Osmanlıda Caize Nedir?

Osmanlıda Caize Nedir ,Bir büyüğe sunulan methiyeye karşılık alınan bahşiş veya para. Eskiden şairlerin devlet büyüklerine yazdıkları methiyeler karşılığı aldıkları para ve hediyelere caize denirdi. Caizenin bir başka adı da «sıle»dir.

Caize Nedir? Edebiyat

Hz. Muhammed, huzurunda bir methiye okuyan Ka’b bin Zübeyr’in bu hareketinden memnun olmuş ve caize olarak hırkasını (bürde) vermişti. Hükümdarlar ve devlet büyükleri kendilerine methiye yazan şairlere caize denilen kıymetli hediyeler verirlerdi.

Bu adet Osmanlılar devrinde de devam etti, Nedim’in bir methiyesine karşılık Damad İbrahim Paşanın şairin ağzını mücevherle doldurması meşhur örneklerden biridir.

Bir ara caize almak için methiyeler yazan çıkarcı şairler türedi. Sünbülzade Vehbi, Lutfiye adlı eserinde ve Sühan kasidesinde bu tip şairlerin düştükleri kötü durumu anlatır.

Caize Geleneği

Osmanlı imparatorluğunda caizenin diğer bir şekli de bir memuriyete tayin edilenlerin kendilerini bu makama tayin ettirenlere bir miktar para vermeleriydi. Her amir emrinde çalışanlardan caize adı verilen bir miktar para alırdı. Padişahlara verilen caizeye Tuğ-ı hümayun caizesi denirdi. Sonraları caize usulü yolsuzluklara sebep oldu.

Memuriyete tayinler, ehliyetten çok verilecek caizeye göre yapıldı. Selim III zamanında bu sistem ıslah edildi. Buna göre yılda bir defa ve belli miktarda caize alınacaktı. Eski memuriyetlerinde bırakılanlar caizeyi her yıl bir çeşit vergi gibi ödeyeceklerdi. Caize sistemi Tanzimat’ta kaldırıldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir