Sakarya Nehri

Sakarya Nehri Türkiye’de (Kuzeybatı’ Anadolu) akarsu; uzunluğu hakkında çeşitli görüşler vardır.

Sakarya Nehri Özellikleri

Irmağın Çifteler ilçe merkezinin 3 km güneydoğusundaki suyu bol ve ılık kaynaktan çıktığı genellikle kabul edilerek buraya «Sakarya’nın başı» denir ve Sakarya adı, aşağıya doğru, buradan başlayarak kullanılır. Bu noktadan, Karadeniz’e döküldüğü yere kadar ırmağın uzunluğu 590 km kadardır.

Sakarya akarsu sistemi, en uzun kolu olan Porsuk çayının doğduğu yerden (Dumlupınar güneyinde Toklu sivrisi’nden çıkan Bayatçık deresi) başlatılırsa, sistemin bütün uzunluğu 765 km’ye ulaşır.

Ayrıca, asıl Sakarya’ya ana kaynağından 10 km aşağıda katılan Seyit suyunun Çakmak tepe’den Sarı çayır deresi adıyla çıkan başlangıcı da göz önünde tutulursa, bütün ırmağın uzunluğu 720 km olur. Sakarya’nın başlangıcını Bayat yaylasında çıkan Bayat suyuyla başlatanlar da vardır.

Ancak, bütün bu başlangıç akarsuları, çığırlarının bir kısmında yazın büsbütün kuruyan sel yatakları durumundadır.Sakarya, Çifteler yakınındaki ana kaynağından sonra önce doğuya, sonra güneydoğuya, tekrar doğuya, kuzeydoğuya, sonra batıya dönerek ünlü yayını çizer.

Bu yayın kuşattığı geniş alana, jeolog-coğrafyacı A. Philippson Sakarya yarımadası adını verir. Bu «yarımada», Porsuk çayının batı-doğu doğrultulu çığırıyla boydan boya kesilir.

Çığırının yukarı bölümünde Sakarya, Porsuk çayı kavşağına kadar, az eğimli ve yereye az gömülmüş yatağı daha çok bir ova akarsuyu özelliğindedir.

Çizdiği yayın en güney noktasında Sakarya’ya karışan Gökpınar deresi, yağışlı mevsimde ırmağa, Akgöl havzasının fazla suyunu boşaltır. Eskiden, Sakarya’nın su toplama havzası Sultan dağlarının yamaçlarına kadar uzanırken daha sonra bu bağlantının kesBilimselş olduğu sanılır.

Sağdan aldığı en önemli kol olan Porsuk çayı ile birleştiği yerin yakınında antik Gordion şehri (Yassıhöyük) doğusundan geçen Sakarya, sağdan Ankara çayını ve daha ötede Kırmır çayını alır; bu kesimde çevresi daha engebelidir; eğimi de çok artar; vadi boyunda dar boğazlarla genişçe ova tabanları görülür.

Bu kesim, elektrik enerjisi elde etmek için kademeli bentler yapılmasına çok elverişlidir. Birinci baraj Sarıyar’da yapılmıştır.

İnhisar bucak merkezinden sonra kuzeye yönelen Sakarya, soldan Vezir hanın aşağısında Karasu (Bilecik önünden geçer); Osmaneli’nin aşağısında Göksu (İnegöl ve Yenişehir ovalarını sular) kollarını ve Osmaneli’nin yukarısında sağdan Göynük çayını alır.

Pamuk ova’dan geçtikten sonra Geyve ile Doğan-çay arasında dik yamaçlı ve dar Geyve boğazından akar, Adapazarı ovasına (Akova) çıkar; burada vadi tabanı 50 m’nin altına iner ve Sakarya tam bir ova akarsuyu halini alır.

Adapazarı şehir merkezinin 4 km doğusundan geçen ırmak, ovanın kuzey kesiminde sağdan Mudurnu çayını, daha Ötede, tepelik bir alanda soldan, Sapanca gölünün fazla suyunu boşaltan Çark suyunu alır ve Karasu ilçe merkezi yakınında Karadeniz’e dökülür.

Sakarya’nın deltası, Kızılırmak ve Yeşil ırmak deltaları gibi denize doğru belirli bir çıkıntı meydana getirmez.

Sakarya’nın akış rejimi düzensizdir; yatağında en fazla su, yağışların bol ve buharlaşmanın az olduğu ilkbaharda bulunur; en düşük su seviyesi de yaz sonunda gölürür. Rejim düzensizliği Sakarya’da gemi işletimine engel olur.

Bununla birlikte, eskiden ırmağın aşağı kesimlerinde altı düz kayıklarla yük taşınıyordu. Tarih devirlerinde Sakarya’nın Adapazarı ovasında birkaç defa yatak değiştirdiği sanılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir