Sazan Balık Avı Nasıl Yapılır?

Sazan Balık Avı Nasıl Yapılır

Cyprinidae familya adını taşıyan sazan balığının, bilimsel adları değişik çok türü vardır. Bunları, sazan, bıyıklı sazan, karaburun sazan, sarı sazan ve aynalı sazan olarak isimlendirebibiliriz.Kızılkanat ve çapak balıkları da aynı familyadandır. Fakat daima ayrı olarak ele alınırlar. Bu ayırıma, kılçıklarının çok oluşu ve vücut yapılarının daha çok değirmi oluşları nedendir.

Halbuki sazan balıkları çok ufak farklarla füze biçimindedirler. Genellikle pulları kalın, karın kısımları biraz sarkıktır. Sırtları yeşil, yanları sarılı açık yeşil, karın kısımları hafif sarılı beyazdır. Yeşil renkler, balığın yaşadığı suyun kayalık veya kumluk oluşuna göre açık veya koyu olabilir.

Tüm sazan balıklarının kuyruk yüzgeçleri çok gelişmiştir. Dar bir çerçeve içinde yaşamalarına rağmen zaman zaman sert ve akıntılı sulara karşı çıkışları, bazan yüksele yerlere atlayış yapışları, kuyruk yüzgeçlerini geliştirmiştir.

Sazan balıkları gıdalarını belirli yerlerde çamur ve toprak içinden çıkarırlar. Bir takım mantar yosunları ve böcekleri taşlardan, su içindeki köklerden kopararak yaşamlarını sürdürmeleri dudaklarının kalın olmasına sebep olmuştur.Gözleri iri ve gözbebekleri kahverengidir. Gözbebeklerinin etrafı daima sarı veya açık kırmızıdır.

Dişi balık olmamasına rağmen bazılarının ağzında çok ince kadife dişler vardır. Karnivor (et yiyen) balık değildir. Yosun ve böceklerle geçinirler.Avlanmaları gayet basittir.Ayrıntılı takım istemezler. Yem ayırımı yapmadan yaş ve kuru bütün yemlere atlayan açgözlü bir huylan vardır.

Olta takımları çok basittir. Dipleri temiz olan göl ve derelerde köstekti dip bedeni, veya kurşunlu düz bedenle avlanırlar. Dipleri çamurlu veya ilişkenli, durgun yahut az durgun göl ve akarsularda şamandıralı düz beden en geçerli araçtır.Amatörler tarafından yakalanan balık çeşitleri genellikle şunlardır:

Asıl Sazan

Vücut yapısı sağlam, yüzme organları gelişmiş, güçlü bir balıktır. Sazan familyasının en etli türüdür.Elips şeklinde olan vücudu yanlardan basık, karın kısmı diğer cinslerine oranla fazlaca sarkıktır.Vücuda göre küçük sayılabilecek kafası, hayvanın burnuna doğru biraz dikçe iner. Balığın gözleri iri, sarılı kahverengi bir görünümdedir.

Sırt yüzgeci diğer sazanların aksine gelişmiş durumdadır, sırtından kuyruk dibine kadar uzanır. Kuyruk dibi kalın ve kuvvetli, kuyruk yüzgeci yarı ay biçimi ve dolgundur.Kalın üst dudaklarının bitim yerinden, sanki bu dudakların bir uzantısı imiş gibi çok küçük iki bıyık iner.

Asıl sazan balığının güzel bir eti vardır. Esasında kılçıklı bir balık olmasına rağmen bir çokları az kılçıklı hatta bazı göl ve derelerin balıkları kılçıksızdır.Genellikle boyları 30 – 40 santim olmakla beraber bir çok göl, baraj ve akarsularımızda daha büyükleri, 10-15 kilo gelenleri çok yakalanır. Bazı göllerle fırat ve Dicle nehirlerinde 25 kilolukları da avlanmıştır.

Bıyıklı Sazan

Vücudu çok düzgün, yuvarlak ve tam füze biçimindedir.Vücuda oranla küçük olan kafası, alnından burnuna doğru düz iner ve biraz sivrice biter. Üst dudağında burnunun tam ucunda iki, dudak bitimlerinde birer olmak üzere dört bıyık sarkar.

Hayvan bu bıyıklarla dipteki titreşimleri alır.Sırt yüzgecinin küçüklüğü yanında kuyruk yüzgeci kuvvetli ve büyükçedir. Balık bu kuyruk yüzgeci sayesinde çok kuvvetli akıntılara karşı koyarak, olduğu yerde durabilir hatta bu sularda yukarı doğru da yüzebilir.

Bıyıklı sazanın eti çok güzeldir. Daha çok akarsularda yakalanır. Çok hareketli bir balık olduğundan vücudundaki kılcal kılçıklar çok azalmıştır. Özellikle 25 – 30 santim boyundaki balıklarda kılçık, yok denecek kadar azdır.Akarsuların çakıllık yerlerinde dolaşır. Asıl sazan kadar iri olmamakla beraber 10-15 kilo tartanları çoktur.

Karaburun Sazan

Sazan familyasının küçük fakat temiz bir türüdür. Boyu 30 – 35 santimi seyrek olarak geçer.Sırtı koyu yeşil, yanları sarılı yeşil, karnı kirli sarıdır. Sırt ve kuyruk yüzgeci koyuca gri, göğüs, karnı ve anus yüzgeçleri pembe renktedir.

Karaburun sazanın en enteresan tarafı, ismini aldığı burnudur. Hayvanın başı küçük, burnu küt, ağzı alt çenesinde ve çok küçüktür.Balığa üstten bakıldığı zaman kefali andırır. Hayvan ismini bu küt burnu yüzünden almıştır. Gözleri iri, gözbebeklerinin etrafı sarıdır.Bütün akarsularla göllerimizde bulunur. Yaşadığı sular berrak ve temiz sulardır.

Akbalık

Sazan familyasından olan bu balık sırtının kamburu bakımından biraz kızılkanata benzer. Elips biçimindedir. Sırt yüzgeci küçük ve koyu renkte, göğüs ve anus yüzgeçleri pembe renktedir. Kuyruk yüzgeci büyük ve kırmızılı kahverengidir.

Pulları iri ve serttir.Hayvanın başı kambur sırtından dik inerek son bulur. Gözler iri ve gözbebeklerinin etrafı açık kırmızıdır.Boylan 10 santimi geçmez. Biraz kılçıklıdır. İnce akarsuların kuytu yerlerinde dolaşarak yaşantılarını sürdürürler. Eti pek makbul değildir.

Sarı Balık

Vücudu elips biçimindedir. İri pulludur. Tombul vücuduna oranla çok küçük olan kafasındaki gözleri iri, göz bebeklerinin etrafı açık sarıdır. Ağız kafaya göre büyük ve dudakları kalındır.Balığın sırtı koyu grili yeşil, yanları sarılı yeşil, karnı sanlı beyazdır.

Sırt ve kuyruk yüzgeçleri koyu renkte, yan, göğüs ve anus yüzgeçleri kırmızıdır. Bu nedenle bir çok kimseler sarı balığı, kızılkanat zannederler. Halbuki balığın vücudu, kızılkanat gibi değirmi değildir.Temiz ve derin suları sever. Boyları 30 – 40 santimi geçmez. Eti lezzetli, kılçığı az bir balıktır.

Aynalı Sazan özellikleri

Asıl sazan balığının kültür yoluyla İslah edilmiş bir türüdür. Sularımıza yeterince atılamamıştır. Henüz kültür safhasındadır.Aynalı sazanlara et sazanı da denilmektedir. Balığın etleri arasında bulunan ve yenirken insanı rahatsız eden kılcal kılçıklar kültür yoluyla giderilmiş, vücudu iri pullardan arındırılmıştır.

Bir kaç gölümüze belirli miktarda ekilen aynalı sazanların vücudu çıplaktır. Giderilen pullar, balığın sırt yüzgeçlerinin iki tarafında veya yan çizgisi hizasında sıralanmış olarak durur. Bu pullar balığa bir özellik vermektedir.Aynalı sazan, pullarının giderilmesi yüzünden çıplak, etinin kılçıksız oluşundan ötürü de et sazanı ismini almıştır.

Sazan balıkları genellike mart, nisan ve mayıs aylarında döllenme yaparlar. Her yumurtlamada bir balık 150-200 bin yumurta bırakır. Diğer balıklar bu yumurtaların pek çoklarını yiyerek yok ettiklerinden yumurtaların hepsi balık olmazlar.

Sazanların boyları yaşadığı yerlere göre değişir. Birçok dere ve göllerde 25 – 30 santim olanları çok av vermekle beraber, pek çok sularımızda 4 – 5 kilo olanları vardır. Fırat, Dicle, Kızılırmak gibi nehirlerle Terkos, Sapanca ve pek çok göllerimizde 20-25 kiloluk balıklar çok yakalanmıştır.

Yer yer büyük göletleri bulunan Bolu Büyüksuyu’nda 5 kiloluk sazan, Ahlat’taki Nazik Gölde 7 kiloluk sazan makineli olta ve 4 numara mepsle yakalanmıştır. İri solucanlı ve şartlandıralı yemli olta ile 11 kiloluk sazan balığı gene Nazik gölde yakalanan sazanlar arasındadır.Halkı Nazik göldeki balıklara iriliğinden ötürü (gocud balık) diyorlar.

Saroz körfezi dibindeki Enez ilçesi yanından denize dökülen Meriç nehrinde ve Gala gölünün Meric’e dökülen ayağında yakalanan sazanlar da 10-15 kilo gelen büyük balıklardır.Sazan balıkları dişli ve yırtıcı bir balık olmamakla beraber sert ve güçlü balıklardır.

Bolu yakınlarında Gölköy barajındaki sazanların 0.30 misinayı kolaylıkla kopardıkları,görülmüştür.Bu tür sert balıklar yakalandığı zaman suyun yüzüne çıkarak havada zıplamasını önlemek yerinde olur.Sazan türleri arasında isimleri sıralanan balıklar, yurdun çeşitli yerlerinde başka başka isimlerle de anılırlar.

Amatörler için bütün çeşitlerin tek ismi sazandır. Onlarca sarı balık ile karaburun sazan birdir.Buna rağmen bir çok yerlerde aynı balığa başka başka isimler verilmiştir. Kasna, kefele, bekir, pullu balık bu isimler arasındadır.

Sazan Oltası Nasıl Olmalıdır

Sazan balıkları bulundukları yerleri değiştirmeyi pek sevmezler. Buna rağmen çok hareketli hayvanlardır. Küçük tümsekleri bir yay gibi kıvrılarak aşmaya bayılırlar.

Sazan balığının olta takımı çok basittir. Amatör yerine ve bulunduğu suyun durumuna göre olta düzenlemelidir. Dibi ince çakıllı temiz derelerde dip oltası kullanılabilir, takılmaz. Dibi dallı ve ilişkenli derelerin durgun yerlerinde en geçerli olta takımı şartlandıralı oltadır.

Sazan Avı Teknikleri

Göllerde ve barajlarda da dikkat edilecek noktalar vardır. Temiz dipli göl ve göletlerde dip bedeni, düz beden, şamandıralı beden rahatlıkla kullanıldığı halde, dibi ilişkenli, kamışlık ve yosunlu sularda yalnız şamandıralı olta kullanmalıdır.

Akıntılı sularda, tek kurşunlu kısa serbest beden en iyi av aracıdır. Su ne kadar hızlı akarsa aksın balık yemi bulur ve yutar. Bu tür takımda dikkat edilecek nokta kurşun iskandilin yuvarlak değil, köşeli olmasıdır.Köşeli iskandil, suların akıntısı sebebiyle kıyıya sürüklenmediği gibi yuvarlak taşların arasına da sıkışmaz.

Pek ayak altı olmayan bakir sularda sazan balıkları, meps veya küçük kaşıklarla da yakalanır. Balığı aldatmak için bazı şartların yerinde olması gerekir. Havanın rüzgarlı ve su yüzünün kırışık olması yeterlidir. Su bulanık olmamalıdır.

Meps, suda bulunan balığın büyüklüğüne göre değişmelidir. Küçük balıklar için 1, 2 numara meps her zaman geçerlidir. Büyük balıklar için en az 4 numara meps gerekir. Zira meps numarası büyüdükçe iğne de kalınlaşır.

Gölgelik ağaç altlarına veya suların döküldüğü yerlere mepsi düşürür düşürmez makara çevirilerek küçük kaşığın dönmesini sağlamak amatörü her zaman başarıya götürür.Yemli olta iki şekilde düzenlenir: Şamandıralı beden ve dip bedeni.

Şamandıralı beden çift köstekli yapılırsa daha verimli olur. Derin sulardaki dip bedeni de iskandilin üst tarafında olmak üzere çift köstekli olabilir.

Sığ sulara fırlatılan dip bedeni basit ve tek iğnelidir. Yemli İğneden hemen 30 santim sonra bağlanan fırdöndünün üstüne gelmek üzere ve ileri geri oynayacak şekilde bir kurşunun deliğinden olta geçirilir.

Ortasındaki delik büyük olan bu kurşunun (çalışır kurşun) özelliği, balık yemi kapıp götürmek istediği zaman olta serbestçe delikten geçeceğinden balığın yemi boş zannederek aldanmasıdır. İskandilin köşeli oluşunun bir özelliği de taşlar arasına takılmamasındandır.

Balığa görünmeden avlanmak da önemlidir.Amatörün balığa kendisini göstermemesi gerekir. Dereler, deniz gibi derin ve yüzeyleri dalgalı olmadığından balık herhangi bir gölgeyi derhal farkeder ve bir kovuğa siner.

Sazan balıkları eti güzel hayvanlardır. Bir kısmının vücudunda ince kılcal kılçıklar vardır. Fakat balığı pişirme ve yemesini bilenler için bu ince kılçıklar o kadar önemli değildir. Bazı göl ve derelerde kılcal kılçıkları çok az olan balıklar da vardır.

Mesela Kızılcahamamın Çeltikçi köyü çevresindeki sazanlarla Ayaş yolu üzerindeki Ziyr dere sazanları, Bursa Yenişehir yolu üzerindeki Kuşkonmaz gölü sazanları ve daha bir çok sularımızdaki balıkların kılçıkları çok az ve zararsızdır.Sazanların özellikle irilerinin kılçıksız yerleri, balığın belden kuyruğuna kadar olan kısmı ile yaka yerleridir.Balığın anatomisini öğrenen amatörler, vücuttaki kılçıksız yerleri bileceklerinden sazan balığından şikayet etmezler.

Sazan balıkları, obur hayvanlardır. Solucandan böceğe, etten çekirgeye, haşlanmış patatesten mısıra kadar her şeyi yer. En başta gelen yem solucandır.

Solucan, her zaman, her yerde bulunmaz. Meraklı amatörler, bir bez torba içinde toprakla beraber sakladıkları solucanları ara sıra sulayarak uzun zaman muhafaza eder ve beraberinde her yere götürürler.

Sazanın en çok tavası yapılır. Kılçıklarından kurtulmak için ayıklanan balığın etini bir parmak aralıklarla sırttan karnına doğru bıçakla enlemesine yarmak en iyi yoldur.

Sazan Balık Avı Nasıl Yapılır

Sazan Balık Avı Nasıl Yapılır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir