Sigaranın Tarihçesi

Sigaranın Tarihçesi,Sigara 1830 sıralarında ortaya çıktı; başlangıçta elle sarılıyordu. 1861-1875 Arasında ilk makineler yapıldı. Fransız Decoufle’nin sigara makinesi 1880’de Fransız Tekel idaresince kabul edildi.

Makinenin mucidi ve tekel idaresi makineyi daha da geliştirdiler: bu makine tütünü ayrı bir yerde ince borulara tıka basa dolduruyor, sonra kâğıda sarıyordu.

Doğrudan doğruya kâğıda sararak sigara yapan şimdiki makineler alman ve amerikan buluşudur (1880-1881).

1910-1912 Arasında piyasaya sürülen sigara makineleri dakikada 600-800 kadar sigara yapıyordu. 1927’de İngiltere’de imal edilen bir makine dakikada 1 200 sigara sarabildi; 1930’dan sonra, bu makinelerin verimi dakikada 1 300-1 600 sigaraya ulaşmıştır; sarım ve tütün doldurma şekli durmadan geliştirilmektedir.

Tırtıl makinesiyle sıkıştırarak tutturma, çok çekici bir usul olmasına rağmen, büyük ustalık istemesi ve verimi sınırlaması yüzünden yerini kokusuz yanan çok az miktarda zamkla yapıştırma usulüne bıraktı.

Kıyılmış tütünü bir tütün yaprağına sararak elde edilen sigaraya eskiden «kâğıtsız sigara» denirdi.

Türkiye’de sigara tarihi

Türkiye’de sigara yapımı, resmi olarak, 1864’te 750 000 altın karşılığında Fransızlara verilen 30 yıllık Memaliki Şahane Dühanları Müşterekül Menfaa Reji şirketini kurma imtiyazıyla başladı.

1874’te tütün kıyma imalathanelerinin kurulmasına izin verildi. Bu tarihlerde Türkiye’de tütün üretimi ihtiyacı karşılayacak seviyeye ulaşmış ve ithalat durdurulmuştu. Fransız şirketine tanınan imtiyaz 1923’e kadar devam etti.

Bu tarihte şirketin varlığına son verilmesi kararlaştırıldı ve 30 temmuz 1924 tarihli bir bakanlar kurulu kararıyla yabancı şirketin faaliyeti durduruldu.

1930’da çıkarılan 1701 Sayılı kanunla tütün tekeli kuruldu, tütün sanayii düzene kondu ve bugünkü statü oluşturuldu. Tütünün ve buna dayalı sanayinin tekel konusu olduğu şöyle belirtildi: «Memleket dahilinde halkın tüketimi için tütün ve tömbeki satın alarak işlemek, kıymak, sigara ve yaprak sigarası, enfiye, ağız ve pipo tütünü yapmak ve bunları alameti farikalı, bandrollu ve etiketli kutulara ve paketlere koymak, yabancı memleketlerden yaprak sigarası ve kıyılmış tütün, yapılmış sigara, enfiye, ağız ve pipo tütünleri ve tömbeki ve sigara kağıdı getirmek ve bu maddeleri dahilde satmak devletin tekeli altındadır.

Tekel idaresi tütün, sigara, enfiye ve benzeri maddeleri yabancı ülkelerde’de de satabilir» (10 haziran 1938; 3487 Sayılı kn. md. 1). Bu kayıtlamalar içinde ve Tekel’in iznine bağlı olarak özel kesime sigara imali hakkı tanındıysa da herhangi bir teşebbüsle karşılaşılmadı.

Sigara sanayii tamamen devlet kesiminde kurulup gelişti ve Adana, Bitlis, İstanbul (Cibali ve Maltepe), İzmir, Malatya ve Samsun’da sigara fabrikaları kuruldu. Zamanla bunların genişletilmesi, eskiyen makinelerin yenilenmesine gidilerek sigara yapımı kapasitesi 1972’de 40 000 tona yükseltildi.

Değişik bölgelerden elde edilen tütünlerin harmanlanması sonucu çeşitli isimler altında piyasaya sürülen filtreli ve filtresiz sigaralar zaman zaman değişmekle beraber 1972’de satılmakta olan sigaralar şunlardı: Asker, Bafra, Birinci, Boğaziçi, Çamlıca (filtreli ve mentollü), Diplomat (50 adet sigara) Doğu, Efes (filtreli, uzun boy), Gelincik, Hisar (filtreli ve filtresiz), ikinci, Kulüp, Maltepe (filtreli ve çift boyda), 27 Mayıs,

Samsun (filtreli), Silahlı Kuvvetler (filtreli ve filtresiz), Sipahi, Üçüncü, Yaka, Yenice, Yeni Harman (filtreli ve filtresiz).

Sigara tüketiminin devamlı olarak artış göstermesi (yılda kişi başına ortalama 10 gr) ve tüketici sayısının yükselmesi sonucu Birinci Beş Yılık Plan döneminde üretimin yetersizliği ciddi şekilde kendini hissettirmeye başladı. Bunda, sigaranın sağlığa zararlı olduğu konusundaki iddiaların da önemli rolü tartışıldı.

Bu etki altında filtreli sigaralara talep fazlalaştı; fakat bu cins sigaraların hazırlandığı fabrikaların ihtiyaca cevap veremeyişi karşısında tüketimde hafif bir yavaşlama görüldü. Bu sebeple de İkinci ve Üçüncü Plan dönemlerinde yeni sigara fabrikalarının kurulmasına ve eski tesislerin yenilenmesine karar verildi.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir