Silis Nedir? Ne İşe Yarar?

Silis Nedir Ne İşe Yarar,Silis (lat. silex, çakmaktaşından fr. silice). Kim. Formülü SİO2 olan oksijenli silisyum bileşiği; minerallerin pek çoğunda bulunur. —

Sanay. Silis giderme, sanayi sularında oksit veya silikatlar halinde bulunan silisi gidenne işlemi. (Bu çok güç bir işlemdir; çünkü, sulu yolla elde edilmiş bileşikler arasında suda tamamen çözünmeyeni pek azdır.)

Kim. Silis çok biçimlidir; çeşitli kristal türleri şunlardır:

1. a kuvars veya kaya kristal, en yaygın şeklidir ve piramitlerle sona eren 120°’lik altıgen prizmalar halinde bulunur. Dış görünüşüne rağmen, romboedrik sistemden simetri elemanları vardır. Ayrıca küçük façetalarına göre, polarılmış ışığı değişik şekilde saptıran ve bu yüzden «sağ» kuvars ve «sol» kuvars adlarını alan değişik türleri ayırt edilir. Bu kuvarsın yoğunluğu 26,5’tir, çok sert ve çok saydamdır (özellikle morötesi ışınlar için) ve piezoelektriktir;

2. p kuvars, 575° C’ta ortaya çıkan yeni bir türdür; altıgen simetri gösterir; yoğunluğu 2,54’tür;

3. tridimit, 870° C’ta oluşur ve altıgen sistemde kristalleşir. Yoğunluğu 2,30’dur. Bazı volkan kayalarında bulunur ve Martin fırınlarında kaplama tuğlaları şeklinde kullanılır. üç türü vardır;

4. kristobalit, kuvadratik sistemde kristalleşir, yoğunluğu 2,35’tir; iki türü vardır; 1 475°C’tan, ergime sıcaklığı olan 1 715°C’a kadar kararlıdır.

Laboratuvarda, kristal veya amorf doğal silis türlerinden başka iki tür doğal amorf silis de kullanılır:

1. kuvarsın ergitilmesi ve meydana gelen ağdalı sıvının soğutulmasıyla elde edilen silis camı. Cam görünüşünde saydam bir maddedir; sıcaklık değişikliklerine, kimyasal etkenlere çok iyi dayanması, yalıtkan özellikleri ve morötesi ışınları iyi geçirmesi sebebiyle silis camı, laboratuvar âletleri ve civa buharlı lamba yapımında cam yerine kullanılır.

2. silis jelleri, az veya çok suludur; bir asidin bir alkali silikat çözeltisine etkimesi veya silisyum flüorür veya klorürün su ile ayrışmasından meyda

na gelir. Beyaz amorf bir toz elde edilinceye kadar ısıtılarak suları giderilebilir; soğurucu özelliklerine dayanılarak uçucu eriticilerin toplanmasında, kok fırını gazlarındaki benzolün giderilmesinde, petrollerin kükürdünü gidermede ve kromatografi-de soğurma maddesi olarak kullanılır.

Silis, kimyasal bakımdan çok kararlı bir maddedir, ısı etkisiyle ayrışmaz, güçlükle indirgenir. Elektrik fırınında karbon etkisiyle karbon monoksit ve silisyum karbür vererek ayrıştırılır. Alkali madenler veya magnezyum, silisten silisyumun çıkarılmasını sağlar.

Silis bir asit anhidritidir, yüksek sıcaklıkta maden oksitlerle birleşerek serbest halde elde edilmemiş silikatları (bazı silisik asitlerin tuzları) verir: ortosilisik asit H4SiO4, metasilisik asit H2SİO3 ve bileşimlerindeki iki, üç v.b. silisyum atomuna göre disilisik, trisilisik v.b. denen yoğunlaşmış polisilisik asitler. Bu silikatlar ayrıca, silisin karbonat veya sülfatlar (camların hazırlanması), fosfatlara (fosfor üretimi) v.b. etkimesiyle de elde edilir.

Hidroflüorik asit hariç öbür asitler silise etki etmez; hidroflüorik asit etkisiyle de gaz halindeki SİF4 flüorürüne dönüşür.

— Miner. Silis grubu, genellikle saf olmayan SİO2 oksidinin oluşturduğu bütün mineral türlerini ve çeşitlerini kapsar. Bunlar dumanlı kuvars, yalancı topaz, kloritli kuvars, Compostelle hiyasenti, hematoyit kuvars, ametist, kedigözü, yıldıztaşı gibi türleriyle kuvars veya kaya billûru; akik, oniks gibi türleriyle kadıköytaşı; çakmaktaşı; tridimit; rezinit, kaşolon, hidrofan, menilit, gayzerit gibi türleriyle opal’dir.

Silis’in çeşitli tabiî türlerinin özel kullanma alanları vardır: kuvars bazı optik camların yapımında, akik bazı sert cisimler için havan yapımında, kumtaşı kaldırım için döşeme taşları ve değirmen taşı yapımında, kum ise porselen, çini, vitrin camı yapımında kullanılır.

— Eczc. Sodyum silikat ve potasyum silikat, derişik çözeltiler halinde, alçıdan bazı aletlerin yapımında kullanılır: çünkü bunlar buharlaşma sonucu çok sert bir artık verir. Sodyum silikat bazen ağızdan verilerek veya damara şınnga edilerek damar sertliğine karşı da kullanılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir