Rumeli Hisarı

Rumeli Hisarı Fatih Sultan Mehmed’in Boğaziçi’nin Rumeli yakasında yaptırdığı (26 nisan 1452 – 28 ağustos 1452) hisar.

Rumeli Hisarı Tarihi

Bebek-Baltalimanı koyları arasında genişçe bir çıkıntı meydana getiren eski Hermaion burnu üzerinde.

Hisarın yeri seçilirken Boğaziçi’nin en dar kısmındaki bu noktanın askeri bakımdan durumu hesap edilmiş, karşıdaki Anadoluhisan ile boğaz geçidini kapaması düşünülmüştür.

Rumeli Hisarı Özellikleri

Geçişi makaslamada, ateşle önleme ve akıntılar yüzünden gemilerin hisarın yapıldığı kıyıya yaklaşmak zorunda kalması hesaplanmıştır. Hisar üç büyük kuleye dayanan dikdörtgene yakın bir plandadır. Kuzeyden güneye doğru uzunluğu 250 m’dir.

Duvarları genellikle 5 m ve yaklaşık olarak İstanbul surlarının iki misli kalınlıktadır. Hisarın beş kapısı vardır: Dağ kapısı, Dizdar kapısı, Hisarpeçe kapısı, Sel kapısı, istihkam kapısı. Bütün duvarlarda seğirdim (nöbet) yolları vardır. Seğirdim yollarından kulelere bağlantı yoktur.

Böylece, avlu ve bedenler düşman eline geçtiği zaman büyük kulelerin ayrı ayrı düşmana dayanabilmesi sağlanmıştır. Çeşitli merdivenler bu yollan keser, üç büyük kuleden başka kalede 13 küçük burç vardır. Hisarın üç büyük kulesi, dünyadaki en büyük kale burçlarıdır.

Bunlardan Sarucapaşa kulesi en yükseği (28 m, çapı 23, 80 m); Zağanospaşa kulesi en kalınıdır (21 m, çapı 26, 70 m). Sarucapaşa kulesinin üçüncü katındaki odaya Fatih odası denir. Üçüncü kulenin adı Halilpaşa kulesidir. Bu kule üzerinde kufi hatla Allah’ın adları yazılmıştır.

Kubbenin yapımıyla kulelere adları verilen paşalar görevlendirilmiştir. Hisarın ortasında. Fatih tarafından vakfedilen bir de cami vardı. Kitabesiz iki çeşmeyle büyük bir sarnıç, hisarın su ihtiyacını sağlamaya yarar.

Fatih Sultan Mehmed kaleyi, İstanbul’un fethi hazırlıkları sırasında Boğaziçi’nin kontrolünü sağlamak amacıyla yaptırdı. Rumeli yakasına malzeme ve işçi gönderilmesi için hünkar emirnamesi çıktı. Bu malzemenin güven altına alınması için kıyıda, kalenin güneydoğusuna düşen yere önce bir kule yapıldı.

İnşaatta Fatih Sultan Mehmed’in yönetiminde 1000 kadar usta ve 2 000 kadar işçi çalıştı. Hisar, bütün kaynakların birleştiği 4 ay gibi bir süre içinde tamamlandı. Yine kaynaklar, hisarın planının Fatih tarafından düşünüldüğü üstünde birleşir.

Yapı tamamlanınca, hisara Firuz Ağa kumandasında 400 kişilik bir kuvvet yerleştirildi. Burçlara konan güçlü toplarıyla 1452’de hisar savunma görevine başladı. 10 Kasım 1452’de ilk defa hisardan toplarla 2 venedik kadırgasına ateş açıldı. 26 Kasımda Antonio Rizo gemisi batırıldı.

1453 Yılında, Boğaz’dan hiç bir geminin geçmemesi sağlandı. İstanbul’un fethinden sonra hisar, askerlik bakımından önemini kaybetti ve uzun süre sadece hapishane olarak kullanıldı.

Birçok osmanlı devlet adamı (Gedik Ahmed Paşa, Çandarlı Halil Paşa) ve bazı yabancı devlet mensuplan da burada hapsedildiği için kaleye Karakule adı verildi. Kale 1500’deki büyük zelzelede hasar gördü.

XVII. yy.da önemli bir yangın geçirdi. Selim III devrinde onartıldı, önce bir kule yapıldı, inşaatta Fatih Sul-En önemli onarım 1953’te İstanbul’un 500. fetih yıldönümü münasebetiyle yapıldı. Bugün hisar müzedir; içindeki büyük avlu ise açıkhava tiyatrosu olarak kullanılmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir