Sepileme Nedir?

Sepileme Nedir,Ne Demek,Ham deriye, kösele veya vidala haline getirmek için uygulanan bir seri işlem.Ham deriye, kösele veya vidala haline getirmek için uygulanan bir seri işlem.

Sepileme, insanların kurduğu sanayilerin en eskilerinden biri olsa gerek Gerçekten, nemli halde yumuşak olan memeli hayvan derileri, kurutulunca, boynuzsu bir sertlik kazanarak kullanılmaz duruma gelir.

Tarih öncesine ait bazı aletlerin, derileri işlemekte kullanılmış olması gerçeğe yakın görünüyor. Derilerin dumana tutulduğu veya birçok defa yağlı maddelerle ya da nil akasyası yemişleriyle işlendiği zannedilmektedir.

Bazı deriler, hala Senegal’de yetişen arabistan akasyası yemişleriyle sepilenir (bu yemişlerin içindeki tanen miktarı nil akasyasınınkine yakındır). Mısırlıların şap kullanmış olmaları mümkündür.

Vindonissa (şimdiki Argovia kantonu) ordugahındaki romalı lejyonerlerin kullandığı deriler bitkisel maddelerle, daha çok çam kabuğuyla sepilenmiştir. XIX. yy. sonuna kadar, sepileme metotları Romalıların uyguladıkları metotlardan belirgin bir farklılık göstermedi.

1880 Yılına doğru, isveçli Cavallin ve alman F. Knapp’ın keşfettiği, fakat tam olarak amerikalı Schultz ve Martin’in aldığı patentte tam bir şekilde tanımlanan krom tuzlarıyla sepileme metodu gelişmeye başladı. 1910 ile 1916 arasında Leeds üniversitesinden profesör H.R. Procter kromla sepilemeyi inceledi; böylece tabakçılıkta, eldivencilikte kullanılan deriler dışında bitkisel maddelerle veya şapla sepilemenin yerini kromla sepileme aldı.

Kestane ağacı taneninin bulunması ve bu ağaçtan hulasa hazırlanması, sonra kebraço hulâsası yapılarak İtalyan R. Lepetit tarafından sülfitlenmesi sonucunda, sepilemeyi büyük ölçüde çabuklaştıran maddeler elde edildi.

Daha sonra, E. Stiasny tarafından bulunan suni tanenler sayesinde bitkisel maddelerle yapılan hızlı sepileme daha da kolaylaştı; öte yandan, formülün sepileyici özelliğinin ortaya çıkarılmasıyla eldivencilikte kullanılan yıkanabilir derilerin yapımı mümkün oldu. Nihayet, zirkonyum sülfatın sepileyici niteliğinin tespiti değişik kalite ve özellikler taşıyan deriler elde etmek için yeni bir usulün kullanılmasına yol açtı.

Sepileme Usulleri

Henüz öldürülmüş bir hayvanın ham derisi yaklaşık olarak yüzde 70 su taşıyan lifli bir dokudur ve çok çabuk çürüyebilir. Kurutulunca boynuz kıvamında, sert bir maddeye dönüşür ve deri olarak kullanılamaz, çünkü kurutulduktan sonra derinin az çok bir esneklik göstermesi gerekir, işlenmiş deri suya daldırılırsa ham deriden çok daha az su emer ve onun gibi aşırı bir yumuşaklık almaz, nemde çürümez. Derinin sepileme ile kazandığı bu özellikler, deri liflerini meydana getiren madde kolajen’in, «sepileyici maddeler» denen bazı ürünlerle birleşmesinin sonucudur.

Her tür sepilemeden önce derilerin hazırlanması gerekir; buna kireçlik işlemesi denir ve bütün sepileme şekillerinde hemen aynen uygulanır.

Bu işlem sırasında deriler suda ısıtılır, kılların sökülmesi için kireçliğe yatırılır ve kıllar yolunur, kavaleta işlemiyle kireçler giderilir. Bütün bu işlemlerden sonra altderi, yani kullanılacak kısım kalır, buna «kireçlik malı» denir.

Bitkisel sepileme daha çok büyük baş hayvan derisine, özellikle ayakkabı için tabanlık kösele yapımında uygulanır. Geçen yüzyılın sonuna kadar, bu sepileme öğütülmüş meşe kabuğu ile yapılırdı; bu madde tabii haliyle veya soğuk suya yatırıldıktan sonra kullanılırdı.

Bu şekilde elde edilen sepi şerbetinde tanen oranı az olduğundan, sepileme işlemi çok yavaş ve üç evrede, tanen oranı gittikçe arttırılarak uygulanır: deri somlanır, sepi şerbeti uygulanır, havuza yatırılır.

Son evrede deriler, silindir şeklinde ağaç teknelerde veya yere gömülü havuzlarda tanen tabakaları arasında istif edilir. Daha önce havuza yatırmada kullanılmış sepi tozundaD meydana gelen sepi şerbeti bu havuza doldurulur. Derinin havuzda yatma süresi üç aydır. Deriler,kalınlığına göre, iki veya viç defa havuzlanır.

Hızlı sepilemede, meşe kabuğundan başka sepileyici maddeler, özellikle derişik hulâsalar halinde kebraço veya kestane ağacı kullanılır. Bu halde deri, bir aylık somlamadan sonra bir dolapta ek sepileme işlemi görür.

Kromla sepileme metodu daha çok dana, düve, oğlak derileri gibi ayakkabı yüzü olarak kullanılan küçük derilere (vidala, glase) veya koyun derisine (elbiselik) uygulanır. Bu metotla kireçlik malı bir sepi dolabında bazik krom sülfat eriyikleriyle birkaç saat içinde sepilenir.

Çok daha eski bir metot olan şapla sepileme, eldivencilikte kullanılan derilere uygulanır. Yağlarla sepileme veya güderi sepisi, eldivencilikte, kmcılıkta, ortopedide ve ev işlerinde (kurulama) kullanılan derileri işlemede uygulanır.

Sepilemeden sona elde edilen ham derilere «kaba deri» denir. Bunlar henüz kullanılacağı işe uygun görünüş ve özellikleri kazanmış değildir. Bu görünüş ve özellikler deriye boyama, yağlama veya çeşitli mekanik işlemlerle verilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir