Silisyum Nedir? Ne İşe Yarar?

Silisyum Nedir,Ne İşe Yarar,Silisyum (fr. silicium). Kim. Karbona benzeyen ametal; birçok doğal bileşiğin (silis, silikatlar) yapısına girer, bu yüzden tabiatta oksijenden sonra en bol bulunan elementtir (yerkabuğunun yüzde 28’i).

1823’te Berzelius tarafından element halinde elde edilen silisyum, atom numarası 14, atom ağırlığı Si=28,09 olan elementtir. Amorf ve billurlaşmış şekilleri bilinir.

Amorf silisyum, 2,35 yoğunluğunda, kahverengi bir tozdur; akkor derecede, kendisini hava etkilerinden koruyan ergimiş bir sodyum klorür tabakası altında ergir. Billurlaşmış silisyum maden parlaklığında, gri-siyah renkte sekizyüzlüler halinde bulunur; yoğunluğu 2,5’tir ve 2_ 000°C’a doğru ergir; çok sert bir cisimdir.

Bilinen eriticilerde çözünmeyen silisyum, çinko, kurşun, gümüş gibi madenlerde çözünür. Kimyasal bakımdan silisyum birçok noktada karbona benzer; karbondan daba  elektropozitiftir ve dört değerlidir. Halojenlerden etkilenir; oksijende çok büyük bir ısı açığa çıkararak ve silis SİO2 vererek yanar. Sıcakta hidrojen, kükürt ve azotla birleşir, elektrik fırınında karbonla silisyum karbür SiC verir. Madenlerin çoğuyla birleşerek silisyürler meydana getirir.

Kuvvetli bir indirgendir; su buharını, metal veya metal oksitlerinin çoğunu indirger; ergimiş alkali karbonatlardan karbonu açığa çıkarır.

Saf silisyum, silisin veya potasyum flüoro-silikatın bir madenle (magnezyum, sodyum) indirgenmesinden elde edilir.

Kullanılan maden silisi çözemezse, elde edilen silisyum amorf haldedir: işlem, çinko gibi bir çözücü eşliğinde yapılırsa, billurlaşmış silisyum elde edilir.

Sanayide yalnız ferrosilisyumlar, yani silisyum oranı yüzde 98’e kadar varabilen demir ve silisyum alaşımları üretilir. Silis ve demir oksitlerin elektrik fırınında kokla indirgenmesinden elde edilen bu ferrosilisyumlar, metalürjide indirgen olarak ve özel çeliklerin hazırlanmasında kullanılır.

Silisyum bileşikleri arasında en önemlileri şüphesiz silis ve silikatlardır. Ayrıca, hidrokarbonlara benzeyen silisyum hidrürleri veya silanları, silisyum halojenürleri, özellikle silisyum flüorürü SiF4 ve bunun katılma bileşiği olan flüorosilisik asidi H2SiF6, silisyum karbürü SiC ve nihayet bazı organosilisyum bileşiklerini (silikonlar) saymak gerekir.

Billurlaşmış silisyumun yarı iletkenlik özellikleri, tıpkı germanyum gibi, yüksek sıcaklıklara dayanıklı transistörierin yapımında kullanılmasını sağlar; silisyum ayrıca güneş pillerinin yapımında da kullanılır. Organik bileşikler.

Dört değerli olan silisyum, karbona en çok benzeyen elementtir. Organik bileşiklere çok yaklaşan silikokarbonlu karma bileşikler verir. Meselâ, bir, iki, üç, dört molekül etil magnezyum iyodürün silisyum tetraklorüre etkimesiyle şu bileşikler elde edilir: etiltriklorosilikan C2H5SİCI3, dietildiklorosilikan (C2H5) SİCI2, trietilklorosilikan (C2Hd).oSİC1 ve tetraetilsilikan (C2H5)4Si. Bunlardan ilk üçü hidrolize uğrayabilir, fakat tekabül eden monomerlerini tek olarak elde etmek hemen hemen imkânsızdır: C2H5SİO2H (silikoksilik asit), Si=0 (basit silikon),

(C2H5) SiOH (silikol). Gerçekten işlem sonucunda yanlış olarak «silikonlar» adıyla bilinen yüksek polimerler meydana gelir. Metili, fenilli v.b. türevlerin paralel serileri de bilinir.

Silisyum tetraklorürün alkoller ROH üzerine etkimesiyle meydana gelen ortosilisik eterler de Si(OR)ı bilinmektedir. Bunlar kolayca, hatta nemli havada bile hidrolize uğrar ve dört alkol molekülü açığa çıkar, geriye çok saf silis kalır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir