Uzun Hasan Kimdir?

Uzun Hasan Kimdir,(1423 – 1478) Akkoyunlu hükümdarı.

Uzun Hasan Hayatı

Akkoyunlu hükümdarı Ali Beyin oğlu, Babasının ölümü üzerine (1441) Akkoyunluların başına. Uzun Hasan’ın kardeşi Cihangir geçti.

Uzun Hasan1451’de Cihangir, amcaları Kasım Bey ve Şeyh Hasan ile bozuştu. Amcalarının Karakoyunlularla birleşmesi üzerine Cihangir, amcalarına karşı Uzun Hasan’ı yolladı. Uzun Hasan yapılan savaşı kazandı.

Uzun Hasan Dönemi

Uzun Hasan, ikinci seferini yine Cihangir’in emriyle, ayaklanan Erzincan valisine karşı yaptı. Ayrıca, doğudaki kürt beylerinin üstüne akınlar düzenledi; sonra, kardeşi Cihangir’i başkent Amid’den (Diyarbakır) uzaklaştırarak devlete hâkim oldu. Safevi şeyhi Cüneyd ile işbirliği yaparak, şeyhin dini yetkilerinden yararlandı, durumunu kuvvetlendirdi.

Trabzon rum imparatoru İoannes IV Komnenos’un kızı Katerina Despina ile evlendi. Trabzon’u osmanlı saldırısına karşı koruyacağına söz verdi. Uzun Hasan, ayrıca İstanbul’a elçi göndererek Trabzon imparatorluğunun her yıl verdiği verginin affedilmesini, karısına çeyiz olarak verilmiş olan Kayseri yöresinin teslimini istedi fatih Sultan Mehmed bu istekleri reddetti.

Osmanlı ordusu 1461 ilkbaharında Trabzon seferine çıktı, önce Sivas’a yöneldi. Ordunun öncüsü olan Gedik Ahmed Paşa, Koyunluhisar’ı, akkoyunlu kumandanı Yar Ali Beyden aldı. Kendisine karşı direnen Uzun Hasan’ın amcazadesi Hurşit Beyi bozguna uğrattı.

Uzun Hasan’ın annesi Sara Hatun, padişahın yanına gelerek Trabzon’un, gelini Katerina Despina’ya ait olduğunu, Trabzon’u almaktan vaz geçmesini söylediyse de olumlu bir sonuç alamadı. Uzun Hasan’dan yardım alamayacağını anlayan imparator David Komnenos.

26 ekim 146i’de Trabzon’u Fatih’e teslim etti. Sefer dönüşünde Uzun Hasan, hediyelerle kendisine gelen osmanlı heyetini kabul ederek aradaki antlaşmayı yeniledi. Uzun Hasan bundan sonra ülkesini Doğu Anadolu. Gürcistan, Suriye ve Azerbaycan yönünde genişletmek için harekete geçti. Bitlis ve Siirt yöresindeki kürt beylerini kendisine bağladı; Gürcistan üstüne akınlar düzenledi. Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şahı Çapakçur bölgedir de kesin yenilgiye uğrattı.

1467’de Cihan şah’ın oğlu Hasan Ali, Timuroğullarından Ebu Said’den yardım istedi. 1469‘da Uzun Hasan, Ebu Said ile Mahmudâbâd yakınında yaptığı savaşı kazandı. Akkoyunlu ülkesi, Horasan dışında bütün îran ı Ermeniyeyi ve Mezopotamya’nın önemli bir kısmını kapsıyordu. Uzun Hasan, bundan sonra Osmanlılarla mücadeleye girişti; 1472’de Venediklilerden top ve topçu askeri sağlamak için Hacı Mehmed adındaki adamını Venedik’e yolladı.

Türkmen süvari kuvvetine topçu kuvvetini katarak Fatih’in savaş üstünlüğünü kırmak istiyordu. Uzun Hasan Karamanoğlu Pir Ahmed ve Kasım Beylere yardım ederek onları Osmanlılar aleyhine kışkırttı. Ömer Bey kumandasındaki Akkoyunlu kuvvetleri i472 de Tokat’a baskın yaptılar. Akkoyunlu kumandanı Yusuf Mirza da Kayseri, Karaman. Hamideli yörelerini ele geçirdi. Bunun üzerine Fatih, doğuda kendisi için tehlikeli duruma gelen Uzun Hasan’ı ortadan kaldırmaya karar verdi. Osmanlı ordusu, 1473’te yola çıktı. Osmanlı öncüsü Murad Paşa kuvvetleri, Uzun Hasan’ın büyük oğlu Uğurlu Mehmed’in tuzağına düştü.

Osmanlı ve akkoyunlu kuvvetleri Otlukbeli’nde karşılaştılar (11 ağustos 1473). Osmanlı topçusu tarafından kuvvetleri bozguna uğratılan Uzun Hasan İran’a çekildi. Böylece Anadolu’da Osmanlılarla Türkmenler arasındaki mücadele sona erdi. Akkoyunlular, devletin merkezini Tebriz’e naklettiler. Uzun Hasan. Gürcistan seferinden dönerken hastalandı (1477). Kısa bir süre sonra da öldü.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir