Li guria kıyısının tamamını yönetmeye kalkışıyorlardı.

Cenova’nın kudretli guelfi ailesi Grimaîdi’lerin, Büyük Otton’dan bütün hükümdarlık haklarıyla Monako senyörlüğünü aldıkları (X. yy.) sanılır.

Bununla birlikte Monako, İmparatorluk, Cenova ve Provence derebeyleri (bu arada Anjou’lu Charles) arasında karışık günler yaşadı ve ancak 1297’de, François’nın 1215’te inşa edilen şatoyu ele geçirmesi ve Monako’yu bir guelfi deniz üssü haline getirmesiyle Grimaldi’lerin olabildi.

Guelfilerle (Fieschi, Grimaldi) ghibeliniler arasındaki iç savaşların hedefi olan ve stratejik ve ticarî önemi yüzünden Provence ve Fransa’nın göz diktiği ülke, XIV. yy.da elden ele (özellikle de Cenevizlilerin) geçti (1357-1395); fakat sonunda Anjou’lu Louis’nin himayesi altında muhtariyete kavuştu (1409-1419) ve 1419’da kesinlikle Grimaldi’lere geçti.

Grimaldi’ler önce fransız himayesini sağlamaya çalıştılar (1509); fakat Fransa, Monako’run bağımsızlığını kabul ettikten sonra (şubat 1512), Ispanya’ya döndüler ve Burgos anlaşmasını imzaladılar; Tordesillas’ta (1524) değişiklik yapılan bu antlaşmayla Grimaldi’ler şeklen muhtariyetlerini muhafaza etmekle birlikle İspanyol odağına yerleşiyorlardı.

Bununla birlikte İspanyol hâkimiyetinin ağırlaşması (1605’te askerî işgal) Fransa’ya doğru bir dönüşe sebep oldu

. Peronne antlaşması (14 eylül 1641) ve 17 eylül 1641 ayaklanmasından sonra Fransa, Monako’yu himayesine alarak bir garnizon yerleştirdi ve Grimaldi’lere Menton ve Roquebrune üzerinde hükümranlık hakkıyla, Valenlinois dukalığını verdi.

Grimaldi ailesi Antoine I ile söndü (1731); fakat kızıyla evlenen (1715) Goyon-Matignan kontu, Grimaldi’lerin adını alarak Valentinois dükü olunca sülâle devam etti.

Fransız Devrimi arife sinde prens Honore III (1733-1795) siyasî reformlar yapmak zorunda kaldı (1789); fakat Fransa’daki topraklarını kaybetti (4 ağustos gecesi) ve prensliğin Fransa’ya bağlanmasını (13 ocak 1793) önleyemedi.

Birinci Paris antlaşmasıyla (1814) Grimaldi’lerin prensliği yeniden kuruldu ve fransız himayesi sona erdi; bununla birlikte prenslik kısa süre sonra Sardinya’nın himayesine geçti (Viyana kongresi [1815] ve Stupinigi antlaşması 18 kasım 1817).

Sardinyalıların kışkırttığı devrimci karışıklıklar sonucunda, Menton ve Roquebrune prenslikten ayrıldı (1848); bu şehirleri ancak: 1814 antlaşmasını imzalayan devletler nezdinde protesto ederek geri alabilen Monako, bu defa Fransa’ya bırakmak zorunda kaldı (şubat 1811)

. O tarihte Monako kendi isteğiyle ve hükümranlığını muhafaza etmek şartıyla fransız himayesine girdi (gümrük birliği, 1865).

Kumarhanelerin gelişmesiyle prenslikte arazi vergileri, özel vergiler, mülk ve kazanç vergileri kaldırıldı (şubat 1869). 1911’e kadar mutlakiyetçi olan siyasî rejim, Albert I (1889-1922) zamanında, 1912 Anayasasının hazırlanmasıyle (1917 ve 1930’da daha liberal değişiklikler yapıldı) değişti.

Sülâle sönerse, ülke Fransaya miras kalacağı için, Louis II’nin (1922-1949)mejru çocuğu olmayınca evlilik dışı kızı Charlotte vâris kabul edildi: hükümranlık buyrultusuyla Grimaldi adını alan (mart 1S20) ve Polignac kontu Pierre île evlenen Charlotte, oğlu Rainier III’ün sülâleyi devam ettirmesini sağladı (1949).

1962 Nisanında, meşrutî rejim yeniden kurulduğu (mart) sırada Rainier III’ün Fransız tebası bir devlet bakanını görevinden alması üzerine, Fransız hükümeti 23 aralık 1951’de Fransa ’le Monako arasında imzalanan komşuluk ve karşılıklı yardım anlaşmasını feshetti. Aynı zamanda, Monako vergi sisteminin Fransa’nınkine uydurulmasını teklif etti; prenslik bunu reddetti.

Fransa-Monako ilişkileri ancak 18 mayıs 1963’te, vergi, gümrük ve komşuluk anlaşmaları temelinde yeniden kuruldu; bu antlaşmalar 24 eylülde yürürlüğe girdi. Hemen arkasından Monako hükümeti «Piajlar şirketi» hisselerinin çoğunu elinde tutan Aristote Onassis’ile çatıştı.

Bu çatışma 1967 martında hisselerin Monako hükümetince satın alınmasıyla çözüldü. Prens de Rainier’nin babası, prens de Polignac 1964’te Neuilly’de öldü.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir