Muhakeme Nedir? Muhakeme ve Düşünme

Muhakeme Nedir,Karşı iki tarafı dinleyerek hüküm verme.Muhakeme, bir veya birkaç yargıdan yeni yargılara geçmeyi sağlayan işlemdir. Demek ki, bu işlem yeni ileri sürüşlere ulaşan bir düşünce hareketini ve bu hareketi doğrulayan bir kanıtı kapsar.

Muhakeme Yapmak Nedir

Felsefe, geleneksel olarak, hemen sadece bu sonuçların (yargıların) değeriyle yani mantık problemiyle uğraşmıştır. Çağdaş filozoflar, dikkatlerini bu sorunun psikolojik mekanizması üstüne çevirdiler; yani bu mekanizmada, sonuca doğru yolalma, zihnî doğrultu ve ileri sürüşlere katılma üstünde durdular.

Alfred Binet, zihnî imajların, karşılıklı olarak birbirini çekmesi üstünde durdu; Rignano da muhakemeyi, bir zihnî deney serisi olarak ele aldı ve burada doğrultunun, duygunluk yetilerimizin etkisi altında belirlendiğini söyledi, öte yandan Andre Lalande gibi düşünürler düşüncenin karmaşık düzen, metot ve yöntemlerini, ilkel biçimlerinden veya tam anlamıyla muhakemelerden ayırt etmek gerektiği üzerinde durdular.

Böylece tümevarımın bir muhakemeden çok düşüncenin bir «ilerleyiş» ve «gidiş» tarzı olduğu ileri sürüldü. Tümdengelim ise, taşıdığı mütecanislik dolayısıyla hem bir «ilerleyiş» hem de bir muhakeme olarak kabul edildi.

Düşünce, kendisini kuran ilişkileri veya bağıntıları doğrudan doğruya kavrayamadığı zaman muhakeme işe karışır. Ama aradaki küçük zincirlenişleri sağlamak için sezgiler, yani dolaysız işlemler de muhakemenin içinde mutlaka yer alır. Demek ki, muhakeme, insan bilgisinin ve özellikle İlmi bilgilerimizin düzenlenmesini ve yayılmasını sağlayan bir araçtır. Muhakemenin değeri, kanıtların mahiyetine ve zincirleniş tarzına bağlıdır.

Muhakemeler çoğu zaman, hareket noktası vazifesi gören önermeler, yani öncüllerle vargı-önermeler arasındaki mantıki ilişkiye göre; özel olan önermelerden daha genel bir önermenin; daha genel önermelerden daha özel önermelerin veya Özel (tikel) bir önermeden özel bir önermenin ispatlanmış olmasına göre sınıflandırılır. Ama bunun, ne muhakeme mekanizmasıyla, ne de ispatlama biçimleriyle ilişkisi vardır.

En belirgin muhakeme çeşitleri şunlardır: özdeşlik yoluyla bir fikirden ötekine giden (ulaşan) tümdengelim (meselâ tasım) ve benzerliklerin gruplaştırılmasına veya ilişkilerin benzerliğine dayanan, andırma.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir