Selenyum Nedir? Nerelerde Kullanılır?

Selenyum Nedir,Nerelerde Kullanılır ,Kükürtle benzerlikler gösteren ametal.Selenyum, atom numarası 34, atom ağırlığı Se = 78,96 olan bir elementtir; 1817’de Berzelius tarafından sülfürik asidin üretim artıklarında bulundu. Kükürt gibi birçok alotropi türü olan bir katıdır.

Selenyum Özellikleri ve Kullanım Alanları

En yaygın olan şekli, maden görünüşündeki billurlu gri selenyumdur ve diğer türlerinden birinin 100°C civarında ısıtılması sonucunda meydana gelir; yoğunluğu 4,8’dir, 217°C’ta erir ve 690°C’a doğru sarı dumanlar çıkararak kaynar.

Isı ve elektriği iletir ve aydınlatıldığı zaman özdirenci azaldığı için bazı fotosellerde kullanılır. Ayrıca, ergimiş selenyumu aniden soğutarak elde edilen camsı selenyum da vardır; bu element koyu kahverengi, parlak, 4,3 yoğunluğunda, yan iletken, karbon sülfürde çok az çözünen bir katıdır.

Hafifçe ısıtıldığında, 4,5 yoğunluğundaki billurlu kırmızı selenyum’a dönüşür. Son çeşidi kırmızı amorf selenyumdur ve selenyöz asidin indirgenmesiyle küçük parçalar halinde (selenyum çiçeği) çökelir.

Kimyasal bakımdan selenyum kükürte benzer. Havada selenyum dioksit SeO2 vererek mavi alevle yanar; halojenlerle, kükürtle, hidrojenle ve fosforla birleşir. Madenlerle birleştiğinde sülfürlerin eşbiçimlisi olan selenyürleri verir. Sıcakta nitrik asit etki ettirilirse selenyöz asit elde edilir.

Tabiatta, çoğu zaman kükürtle birlikte bulunur ve madenlerle selenyürler şeklinde birleşik halinde görülür; bu bileşiklerin en önemlisi Arjantin’de bol miktarda çıkarılan zorgit, bakır ve kurşun selenyürdür.

Selenyum, genellikle, zorgit oksitlenerek veya selenyumlu pirit kavrularak elde edilen selenyöz asitle hazırlanır. Bu asit kükürt dioksitle indirgenir ve elde edilen selenyum damıtılarak saflaştırılır.

Selenyum, seramikte ve camlarda boya olarak kullanılır.

Selenyum Bileşikleri

Selenyum hidrojenle birleşerek selenyumlu hidrojen veya hidroselenik asidi H2Se verir; bu bileşik, hidrojenin sıcakta selenyumla doğrudan doğruya birleşmesinden veya bir asidin her hangi madeni selenyüre etkimesinden elde edilir, kötü kokulu, —42°C’ta sıvılaşan, suda çözünen bir gazdır. Kükürtlü hidrojenden çok daha zehirlidir ve kimyasal özellikleri bu gaza benzer.

Selenyumun su etkisiyle ayrışan iki klorürü vardır: klorun selenyuma etkimesiyle elde edilen katı Se CI4 ve selenyumun bu klorüre etkimesi sonucunda meydana gelen sıvı Se2 CI2.

En önemli oksidi, selenyumun doğrudan doğruya oksitlenmesinden elde edilen selenyöz anhidrit’tir (selenyum dioksit) Seo2; bu oksit, suda çözünerek selenyöz asit H2 SeO2 veren beyaz bir katıdır.

Daha az kararlı olan selenik asit H2 SeO4, selenyöz asidin klor suyu veya oksijenli su ile oksitlenmesinden elde edilir; selenyum tuzları olan selenyatlar sülfatlarla eş biçimlidir. Ametallerle yaptığı öbür bileşikler arasında, iki selenyum sülfür SeS2 ve SeS3, üç fosfor selenyür ve bir karbon selenyür CSe2 sayılabilir.

Birkaçı tdoğal halde bulunan madeni selenyürler sülfürlere benzer; bunlar ya maden ile selenyumun sıcakta birleşmesinden, ya bir maden tuzunun selenyumlu hidrojenle çökeltilmesinden, ya selenit veya selenyatların karbonla indirgenmesinden elde edilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir