Sekstant Nedir?

Sekstant Nedir (lat. sextans, bir bütünün altıda biri > fr. sextant’dan). Bir dairenin altıda biri.(lat. sextans, bir bütünün altıda biri > fr. sextant’dan). Bir dairenin altıda biri.

Sekstant Ne İşe Yarar

Astronomide. Taksimatlı lemp’i 60° (çemberin altıda biri) olan ve gözlemci hareketli olmasına rağmen, gemiden veya uçaktan bir gökcisminin yüksekliğini ölçmeğe yarayan yansıtmalı alet.

Astronomide. Belirli iki doğrultu arasındaki açıyı tespit etmek için aynalar yardımıyla bu iki doğrultu çakıştırılır ve taksimatlı bir lemp üzerinde aynalardan birinin yer değiştirme miktarı ölçülür.

Çakışık hale getirilen iki ayna, gemideki veya uçaktaki gözlemcinin, elinde olmayan hareketleri ne olursa olsun bu konumlarını korur.

Denizde, çoğu zaman görünen ufuk ile (karanlık gecelerde gözlem yapılmaz) bir gökcismi, daha çok Güneş arasındaki açı ölçülür.

Uçakta ise, görünen ufuk belirli olmadığından zorunlu olarak çok hassas olmayan bir düzeçten yararlanılır.

Denizcilikte

Sekstantı,ın ve M aynaları birbirine paralel olduğu, yani alidat ile OQ doğrultusu üst üste geldiği zaman sıfır okunacak şekilde ayarlanır.
m içinden H doğrultusuna bakan bir göz, bu doğrultuyu m ve M aynaları üzerinde çift yansımayla görür, m’den H doğrultusuna bakarak OL alidatını hareket ettiren gözlemci taksimatlı kesimin bulunduğu düzlemi tarar.
OL alidatı taksimatlı lemp üzerinde okunan bir h—-2 açışım taradıktan sonra, göz
lemci, çift yansımayla, H doğrultusu ile h açısı yapan bir S doğrultusu görecektir. Bütün çarpma işlemlerinden kaçınmak için, lemp gerçek değerin iki katını veren bir taksimat taşır.

Sekstant, meselâ civa veya yağ banyosu gibi tam yatay bir ayna yerleştirilirse karada da kullanılır. Bu halde gökcisminin, biri m’den geçerek civa banyosunda, öteki de M ve m aynaları üzerinde yansıyan iki görüntüsü çalaştırılır. Taksimat üzerinde okunan sayı yarım açıyı değil de gerçek yüksekliği verir.

Uçak Sekstantı

bir düzeç kabarcığı gözlenerek düşey doğrultunun tespitine yarar. Araç elde tutulduğundan kullanılan düzeçin eğrilik yarıçapı çok küçük olmalıdır. Bundan dolayı havacılığın ihtiyaçlarını karşılamak için çok hassas olması zorunlu olmayan aletler söz konusudur.

Kabarcıklı Favö sekstant’ında, küresel bir ti düzeçi düşey bir tüp içine yerleştirilmiştir. B kabarcığı, optik merkezi küresel düzecin merkezinde olan yakınsak bir l merceğinin odağında bulunur. Sonsuzdan geliyormuş gibi kabul edilen B kabarcığının görüntüsü önce m aynasında (tam olarak gümüşlenmiş), sonra M aynasında (aksine yarı gümüşlenmiş) olmak üzere iki yansımadan sonra gözlenir. Göz M yakınına getirilir ve aynı zaman doğrudan doğruya M’den S gökcismine bakılır, iki katma çıkarılan bu iki ayna arasındaki açı, gözlenen gökcismin başucu uzaklığına eşittir, özel düzenekler, kabarcığın görüntüsü ile gökcisminin görüntüsünün çakışmasını kolayca değerlendirme imkanı verir.

Bazı aletlerde gözlemcinin eli altındaki bir kontak, çakışma anında lemp üzerine ve alete takılı bir kronometreyle kumanda edilen kağıt şerit üzerine kalemle işaret konmasını sağlar.

Böylece aynı gökcismiyle ilgili birçok nokta hızla işaretlenir ve bu noktaların saatlere göre ortalaması alınır. Denizci sekstant’ında ortalama duyarlık bir dakikayı (yaklaşık olarak her milde bir noktalama), kabarcıklı sekstant’ta hiç bir zaman 10 dakikayı geçmez (yaklaşık olarak 15 km’de bir noktalama).

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir