Sahabe Nedir? Sahabelerin Dereceleri

Sahabe Nedir,(ar. şahib’den sahabe). Esk. Hz. Muhammed’i görmüş ve onun sohbetinde bulunmuş kimseler. Sahipler, Sahip çıkanlar, tutanlar.

Hz. Muhammed, İslam dinini yaymaya başladığı zaman ona inananlar, çevresinde toplandılar. Bunlara «Hz. Muhammed’in arkadaşları» anlamında sahabe denildi.

Kimlerin sahabe sayılacağı konusunda farklı görüşler vardır. Bazıları Hz. Muhammed’i gören her müslümanın sahabe olduğunu söyler.

Bazıları da sahabe olmak için bir süre Hz. Muhammed ile birlikte bulunmanın gerektiğini savunur. Genel görüşe göre Hz. Muhammed ile bir süre birlikte bulunan, onu gören her müslüman sahabeden sayılır. Hadis bilgini Buhari de bu görüşü savunur.

Hz. Muhammed’in yanında yaşayan fakat ama olduğu için onu göremeyen bazı kişiler de sahabeden sayılır (İbni ümmi Mektum gibi).

Müslüman olmayan veya Müslümanlıktan dönen kişiler (Hz. Muhammed’i görmüş bile olsalar) sahabeden sayılmaz.

Müslümanlar sahabeye büyük bir önem verir; dini hükümler konusunda Kur’an’dan sonra en önemli delil olan «Sünnet»ler Hz. Muhammed’in söylediklerini duyarak, yaptıklarını görerek anlatan sahabenin sözlerine dayanır. Kur’an’da ve birçok hadiste sahabe övülür. Bu yüzden hadis araştırıcıları hadis nakli konusunda sahabeyi güvenilir kimseler (Udul) sayar.

İslamlığın kuruluş ve yayılma dönemindeki hizmetlerinden dolayı onların söylediklerini tenkit etmezler. Sahabeden herhangi birinin adı geçince saygı için «Allah ondan razı olsun» anlamındaki dua cümlesi (radıyallahuanhu) söylenir. Sahabeye dil uzatmak, sövmek büyük günah saydır.

İslamlıkta sahabeye sövmenin cezası dayak, sövmeye inat ve ısrarla devam edenlerin ise idamdır. Sahabeyi, hadis bilginleri çeşitli yönlerden sınıflandırdılar. Çok hadis rivayet edenlere müksirun denir. Bunların başında Ebu Hureyre gelir.

Bu sahabe 5 374 hadis rivayet etmiştir. Sonra sıraşıyla Abdullah İbni ömer 2 630, Enes bin Malik 2 286, Ebubekir’in kızı Ayşe 2 210, Abdullah 1 540, Ebu Said Hudri 1170 hadis rivayet etmiştir.

Az hadis rivayet edenlere de mukillun adı verilir. Ayrıca bazı hadis bilginleri sahabeyi derece ve fazilet bakımından da bazı gruplara ayırırlar. Bunların arasında muhaddis Hakim Neysaburi’nin sınıflaması en çok ilgi görenidir.

Sahabelerin Dereceleri

1. Mekke’de İslamlığı ilk kabul edenler.Bunlar arasında cennetle müjdelenen on sahabe vardır.

2. Darünnedve azaları.Ömer’in İslamlığı kabulünden sonra müslüman olanlar.

3. Habeşistan’a hicret eden müslümanlar.

4. Birinci Akabe’de Hz. Muhammed’e biat edenler.

5. Akabe’de Hz. Muhammed’e biat edenler.

6. Hz. Muhamed Küba’dayken kendisine katılan müslümanlar.

7. Bedir savaşına katılan müslümanlar.

8. Bedir savaşı ve Hudeybiye antlaşması arasında Medine’ye hicret edenler.

9. Hudeybiye yakınındaki ağaç altında Hz. Muhammed’e biat edenler.

10. Hudeybiye antlaşmasıyla Mekke’nin fethi arasında hicret edenler.

11. Mekke’nin fethedildiği gün müslüman olanlar.

12. Mekke’nin fethinde ve Hz. Muhammed’in son haccında kendisini gören çocuklar.

Sahabenin sayısı, hakkında İslam bilginleri kesin bir sayı veremezler.

Çeşitli söylentilerde bu sayı 60 000 -114 000 arasında değişir. Hadis, bilginleri, hadis Bilimselnin temeli olan sahabe üstünde çok yönlü araştırmalar yaptılar. Bu alanda yazdıkları eserlerin bir kısmını onların erdemlerine, bir kısmını da biyografilerine ayırdılar. Bu tür kitaplarda birçok sahabenin hayatı hakkında bilgi verilir.

Sahabenin erdemlerini konu edinen eserlerin en önemlileri şunlardır: Ahmed ibni Hanbel, Fezailü’s-Sahabe (Sahabenin Erdemleri); Ebu Ahmed tbnül Hüseyin-Beyhaki.

El-Musannef fi Fezaili’s-Sahabe (Sahabenin Erdemleri Hakkında Yazılanlar); Abdurrah-man İbni Muhammed Kurtubi, Fezailü’s-Sahabe (Sahabenin Erdemleri); Muhammed İbni Muhammed Bekri, Hüsnü’I-tsabefi Fazli’s-Sahabe (Sahabenin Erdemleri Hakkında Yerinde Güzel Söz).

Sahabenin biyografilerinden bahseden önemli eserler şunlardır: İbni Sad, Tabakatü’l-Kübra (Büyük Tabakalar); İbni Abdil Berr, El-istiab fi Marifeti’l-Eshab (Sahabenin Tanınması Hakkında Kitap); İbni Hazer Askalari, El-lsabe fi Temyizi’s-Sahabe (Sahabenin Tanınması Ayırt Edilmesi Konusunda Doğru Yol).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir