Soğanilik Nedir?

Soğanilik Nedir,Beyin-omurilik ekseninin omurilikle beyin arasındaki parçası.

— Nörol. Yalancı soğanilik felci, soğanilikteki bir bozukluktan değil, sinir merkezlerini felçli kaslara bağlayan çift taraflı sinir yollarındaki bozukluktan ileri gelen dudak-dil-gırtlak felci. (Yalancı soğannilik felci çoğu zaman damar sertliğine bağlı az yaygın, fakat çok sayıda tümbeyin lezyonlarmdan ileri gelir.)

Soğanilik omuriliğin üst ucunda bulunan ve varol köprüsü ile birleşerek sona eren bir şişkinliktir, ön yüzü kafatasının tabanına oturur. Arka yüzü varol köprüsünün arka yüzüyle beraber dördüncü karmağın tabanını meydana getirir; burası da beyincikle örtülür.

Soğanilik bozmadde (sinir hücrelerinin gövdesi) ve akmaddeden (sinir telleri) meydana gelir; içinde şu kısımlar bulunur:

1. Boz çekirdekler (son çift kafa sinirinin başlangıcı).

2. Ak sinir demetleri

omuriliğe veya beyne giden yahut beyin sapının çeşitli bölgelerini birbiriyle birleştiren sinir demetleri).

3. Soğanilik merkezleri (bazı beyin sinirlerinin çekirdekleriyle yakın bağlantısı olan bu merkezlerin birlikte çalışması, büyük fizyolojik fonksiyonların devamı için gereklidir).

Boz çekirdekler, yutak, gırtlak, damak eteği ve dil kaslarının hareket merkezi;duyu sinir tellerinin esas başlangıcı duyu merkezidir. Beyin-omurilik ekseninin dışında, soğanilikten çıkan duyu sinirlerinin yolu üstündeki sinir düğmelerindedir. Soğanilikteki duyu siniri çekirdekleri çevredeki duyu nöronu ile merkezdeki ilk duyu nöronunun birbirine bağlanmasını sağlar.

Ak sinir demetleri’nde şu kısımlar bulunur:

a) hareket sinirleri, tümbeyinin üst katlarından gelir, çıkan alın kıvrımından doğan piramit sinir demeti iki kısımdır; bir kısmı beyin sapma, dolayısıyla kısmen soğanilikteki hareket çekirdeklerine (dizsi sinir demeti), öteki kısmı omuriliğe gider (beyin kabuğu omurilik sinir demeti).

Beyin-omurilik sinir demeti soğaniliğin ön yüzünde soğanilik piramit sinirleri denilen iki büyük kordon halinde kabarık olarak görülür; bu iki kordon soğaniliğin alt kısmında çaprazlaşarak omuriliğin yan kordonlarına girer. Piramit sinirlerinin bu şekilde çaprazlanması, çaprazlaşan piramit sinirlerin, beyin-omurilik piramit sinirinin küçük bir bölümüyle, yani kesişmeyen ve omuriliğin ön orta oluğunda yer alan doğru piramit sinir demetiyle birleşmesine imkan verir.

Diğer hareket siniri demetleri beyinkabuğundan değil, beyin tabanı ve sapındaki merkezlerden doğar, kas geriliminin, dengenin v.b. ayarlanmasında rol oynar (msl. kırmızı çekirdekten doğan rubro-spinal sinir demeti soğanilikten geçerek omuriliğe ulaşır).

b) duyu siniri demetleri: bunların bir kısmı omuriliğe girer girmez orta çizgide çaprazlaşır ve soğaniliğin yan kısımlarından geçerek talamusa doğru ilerler (omurilik-talamus sinir demeti: ısı ve ağrı duyumu verir); diğer kısmı omuriliğin içinde çaprazlamaz, soğaniliğin alt kısmında bulunan boz çekirdeklerle bağlantı kurduktan sonra, piramit sinir çaprazlaşmasının üstünde orta çizgiden geçerken çaprazlaşır; sinir telleri böylece soğaniliğin orta bölgesine ulaşır (Reil orta sinir şeriti: derin duyum, dokunma duyumu); bu duyu siniri demetlerine, soğanilikteki duyu sinirlerinin topladığı izlenimleri ileten sinir telleri eklenir; son olarak işitme ve başı yöneltme sinirleri (sekizinci çift kafa sinirlerinden ibaret dolambaç-salyangoz sinirleri) soğanilik içinde orta çizgide çaprazlaşan ve tümbeyine doğru ilerleyen nöronlarla bağlantı kurar, işitme ve denge ile ilgili kas gerilimini ayarlamak üzere omuriliğe doğru iner; ayrıca başka bazı duyu siniri demetleri soğanilikten geçer, beyinciğe gider ve beyincik sapçıklarını meydana getirir; bunlardan beyincik alt sapçıkları soğaniliğe dahildir ve dördüncü karıncığın tabanının alt kısmını sınırlandırır.

c) birleştirici sinir demetleri: uzunlamasına art şeritçik; soğanilik orta sinir demeti; bu sinir demeti kırmızı çekirdeği ve muhtemelen beyin tabanı çekirdeklerini soğanilikteki zeytinsi çekirdeğe birleştirir.

Çekirdeklerle demetler arasında ağsı madde denilen hücre tabakaları yer alır.

Soğanilik merkezleri. Soğanilik hayati fonksiyonların devamı için gerekli sinir işlemlerinin toplandığı bir beyin merkezidir. Öksürük, tükürük, kusma refleksleri v.b. soğanilikte yer alır, fakat soğanilik en başta solunum ve dolaşımın normal çalışmasını sağlayan ana merkezdir. Flourens, dördüncü karıncığın tabanının alt kısmında bir «can noktası» tespit etmiştir; bunun tahribi solunum hareketlerini durdurur: şimdi nefes alma ve verme merkezlerinin ayrı olduğu kabul edilmektedir. Bunların çalışması özellikle kanda bulunan karbon dioksit (CO2) miktarıyla ayarlanır; bu suretle solunum hareketleri her an kanın oksijenlenmesini sağlayarak iç ortamın asit-baz dengesini sabit tutar. Bundan başka, solunum merkezlerinin dışında ve üstünde kalp hareketlerini düzenleyen merkezler vardır: uyartının azlığına çokluğuna göre bunların kimisi kalbin hızlanmasını, kimisi yavaşlamasını sağlar.

Soğanilikte bunlardan başka damar devinimi ve glikoz metabolizmasıyla ilgili merkezler bulunur (dördüncü karmağın tabanına bir iğne batırılınca poliüri ve glikozüri meydana gelir [Calude Bernard, 1849]).

Bu merkezlerin çoğu hemen hemen kendi başına çalışır; çalışmaları, normal olarak arabeyin ve beyin kabuğu merkezlerini de içine alan geniş bir sinir örgüsünün çalışmalarıyla bütünleşir.

Demek ki soğaniliğin kusursuz çalışması yaşamanın temel şartıdır. Mesela kasaplık bazı hayvanları birdenbire öldürmek için bu organa bir şiş batırmak kafidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir