Pierre Bayle Kimdir?

Pierre Bayle Kimdir,Fransız yazarı (Le Carla 1647-Rotterdam 1706).

Pierre Bayle Hayatı

Protestan bir aileden gelen bir ara katolik mezhebine girdikten sonra yeniden Protestanlığa dönen Bayle öğrenimini Cenevre’de yaptı ve özel Pierre Bayleöğretmenlik yaptı. 1681’e kadar Sedan’da tarih ve felsefe profesörü oldu. Orada Lettre sur la Comite de 1680 (1680’de Geçen Kuyruklu Yıldız üstüne Mektup) adlı kitabı yazdı.

1682’de yayınlanan bu eser gözden geçirildikten sonra Pensees sur la Comete (Kuyruklu Yıldız üstüne Düşünceler) adıyla yeniden basıldı (1694-1704). Sonra Rotterdam’a geçti, orada da felsefe okuttu ve les Nouvelles de la Râpublique des Lettres (Edebiyat Cumhuriyetinden Haberler) adlı eserini yazdı (1684-1687).

Fransa kralına bağlı olmakla beraber Avis İmportant aux Refugies sur leur Prochain Retour en France (Yakında Fransaya Dönecek Sığıntılara önemli Uyarı) [1690] adlı eserini eleştiren Jurieu’ye karşı çıktı; Jurieu onu 1693*te prafesörlükten attırdı.

O tarihten sonra kendini tamamen yazarlığa verdi ve Dictionnaire Historiçue et Critique (1696-1697) adlı eserini tamamladı. Bayie, her şeyden önce Louis XIV çağından çok filozoflar çağına yakışır bir bilgin ve eleştirmendi. Bazı yönlerden de bir Rönesans adamı sayılabilir.

XVI. yy. bilginleri gibi ayrıntılara ve eleştiriye tutkundur, üstelik, Sözlük’ünde bir edebiyat eleştirmecisidir, hattâ kendisinde bir Sainte-Beuve tutumu sezilir; biyografi araştırmalarında ve bibliyografya ayrıntılarında aynı titizlik göze çarpar. Fakat eserini daha çok bir tarih filozofu olarak yazar.

Pierre Bayle Felsefesi Nedir

Onun için bütün ahlâk, yorum ve ilâhiyat sorunlarını tazelemeye çalışır. Bunu iğneleyici ve şakacı bir üslûpla yapar. Bu bakımdan Montaigne, Guy Patin ve Gassendi’nin vârisidir. Fakat öte yandan Louis XV devrinin başlangıcındaki özgürlükçülerin öncüsüdür. «Sözlüklünde kullandığı sistemi ileride Encyclopedie’de de kullandı.

Belgeli bir olaya dayanmayan hiç bir şeyi kabul etmeyecek gerçek tarih görüşünü her şeye uygulamak ister. Bir bakımdan onu modern eleştirinin öncülerinden biri saymak yerindedir.

Kısaca, Bayie, hiç bir kurama sıkıca bağlanmayan ve önceden belli bir amaç gütmeyen özgür düşünceli bir adamdır. Şüphesiz her şeye, özellikle basmakalıp ve yerleşik düşüncelere saldırmıştır. Spinoza ve Leibniz’i eleştirmesi ünlüdür: ahlâkî nedenlerle, Leibniz’in önceden kurulmuş ahenk tezine karşı çıkmıştır.

Fakat onun şüpheciliğinden çıkartılan akılcılığı bağnazlığa vardıranlara da her halde karşı koyardı. Sözlük’ü büyük bir başarı kazanarak 1760’a kadar on defa basılmıştır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir