Seleukos Nikator Kimdir?

Seleukos Nikator Kimdir I Nikator («Galip»), makedonyalı general (Europos M.ö. 355’e doğr. – Lysimakheia yakınları 280).

Seleukos Nikator Hayatı

Babil satrapı (321-316 ve 312-305) ve Selefkiler hanedanının (305-280’e doğr.) kurucusu.

Büyük İskender’in generallerindendi, onun tarafından Baktriane (Buhara) hanedanından birinin kızı olan Apameia ile evlenmeye zorlandı (325), hetaireia askeri birliği süvarilerine kumanda etti, fakat İskender’in ölümünden sonra hiç bir eyalet elde edemedi (Babil’in paylaşılması, 323).

Bununla birlikte, Mısır seferinde (321 yazı) yardım ettiği Perdikkas’ın öldürülmesinden sonra Babil satraplığını elde etti (Triparadisos paylaşması, 321).

317’de Kardia’lı Eumenes’in Suriye’den Susiane’ye (Sus) ve İran’a gitmek için Babil’den geçmesine izin verdi, fakat Eumenes yenilerek (316) Antigonos Monophthalmos tarafından idam edildi. Seleukos, Antigonos Monophthalmos’un kudretinden endişeye düştü.

Antigonos Monophythalmos, Babil’î Seleukos’un elinden aldı; bunun üzerine Seleukos ona karşı Kassandros, Lysimakhos ve Ptolemaios ile birleşti ve Antigonos’a ültimatom çekti.

Kıbrıs’ta üslenmiş olan yüz gemilik donanmasıyla birkaç harekata girişti, fakat sonuç alamadı, bundan sonra Ptolemaios’un Antigonos Monophthalmos’un oğlu Demetrios Poliorketes karşısında zaferin kazanılmasına yardım etti (Gazze, 312).

Seleukos, tekrar Babil’e gitti, Susiane ve Media’ya boyun eğdirdi (312), Demetrios’un yaptığı bir saldırıyı püskürttü ve kesin olarak Babil’e döndü, fakat 311 barışında buraya sahip olduğunu Antigonos Monophthalmos’a kabul ettiremedi.

Demetrios’un ve Antigonos’uiı taarruzlarını püskürterek (310-308), İskender gibi bir Hindistan seferine girişti, fakat Pencap’ı, Arakhosia’nın bir kısmını ve Gedrosia’yı Maurya Çandragupta’ya bıraktı.

Daba sonra İran ve Baktriane’ye boyun eğdirdi, 305’te kendini kral ilân etti. Kassandros ve Lysimakhos’un müttefiki oldu, Antigonos Monophthalmos karşısında İpsos zaferinin kazanılmasına (301) katkıda bulundu.

İyiliğini gördüğü Ptolemaios I ile Koile Syria üstünde çatışmaya girişmekten vaz geçen Seleukos, sadece Yukarı Suriye’yi işgal etti ve başkentini biraz daha kuzeyde Antiokheia’da (Antakya) kurdu; böylece bir limana sahip oldu, fakat endişeye düşen Lagos hanedanıyle yüzyıllar süren bir buhranın başlamasına yol açtı.

O sırada Ptolemaios ile Kassandros’un müttefiki olan Lysimakhos arasında bir yakınlaşma olduğundan Seleukos geçici olarak Demetrios ile uzlaştı, fakat az sonra mücadele yeniden başladı. Seleukos eski müttefikleriyle yeniden anlaşınca Kilikya’yı kendi topraklarına kattı (289-288).

Demetrios bu bölgeyi bir süre elde tuttu, fakat teslim olmak zorunda kaldı (286), Seleukos tarafından bir şatoya kapatıldı ve 282’de burada öldü.

Öte yandan, Lsymakhos’u oğlu Agathokles’in katlinden sonra sıkıntıya düşüren hanedan kargaşalıklarından yararlanan Seleukos öldürülen Agathokles’in intikamcısı kesildi.

Bazı valilerin (Lysimakhos’ın 1 000 talanlık hazinesini elde bulunduran Bergama valisi Philetairos da bunlar arasındaydı) desteğine güvenerek, Toroslar üzerinden Anadolu’ya girdi, Kyrospedion’da (savaş meydanında) Lysimakhos’u yendi ve öldürdü (281), fakat Kuzey Anadolu’yu ele geçiremedi.

Büyük İskender’in imparatorluğunu kendi adına kurmak üzereydi; hattâ Trakya ve Makedonya’yı almak için Boğazlar’ı da geçmişti, fakat katledildi.

Antiokhos I tarafından Zeus «Nikator» adı altında tanrılaştırıldı; Seleukos, İskender’in ölümünden sonra imparatorluğu birleştirmek isteyen generallerin sonuncusudur.

İskender’in imparatorluğunu bir tek hükümdar elinde toplama umudu onunla ortadan kalktı, fakat bu imparatorluğun coğrafî temellerini attı, yeni ve güçlü Selefki devletinin yapısını belirledi.

3Ö5’e doğru kral ünvanını alarak, yerli halk üstünde ve yunanlı-makedonyalılar üstünde bütün kudretini göstermiş oldu.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir